Ένα μικρό, άγονο νησί στα ανοικτά της Υεμένης βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης με παγκόσμιες προεκτάσεις. Το Περίμ, γνωστό και ως Μαγιούν, βρίσκεται στο στενότερο σημείο του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, της θαλάσσιας πύλης που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, η σημασία του μικρού νησιού έχει εκτοξευθεί, αναδεικνύοντάς το σε πιθανό νέο μέτωπο στην αντιπαράθεση Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Η γεωπολιτική αξία του Περίμ
Το νησί Περίμ, ή Μαγιούν, κατέχει μια κρίσιμη γεωγραφική θέση, καθώς βρίσκεται ακριβώς μέσα στο Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Σε αυτό το σημείο, η Αραβική Χερσόνησος απέχει μόλις περίπου 19 χιλιόμετρα από το Κέρας της Αφρικής, καθιστώντας το πέρασμα εξαιρετικά στρατηγικό για τη θαλάσσια κυκλοφορία. Η γεωγραφία του νησιού εξηγεί γιατί είχε στρατηγική σημασία εδώ και αιώνες, καθώς στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε ως σταθμός ανεφοδιασμού με άνθρακα για τα πλοία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που κατευθύνονταν προς την Ινδία, με τα ερείπια εκείνης της περιόδου να παραμένουν ακόμη ορατά.
Σήμερα, ωστόσο, το διακύβευμα είναι διαφορετικό. Με τα Στενά του Ορμούζ να έχουν ουσιαστικά κλείσει λόγω του πολέμου με το Ιράν, η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της προς την Ερυθρά Θάλασσα. Αυτή η κίνηση αποσκοπεί στη διατήρηση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και στη συγκράτηση των τιμών, καθιστώντας το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Οι απειλές των Χούθι και η κλιμάκωση στην Υεμένη
Στο πλαίσιο αυτής της αυξημένης στρατηγικής σημασίας, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι έχουν εξαπολύσει νέα επίθεση στη δυτική Υεμένη. Η ενδεχόμενη κατάληψη του νησιού Περίμ από τους Χούθι θα τους έδινε τη δυνατότητα να απειλήσουν ακόμη περισσότερο τη ναυσιπλοΐα μέσα από ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του πλανήτη, αυξάνοντας την πίεση στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη την Πέμπτη, όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πόλη Μόκα, η οποία βρίσκεται περίπου 80 χιλιόμετρα βόρεια του Περίμ. Η κίνηση αυτή τους φέρνει ακόμη πιο κοντά στο στρατηγικό πέρασμα. Ο Ταρίκ Σάλεχ, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης και στρατιωτικός διοικητής που παραμένει στο εσωτερικό της χώρας, προειδοποίησε το CNN ότι μία κατάληψη του Περίμ θα άλλαζε δραματικά τα δεδομένα. Όπως δήλωσε, «Λέγαμε στον κόσμο ότι πρόκειται για ιρανικό σχέδιο, αλλά κανείς δεν άκουγε τους Υεμενίτες τότε. Τώρα είναι γεωπολιτικό».
Οι παρασκηνιακές κινήσεις του Τζέι Ντι Βανς
Εν μέσω των εξελίξεων αυτών, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, έκανε ένα ασυνήθιστο βήμα την άνοιξη και το καλοκαίρι, τηλεφωνώντας απευθείας στους στρατιωτικούς διοικητές των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Ασία. Ο Βανς, ο οποίος εξαρχής αντιτάχθηκε στον πόλεμο και του είχε ανατεθεί από τον Πρόεδρο Τραμπ να βοηθήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης, ζήτησε τις ανεπιφύλακτες εκτιμήσεις τους για τον πόλεμο στο Ιράν, πριν αυτές ενσωματωθούν σε μια επίσημη άποψη του Πενταγώνου.
Οι συζητήσεις αυτές ανέλυσαν μια σειρά από ζητήματα που σχετίζονται με τον πόλεμο. Μεταξύ αυτών ήταν οι στόχοι, οι τακτικές, οι εκτιμήσεις για τις απώλειες, το τι θα έκαναν οι Ιρανοί στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και το πόσο προσαρμόσιμοι είχαν γίνει και πόσο μεγάλη τιμωρία μπορούσε να αντέξει η κυβέρνησή τους. Ο Βανς ζήτησε επίσης μια λεπτομερή καταγραφή του τι παρέμενε στα αποθέματα των διοικητών και του πώς η μεταφορά όπλων στη Μέση Ανατολή θα επηρέαζε την ικανότητά τους να αποτρέψουν την Κίνα, τη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα.
Ανησυχίες για εξαντλημένα στρατιωτικά αποθέματα
Σε αυτό το τελευταίο σημείο, οι διοικητές ήταν ευθείς, εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες. Ανησυχούσαν περισσότερο για τα εξαντλημένα αποθέματα αναχαιτιστικών Patriot, τα οποία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αεράμυνάς τους. Μάλιστα, μέχρι τα τέλη της άνοιξης, ένα θέατρο επιχειρήσεων είχε μειωθεί σε λιγότερα από 100 συστήματα Patriot. Ο πόλεμος είχε επίσης εξαντλήσει τα αποθέματα σε Συστήματα Τακτικών Πυραύλων Στρατού (ATACMS), τα οποία μπορούν να φτάσουν τα 190 μίλια, μαζί με τα αποθέματα των Πυραύλων Ακριβείας Κρούσης (PSM), τα οποία προορίζονταν να τα αντικαταστήσουν.
Οι διοικητές δήλωσαν στον αντιπρόεδρο ότι τα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών, όπως αυτά, ήταν τα χαμηλότερα που είχαν δει ποτέ. Ο Βανς έφυγε από ορισμένες από τις συνομιλίες του με προβληματισμό σχετικά με τη συνολική στρατηγική και τις προοπτικές επιτυχίας. Οι αξιολογήσεις κατέστησαν σαφή τον εξαιρετικό πόνο που ήταν έτοιμη να υπομείνει η ιρανική κυβέρνηση στον αγώνα της για επιβίωση, καθώς και την περιορισμένη προσφορά αμερικανικών αμυντικών όπλων που ήταν διαθέσιμα για να εμποδίσουν τα αντίποινα του Ιράν ή για να αντιμετωπίσουν απειλές αλλού.
Επιπτώσεις στην αμερικανική στρατηγική
Ο αντιπρόεδρος ενσωμάτωσε αυτά τα μαθήματα στις ιδιωτικές του συνομιλίες με τον Πρόεδρο Τραμπ και τον στενό τους κύκλο. Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος άκουγε περισσότερα στις ενημερώσεις του από τον στρατηγό Νταν Κέιν, τον πρόεδρο του Κοινού Επιτελείου Στρατού, σχετικά με την πίεση στα αμερικανικά αποθέματα και την ανθεκτικότητα των ιρανικών δυνάμεων. Αυτή η αφήγηση βασίζεται σε συνεντεύξεις με περισσότερους από έξι νυν και πρώην αξιωματούχους, στους οποίους χορηγήθηκε ανωνυμία για να αποκαλύψουν ευαίσθητες πληροφορίες.
Το χάσμα μεταξύ των δυσάρεστων ιδιωτικών εκτιμήσεων που έλαβε ο Βανς και αυτών που έχουν δηλώσει δημόσια κορυφαίοι αξιωματούχοι υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα της κατάστασης. Η μετατόπιση του στρατηγικού ενδιαφέροντος προς το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και οι ανησυχίες για τα αποθέματα όπλων των ΗΠΑ αναδεικνύουν την κρισιμότητα των εξελίξεων τόσο στην περιοχή της Υεμένης όσο και στην ευρύτερη αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν.
Με πληροφορίες από: Enikos, Topontiki