Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξαπέλυσε ευθείες απειλές «ολοκληρωτικού αφανισμού» κατά της Τεχεράνης από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε την Τρίτη ότι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν μια συνάντηση στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου των ηγετών, σηματοδοτώντας την επανεκκίνηση του διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών.
Η σκληρή ρητορική του Αμερικανού προέδρου στον ΟΗΕ
Ο Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποίησε το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για να απειλήσει το Ιράν με «ολοκληρωτικό αφανισμό», σε μια επίδειξη ισχύος που αμφισβήτησε ανοιχτά τις θεμελιώδεις αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η ομιλία του Αμερικανού Προέδρου συμπίπτει με τη συμπλήρωση σχεδόν επτά μηνών από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες πριν από την αποκάλυψη των διπλωματικών επαφών.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε το δόγμα «ο νικητής τα παίρνει όλα», εστιάζοντας στη χρήση της στρατιωτικής υπεροχής για την εξασφάλιση εθνικών και οικονομικών συμφερόντων. Η Γενική Συζήτηση της φετινής Συνέλευσης ξεκίνησε στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη.
Αποκάλυψη παρασκηνιακών συνομιλιών
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε την Τρίτη ότι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν μια συνάντηση στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου των ηγετών του ΟΗΕ. Την επανέναρξη των επαφών αποκάλυψε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι κύριοι απεσταλμένοι του συναντήθηκαν για περίπου τρεις ώρες με την ιρανική αντιπροσωπεία. Χαρακτήρισε τη συνάντηση «πολύ καλή» και «παραγωγική», προσθέτοντας ότι «δεν ήταν στο υψηλότερο επίπεδο, αλλά είναι κάτι». Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε επίσης ότι θα υπάρξει και νέα συνάντηση στο άμεσο μέλλον, με νέο γύρο επαφών να έχει προγραμματιστεί για το «πολύ εγγύς μέλλον».
Τα πρόσωπα των επαφών και ο ρόλος των μεσολαβητών
Στις συνομιλίες συμμετείχαν από αμερικανικής πλευράς ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ. Ιρανικά μέσα ανέφεραν ότι στην αντιπροσωπεία της Τεχεράνης συμμετείχε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν με τη συνδρομή μεσολαβητών, οι οποίοι μετέφεραν τις θέσεις των δύο πλευρών, μετακινούμενοι μεταξύ τους καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Ο Στιβ Γουίτκοφ επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκαν μακρές συνομιλίες με την ιρανική αντιπροσωπεία μέσω μεσολαβητών. Σε ανάρτησή του στο X, εξέφρασε την ελπίδα ότι η προσπάθεια αυτή «θα αποδειχθεί εποικοδομητική και υποσχόμενη» και ότι ο νέος γύρος επαφών θα αποδειχθεί παραγωγικός.
Η επανεκκίνηση του διαλόγου και το Στενό του Ορμούζ
Οι συνομιλίες αυτές σηματοδοτούν την επανεκκίνηση ενός διαλόγου που είχε διακοπεί τον Ιούνιο. Η προηγούμενη επαφή είχε γίνει όταν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε συναντηθεί με ιρανική αντιπροσωπεία στην Ελβετία για την επίτευξη ενός Μνημονίου Συναντίληψης (MoU), το οποίο κατέρρευσε. Η συμφωνία είχε επιχειρηθεί στο πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης με διαμεσολάβηση του Πακιστάν.
Στο επίκεντρο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων βρίσκεται το στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, η λειτουργία του οποίου έχει επηρεαστεί από τη σύγκρουση. Το Στενό αποτελεί κομβικό ζήτημα τόσο για τις δύο πλευρές όσο και για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο Αμπάς Αραγτσί μετέφερε στην αμερικανική πλευρά τις προϋποθέσεις της Τεχεράνης για την πλήρη επαναλειτουργία του περάσματος. Οι ιρανικοί όροι περιλαμβάνουν την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα. Οι σχετικές θέσεις αποδίδονται στην ιρανική πλευρά και αποτελούν αντικείμενο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων.
Με πληροφορίες από: Enikos, Topontiki