Η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων από Ελλάδα και Τουρκία αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς μετατρέπεται σε ένα ακόμη πεδίο όπου αποτυπώνονται οι αντικρουόμενες θέσεις των δύο χωρών για το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Η πρώτη ύλη για μια ελληνοτουρκική κρίση παραμένει διαθέσιμη, με την περιβαλλοντική προστασία να συνδέεται άρρηκτα με τη γεωπολιτική στην περιοχή.
Οι πάγιες διεκδικήσεις και η οριοθέτηση
Όσο η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ παραμένει χωρίς λύση, νέες δραστηριότητες και σχεδιασμοί αναμένεται να επαναφέρουν την ίδια αντιπαράθεση, διατηρώντας τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μια εύθραυστη ισορροπία. Για να επιτευχθεί η οριοθέτηση της ελληνοτουρκικής θαλάσσιας μεθορίου, κρίνεται απαραίτητο να ξεκαθαριστεί προηγουμένως σε ποιον ανήκει κάθε νησί.
Η Τουρκία, από την κρίση των Ιμίων το 1996 και έπειτα, θεωρεί αδιευκρίνιστης κυριαρχίας εκατοντάδες νησιά, νησίδες και βραχονησίδες. Αυτή η πάγια θέση αποτελεί θεμελιώδες εμπόδιο στην επίλυση των θαλάσσιων ζωνών.
Περιβάλλον και γεωπολιτική
Τα θαλάσσια πάρκα δημιουργούνται, τουλάχιστον θεωρητικά, με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και η προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος είναι δύσκολο να αποσυνδεθεί από τη γεωπολιτική διάσταση της περιοχής.
Η πρόσφατη ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, καθώς και η άμεση αντίδραση της Αθήνας, αποτελούν το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας πολύ παλαιότερης αντιπαράθεσης. Πίσω από τους νέους χάρτες κρύβονται οι γνωστές και παγιωμένες διαφορές αναφορικά με την έκταση των θαλάσσιων ζωνών, την επήρεια των ελληνικών νησιών και, εν τέλει, την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Διαφορετικά νομικά επιχειρήματα
Οι δύο χώρες χρησιμοποιούν διαφορετικά νομικά και πολιτικά επιχειρήματα για να υποστηρίξουν τις θέσεις τους. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι τα δικά της θαλάσσια πάρκα περιορίζονται αυστηρά εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Κατά συνέπεια, η δημιουργία τους αποτελεί άσκηση κυριαρχίας σε χώρο όπου δεν τίθεται ζήτημα οριοθέτησης με την Τουρκία.
Αντίθετα, η Τουρκία έχει σχεδιάσει πάρκα που επεκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων. Οι περιοχές αυτές είναι εκείνες στις οποίες Αθήνα και Άγκυρα προβάλλουν αντικρουόμενες αξιώσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, δημιουργώντας περαιτέρω τριβές.
Η χρονολογική εξέλιξη της διαφωνίας
Η σημερινή αντιπαράθεση δεν προέκυψε αιφνίδια. Τον Απρίλιο του 2025, η Ελλάδα παρουσίασε τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της, αποτυπώνοντας σε έναν ενιαίο χάρτη τον σχεδιασμό της για τον ελληνικό θαλάσσιο χώρο. Αυτή η κίνηση προκάλεσε την αντίδραση της Τουρκίας, η οποία αμφισβήτησε τμήματα του ελληνικού χάρτη.
Ακολούθως, τον Ιούνιο του 2025, η Άγκυρα κοινοποίησε τον τουρκικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό στην αρμόδια Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO. Η Αθήνα αντέδρασε άμεσα, υποστηρίζοντας ότι ο τουρκικός χάρτης επιχειρεί να εμφανίσει ως περιοχές τουρκικής δικαιοδοσίας θαλάσσιες εκτάσεις στις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα. Έτσι, η διαφωνία μεταφέρθηκε από τις διπλωματικές δηλώσεις στους χάρτες.
Τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα
Στις 21 Ιουλίου 2025, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη δημιουργία δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων. Αυτά τα πάρκα βρίσκονται στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο, συγκεκριμένα στην περιοχή των Νοτίων Κυκλάδων. Η ανακοίνωση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των ελληνικών σχεδιασμών για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Με πληροφορίες από: Topontiki