Στη δημοσιότητα δόθηκε ο πολυαναμενόμενος ελβετικός φάκελος που αφορά τον Γιόζεφ Μένγκελε, τον διαβόητο ναζί εγκληματία πολέμου, γνωστό ως «Άγγελο του Θανάτου». Ο φάκελος, που αποτελείται από 200 σελίδες, περιέχει έγγραφα τα οποία φωτίζουν τις κινήσεις του Μένγκελε μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η δημοσιοποίηση κατέστη δυνατή έπειτα από δικαστική προσφυγή ιστορικού, καθώς οι ελβετικές αρχές είχαν αποφασίσει να διατηρήσουν το αρχείο σφραγισμένο για δεκαετίες.
Ο «Άγγελος του Θανάτου» και τα εγκλήματά του
Ο Γιόζεφ Μένγκελε ήταν Γερμανός γιατρός που έγινε διαβόητος για τα φρικιαστικά ιατρικά πειράματα που διεξήγαγε σε κρατούμενους στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε στο Άουσβιτς, στην κατεχόμενη από τους Ναζί Πολωνία, όπου εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν περίπου 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι, εκ των οποίων περίπου 1 εκατομμύριο ήταν Εβραίοι.
Ο Μένγκελε διεξήγαγε βάναυσα ιατρικά πειράματα σε κρατούμενους, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, με το πρόσχημα της επιστημονικής έρευνας. Μετά τον πόλεμο, απέκτησε ταξιδιωτικό έγγραφο του Ερυθρού Σταυρού με ψευδή ταυτότητα, γεγονός που του επέτρεψε να εγκαταλείψει την Ευρώπη. Όπως πολλοί πρώην ναζιστικοί αξιωματούχοι, πέρασε χρόνια κρυμμένος στη Λατινική Αμερική, ενώ καταζητείτο διεθνώς για τα εγκλήματά του. Τελικά, πνίγηκε το 1979 ενώ κολυμπούσε στις ακτές της Βραζιλίας.
Η ελβετική σύνδεση και οι αρχικές αντιρρήσεις
Τα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν από την ελβετική ομοσπονδιακή υπηρεσία πληροφοριών περιλαμβάνουν υλικό που παραδόθηκε στην αστυνομία και υποδηλώνει ότι ο Μένγκελε ενδέχεται να επέστρεψε στην Ελβετία μετά την αρχική του φυγή από τη Γερμανία. Επίσης, αναφέρεται ότι ίσως σχεδίαζε να εισέλθει στη χώρα με ψευδώνυμο, σύμφωνα με το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων dpa.
Ιστορικοί ζητούσαν εδώ και καιρό πρόσβαση στα αρχεία αυτά, προσπαθώντας να διαπιστώσουν αν ο Μένγκελε παρέμεινε για κάποιο διάστημα στην Ελβετία ενώ καταζητείτο ως εγκληματίας πολέμου, χωρίς να συλληφθεί από τις ελβετικές αρχές. Οι ελβετικές αρχές, από την πλευρά τους, υποστήριζαν ότι τα έγγραφα έπρεπε να παραμείνουν σφραγισμένα μέχρι το 2071, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας και την προστασία των ατόμων που αναφέρονταν σε αυτά.
Η δικαστική προσφυγή και η δημοσιοποίηση
Ο ιστορικός Ζεράρ Βέτσταϊν αμφισβήτησε με επιτυχία τους περιορισμούς αυτούς ενώπιον του Ομοσπονδιακού Διοικητικού Δικαστηρίου. Η επιτυχής προσφυγή του οδήγησε στη δημοσίευση των εγγράφων στο διαδίκτυο. Οι αρχές ανέφεραν ότι ορισμένα τμήματα του φακέλου έχουν διαγραφεί για την προστασία των πηγών και των προσωπικών δεδομένων τρίτων.
Ο φάκελος συντάχθηκε αρχικά από την αστυνομική υπηρεσία της ομοσπονδιακής εισαγγελίας, η οποία αποτελούσε τον προκάτοχο των ομοσπονδιακών υπηρεσιών πληροφοριών της Ελβετίας. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκε στα Ομοσπονδιακά Αρχεία το 2001, πριν τελικά δημοσιοποιηθεί την Πέμπτη από την ελβετική ομοσπονδιακή υπηρεσία πληροφοριών.
Με πληροφορίες από: ieidiseis.gr