Η Λιβύη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με την Ουάσιγκτον να επιχειρεί να προωθήσει τη δική της πρωτοβουλία για τον τερματισμό του διχασμού της χώρας. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, κυρίως λόγω του ενδεχομένου αναβάθμισης του ρόλου του Σαντάμ Χαφτάρ. Παράλληλα, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επισημαίνει το συνεχιζόμενο πολιτικό αδιέξοδο και τη διχοτόμηση των θεσμών.
Γεωπολιτική σημασία και εσωτερική αστάθεια
Η Λιβύη κατέχει μια στρατηγική γεωπολιτική θέση, καθώς βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Μεσογείου, της βόρειας Αφρικής και του Σαχέλ. Η χώρα διαθέτει σημαντικούς ενεργειακούς πόρους, γεγονός που την καθιστά ελκυστική για διεθνείς δρώντες. Επιπλέον, αποτελεί μια σημαντική οδό για τις μεταναστευτικές ροές που κατευθύνονται προς την Ευρώπη.
Η εσωτερική αστάθεια της Λιβύης, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική της σημασία, την έχει μετατρέψει σε πεδίο ανταγωνισμού. Σε αυτόν τον ανταγωνισμό συμμετέχουν τόσο περιφερειακοί όσο και διεθνείς κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες, οι οποίοι επιδιώκουν να επηρεάσουν τις εξελίξεις στη διχοτομημένη χώρα.
Το πολιτικό αδιέξοδο και οι προτεραιότητες του ΟΗΕ
Στις 18 Αυγούστου, η Χάνα Τέτεχ, ειδική απεσταλμένη του ΟΗΕ για τη Λιβύη, ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας σχετικά με την κατάσταση στη χώρα. Η Τέτεχ τόνισε ότι η Λιβύη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα πολιτικό αδιέξοδο, ενώ η διχοτόμηση των θεσμών συνεχίζει να υπονομεύει τη σταθερότητα της.
Σύμφωνα με την ειδική απεσταλμένη, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για τη σταδιακή ενοποίηση των κρατικών θεσμών, καθώς και για την εφαρμογή οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων. Η Χάνα Τέτεχ προειδοποίησε επίσης ότι η παράταση της μεταβατικής κατάστασης ενισχύει περαιτέρω την αστάθεια στη Λιβύη.
Η αμερικανική πρωτοβουλία και ο ρόλος του Σαντάμ Χαφτάρ
Την ίδια περίοδο, η Ουάσιγκτον έχει αναλάβει μια πρωτοβουλία με στόχο τον τερματισμό του λιβυκού διχασμού. Η πρωτοβουλία αυτή συντονίζεται από τον Αμερικανό σύμβουλο του Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Μασάντ Μπούλος. Μια πρόσφατη ανάλυση του International Crisis Group (ICG), με τίτλο «Εκτίμηση της νέας αμερικανικής πρωτοβουλίας για τη Λιβύη», εξετάζει την επιδίωξη της Ουάσιγκτον να ενώσει τις δύο αντίπαλες εξουσίες της χώρας.
Στο επίκεντρο της αμερικανικής πρότασης, η οποία δεν έχει προβληθεί ιδιαίτερα από τα ΜΜΕ, βρίσκεται το ενδεχόμενο αναβάθμισης του ρόλου του Σαντάμ Χαφτάρ. Ο Σαντάμ Χαφτάρ είναι ο γιος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος ελέγχει τις στρατιωτικές δυνάμεις και το μεγαλύτερο μέρος της ανατολικής Λιβύης. Η αμερικανική πρόταση προβλέπει έναν νέο τρόπο κατανομής της εξουσίας, καθώς και την ενοποίηση των στρατιωτικών και οικονομικών θεσμών.
Αντιδράσεις και ανησυχίες για νέα σύγκρουση
Η πιθανή ανάδειξη του Σαντάμ Χαφτάρ στην ηγεσία του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης έχει εγείρει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη μελλοντική μορφή της λιβυκής εξουσίας. Ορισμένοι εκτιμούν ότι μια τέτοια συμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση της χώρας ή ακόμα και σε μια νέα ένοπλη σύγκρουση.
Οι αντιδράσεις στην αμερικανική πρόταση είναι έντονες, καθώς η μνήμη της πολιορκίας της Τρίπολης από τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαφτάρ τη διετία 2019-2020 παραμένει ζωντανή. Ο λόγος της αντίδρασης είναι προφανής, δεδομένου του παρελθόντος των συγκρούσεων που συνδέονται με τον πατέρα του Σαντάμ Χαφτάρ.
Η απόρριψη από το Στρατιωτικό Συμβούλιο της Μισράτα
Το λιβυκό διαδικτυακό ειδησεογραφικό μέσο The Libya Observer αποκάλυψε ότι το Στρατιωτικό Συμβούλιο της Μισράτα έχει ήδη απορρίψει την αμερικανική πρωτοβουλία. Η απόρριψη αφορά ειδικά την ένταξη του στρατάρχη Χαφτάρ και των γιων του στην πολιτική διαδικασία της χώρας.
Οι επικριτές της πρότασης εκφράζουν την ανησυχία ότι μια συμφωνία που θα τοποθετούσε τον Σαντάμ Χαφτάρ στην ηγεσία της Λιβύης δεν θα αποτελούσε μια πραγματική λύση για το λιβυκό πρόβλημα. Αντιθέτως, θεωρούν ότι θα ισοδυναμούσε με την εφαρμογή ενός συγκεκριμένου σχεδίου, χωρίς να επιλύει τις βαθύτερες αιτίες του διχασμού.
Με πληροφορίες από: Topontiki