Ο Ντόναλντ Τραμπ προγραμματίζει να ταξιδέψει στην Τουρκία για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να ενημερώσει τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να αποκαταστήσει την πρόσβαση της Τουρκίας σε ένα πρόγραμμα που θα της επιτρέψει να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35 τύπου «stealth». Αυτή η κίνηση θα ανατρέψει την απαγόρευση που είχε επιβάλει ο ίδιος ο Τραμπ πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τους New York Times, ο Τραμπ αναμένεται να δηλώσει στον Ερντογάν την πρόθεσή του να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα. Ωστόσο, η αλλαγή αυτή στη στάση του Τραμπ, ο οποίος έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να προσφέρει ένα «δώρο» που θα χαροποιήσει τον Ερντογάν, ενδέχεται να αντιμετωπίσει αντιστάσεις στο Κογκρέσο, το οποίο μπορεί να προσπαθήσει να την εμποδίσει.
Το ιστορικό του αποκλεισμού και οι προκλήσεις
Τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης περιέγραψαν την επικείμενη αλλαγή πολιτικής, έπειτα από εβδομάδες παρασκηνιακών προσπαθειών από αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Παρά τις διαφωνίες σχετικά με τις λεπτομέρειες της διαδικασίας, οι αξιωματούχοι αναμένουν ότι ο Τραμπ θα εκφράσει τουλάχιστον την πρόθεσή του να παραδώσει τα F-35 στην Τουρκία, αν και η χρονική στιγμή παραμένει αβέβαιη.
Η ακριβής δήλωση του Τραμπ παραμένει ασαφής, και οι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι μπορεί να αλλάξει γνώμη. Είναι γνωστός για την απρόβλεπτη συμπεριφορά του, όπως σημειώνουν οι New York Times. Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης υπονοούν ότι μπορεί να υπάρξει ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των δύο ηγετών για να ξεκινήσει η διαδικασία. Μια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε στις προηγούμενες δηλώσεις του προέδρου όταν ζητήθηκε σχόλιο.
Ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα F-35
Το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 λόγω της αγοράς προηγμένων αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από τη Ρωσία. Ο φόβος της Ουάσιγκτον ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τους S-400 για να συλλέξει δεδομένα σχετικά με τα χαρακτηριστικά των F-35, επιτρέποντας στη Ρωσία να μάθει πώς να αντιμετωπίζει την τεχνολογία stealth του μαχητικού.
Ο Ερντογάν είναι ένας από τους ισχυρούς ηγέτες που ο Τραμπ εκτιμά, και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ανέφερε πρόσφατα ότι ο Τραμπ είχε δώσει εντολή στους αξιωματούχους της κυβέρνησης να βρουν έναν τρόπο να εξασφαλίσουν στον Τούρκο ηγέτη τα μαχητικά αεροσκάφη που έχει ζητήσει.
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, θα πρέπει να παρακαμφθεί ένας νόμος που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο το 2020, ο οποίος απαγορεύει την πώληση των F-35, εκτός εάν η κυβέρνηση αποφασίσει ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα.
Οι πιθανές λύσεις και οι προοπτικές
Φαίνεται ότι για να επιτευχθεί η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35, τα S-400 της Τουρκίας — πολλά από τα οποία παραμένουν στα εμπορευματοκιβώτια τους — μπορεί να παραδοθούν σε τρίτο μέρος, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της κυβέρνησης που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις. Ένας δεύτερος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο μηχανισμός δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Στο παρελθόν, είχε προταθεί η μεταφορά των πυραύλων στην Ουκρανία, αλλά αυτή η προσπάθεια απέτυχε.
Η Τουρκία ασκεί έντονη πίεση για την επανένταξή της στο πρόγραμμα F-35, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει δείξει διάθεση να παραδώσει τα ρωσικά συστήματα αεροπορικής άμυνας, παρά το γεγονός ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί μια αμερικανική βάση με πυρηνικά όπλα.
Το 2019, ο Λευκός Οίκος είχε δηλώσει ότι «το F-35 δεν μπορεί να συνυπάρξει με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών». Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν έχει αποδεχθεί ποτέ αυτή την απόφαση και έχει εκφράσει την επιθυμία του να την ανατρέψει.