Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, ένα γεγονός που κόστισε τη ζωή σε σχεδόν 3.000 ανθρώπους και συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο. Μία από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες εκείνης της ημέρας, γνωστή ως «Ο Άνθρωπος που πέφτει», συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις, με την ταυτότητα του απεικονιζόμενου άνδρα να παραμένει αβέβαιη. Παράλληλα, η σημερινή γενιά Z, που δεν έζησε εκείνες τις στιγμές, μαθαίνει για τον εφιάλτη μέσα από την ιστορία, με τους εκπαιδευτικούς να αναζητούν νέους τρόπους προσέγγισης.
Η εμβληματική φωτογραφία και οι αντιδράσεις
Η φωτογραφία του «Falling Man» αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα στιγμιότυπα της 11ης Σεπτεμβρίου. Τραβήχτηκε από τον φωτογράφο του Associated Press, Richard Drew, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ακριβώς στις 9:41:15 το πρωί. Σε αυτήν, απεικονίζεται ένας άνδρας να πέφτει με το κεφάλι προς τα κάτω από έναν από τους πύργους του World Trade Center.
Η εικόνα αυτή, που έγινε παγκοσμίως γνωστή ως «Ο Άνθρωπος που πέφτει», προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο κοινό. Αρκετές εφημερίδες, μεταξύ των οποίων και οι New York Times, αποφάσισαν να σταματήσουν τη δημοσίευσή της λίγες ημέρες μετά το γεγονός, καθώς πολλοί αναγνώστες τη θεώρησαν ιδιαίτερα οδυνηρή.
Η πολύχρονη αναζήτηση της ταυτότητας
Η ταυτότητα του άνδρα που απεικονίζεται στη φωτογραφία αναζητήθηκε για πολλά χρόνια, χωρίς ποτέ να επιβεβαιωθεί οριστικά. Αρχικά, ένας Καναδός δημοσιογράφος συνέδεσε τη φωτογραφία με τον Norberto Hernandez, ο οποίος εργαζόταν ως ζαχαροπλάστης στο εστιατόριο Windows on the World. Η αδελφή του Hernandez είχε αναγνωρίσει τα ρούχα του άνδρα της φωτογραφίας.
Ωστόσο, η βαθιά θρησκευόμενη οικογένειά του απέρριψε αυτή την εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι ο Norberto δεν θα πηδούσε ποτέ από το κτίριο. Η έρευνα απέκτησε νέα διάσταση όταν ο συγγραφέας του Esquire, Tom Junod, διαπίστωσε ότι η φωτογραφική μηχανή του Drew είχε καταγράψει συνολικά 12 διαδοχικά καρέ. Στα επόμενα καρέ, η μπλούζα του άνδρα άνοιγε, αποκαλύπτοντας ένα χαρακτηριστικό πορτοκαλί μπλουζάκι από κάτω. Αυτό το στοιχείο απέκλεισε τον Hernandez, καθώς δεν διέθετε τέτοιο ρούχο.
Ο Tom Junod κατέληξε ότι ο πιθανότερος άνδρας ήταν ο Jonathan Briley, 43 ετών, ο οποίος εργαζόταν ως ηχολήπτης στο Windows on the World. Ο Briley είχε ύψος περίπου 1,96 μέτρα, φορούσε μαύρα παπούτσια και ήταν γνωστό ότι συνήθιζε να φοράει ένα πορτοκαλί μπλουζάκι κάτω από τη στολή εργασίας του. Παρόλα αυτά, η ταυτότητά του δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ οριστικά, καθώς η χήρα του Briley είχε μαζέψει τα ρούχα του λίγο μετά τον θάνατό του, καθιστώντας αδύνατη τη διαπίστωση του τι φορούσε εκείνο το μοιραίο πρωινό.
Η μαρτυρία της αδελφής του Jonathan Briley
Η Gwen Briley-Strand, αδελφή του Jonathan Briley, σήμερα 72 ετών, παρακολουθεί κάθε χρόνο τις επετειακές αναφορές για την 11η Σεπτεμβρίου. Η ίδια δήλωσε ότι «υπάρχουν στιγμές που μοιάζει σαν να έχουν περάσει 25 χρόνια, αλλά υπάρχουν και στιγμές που μοιάζει σαν να έγινε χθες». Όπως περιέγραψε, η θλίψη έρχεται σε κύματα και ορισμένα χρόνια είναι πιο δύσκολα από άλλα για την οικογένειά της.
Η Briley-Strand αποκάλυψε προσωπικές λεπτομέρειες για τον αδελφό της, αναφέροντας ότι έπασχε από άσθμα και είχε χειροτονηθεί διάκονος μόλις έξι μήνες πριν από τον θάνατό του. Μεγάλωσε παίζοντας γκόσπελ πιάνο. Λίγες ημέρες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, ο Jonathan είχε ταξιδέψει μαζί της και τον σύζυγό της στη Φλόριντα, συμμετέχοντας στο ταξίδι τους την τελευταία στιγμή. Αυτή ήταν και η τελευταία φορά που τον είδε.
Η 11η Σεπτεμβρίου για τη γενιά Z
Είκοσι πέντε χρόνια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι οποίες κόστισαν τη ζωή σε σχεδόν 3.000 ανθρώπους, η Αμερική βυθίστηκε στον εφιάλτη της τρομοκρατίας, με το σοκ να ξεπερνά τα σύνορα των ΗΠΑ και να συγκλονίζει ολόκληρο τον κόσμο. Οι επιθέσεις αυτές, που πραγματοποιήθηκαν από τρομοκράτες της Αλ Κάιντα, έπληξαν τους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη και το Πεντάγωνο, έξω από την Ουάσινγκτον. Οι επιθέσεις πυροδότησαν δεκαετίες πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της εισβολής των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, όπου βρίσκονταν οι ηγέτες της Αλ Κάιντα.
Για τη σημερινή γενιά Z, ωστόσο, η 11η Σεπτεμβρίου δεν είναι παρά ένα ακόμα ιστορικό γεγονός που συνέβη πριν καν γεννηθούν ή όταν ήταν πολύ μικρά. Αυτή η απόσταση από το γεγονός διαμορφώνει διαφορετικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται και προσεγγίζουν τις συνέπειές του.
Η διδασκαλία του γεγονότος σήμερα
Ο Άλεξ Μπρέιθγουεϊτ, ο οποίος είχε μόλις μετακομίσει στις ΗΠΑ από την Αγγλία και βρισκόταν στο πρώτο έτος του μεταπτυχιακού του όταν κατέρρευσαν οι Δίδυμοι Πύργοι, άρχισε λίγα χρόνια αργότερα να διδάσκει πολιτικές επιστήμες. Όταν ξεκίνησε να διδάσει το 2006, η 11η Σεπτεμβρίου βρισκόταν στο επίκεντρο των μαθημάτων του. «Όταν ξεκίνησα να διδάσκω το 2006, όταν δίδαξα για πρώτη φορά μάθημα σχετικά με την τρομοκρατία, ουσιαστικά ήταν ένα μάθημα για την 11η Σεπτεμβρίου. Ήταν όλα όσα προηγήθηκαν και όλα όσα ακολούθησαν. Η 11η Σεπτεμβρίου ήταν το σημείο καμπής», εξηγεί ο ίδιος.
Σήμερα, ο Άλεξ Μπρέιθγουεϊτ είναι διευθυντής της Σχολής Διακυβέρνησης και Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα. Στα μαθήματά του για την τρομοκρατία και τις διεθνείς σχέσεις, η 11η Σεπτεμβρίου δεν αποτελεί πλέον το βασικό σημείο αναφοράς. «Είναι ξεκάθαρο στους φοιτητές ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός, αλλά δεν είναι κάτι που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την καθημερινότητά τους», σημειώνει.
Για τον ίδιο, με την ιδιότητα του καθηγητή, το ζητούμενο σήμερα είναι η διδασκαλία της 11ης Σεπτεμβρίου να γίνεται χωρίς να ενισχύονται προκαταλήψεις και στερεότυπα. Ο Μπρέιθγουεϊτ υποστηρίζει ότι αν η συζήτηση περιοριστεί αποκλειστικά στην ασφάλεια, υπάρχει κίνδυνος να αντιμετωπίζονται ως «απειλές» τα πάντα, από τη μετανάστευση και τις αμερικανικές εκλογές μέχρι την οικονομία. Αντίθετα, ενθαρρύνει τους φοιτητές του να εξετάζουν κριτικά τις αντιδράσεις των ΗΠΑ μετά τις επιθέσεις, όπως τον Πατριωτικό Νόμο (Patriot Act), τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας στα αεροδρόμια και τους πολέμους στη Μέση Ανατολή, θέτοντας το ερώτημα ποια από αυτά τα μέτρα βελτίωσαν πραγματικά την ασφάλεια.
Με πληροφορίες από: Gazzetta, Newsit