Σε τεντωμένο σκοινί βρίσκονται οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να ακολουθεί μια πολυεπίπεδη στρατηγική που συνδυάζει την άσκηση μέγιστης πίεσης προς την Τεχεράνη με μια πρωτοφανή εσωτερική ένταση στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με το σύμμαχο Ισραήλ.
1. Το μέτωπο με το Ιράν: Όροι για συμφωνία και διπλωματικό παρασκήνιο
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ξεκαθάρισε τη στάση του αναφορικά με την Τεχεράνη σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC News. Ο Τραμπ τόνισε κατηγορηματικά ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να προχωρήσουν σε αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ούτε σε άρση των κυρώσεων πριν από την επίτευξη μιας τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
«Αυτό έρχεται μετά. Αν συμπεριφερθούν σωστά, αν κάνουν καλή δουλειά, τότε θα αρχίσουμε να συζητάμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.
Παράλληλα, ο Τραμπ διευκρίνισε ότι δεν θέτει ως απαράβατο όρο τη συμμετοχή του Λιβάνου σε μια βραχυπρόθεσμη συμφωνία με το Ιράν. Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, μιλώντας στο CNN, απέδωσε το αδιέξοδο στις συνομιλίες στις «αντιφατικές και συνεχώς μεταβαλλόμενες θέσεις» της Ουάσινγκτον.
Το αμερικανικό σχέδιο για τα πυρηνικά
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη καταρτίσει και αποστείλει στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ένα αυστηρό σχέδιο ψηφίσματος. Με αυτό απαιτούν από το Ιράν:
Να παράσχει άμεσα ακριβείς πληροφορίες για την καταγραφή του πυρηνικού υλικού και των εγκαταστάσεών του (συμπεριλαμβανομένων των βομβαρδισμένων τοποθεσιών).
Να επιτρέψει χωρίς καθυστέρηση την πρόσβαση των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ για την επαλήθευση των στοιχείων και των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Τα αγκάθια των διαπραγματεύσεων
Οι βασικές διαφωνίες που κρατούν τις δύο πλευρές μακριά από μια συμφωνία εστιάζουν στα εξής σημεία:
- Το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου και τα υφιστάμενα αποθέματα της Τεχεράνης.
- Η απαίτηση του Ιράν για άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
- Η ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Η διαμεσολάβηση του Πακιστάν
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, πραγματοποίησε επίσκεψη στην Τεχεράνη όπου συναντήθηκε με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Ο Νακβί μετέφερε προσωπικό μήνυμα του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, Ασίμ Μουνίρ, προς τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, στο πλαίσιο των διπλωματικών προσπαθειών που διεξάγονται με πακιστανική διαμεσολάβηση για τον τερματισμό των συγκρούσεων στην περιοχή.
2. Το μέτωπο με το Ισραήλ: Συναγερμός αντικατασκοπείας και ρήξη Τραμπ - Νετανιάχου
Την ίδια ώρα, μια σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης έχει ξεσπάσει ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, το Πεντάγωνο αναβάθμισε στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο τον συναγερμό αντικατασκοπείας που αφορά το Ισραήλ.
Συγκεκριμένα, το NBC News αποκάλυψε ότι η Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών του Πενταγώνου (DIA) χαρακτήρισε το Ισραήλ ως «κρίσιμη απειλή αντικατασκοπείας». Η απόφαση βασίζεται σε ένα έγγραφο 7 σελίδων της DIA, το οποίο τονίζει ότι η ικανότητα του Ισραήλ για ανθρώπινη και τεχνολογική συλλογή πληροφοριών βρίσκεται σε κρίσιμο επίπεδο, παραθέτοντας μάλιστα μια σειρά συγκεκριμένων περιστατικών.
Ποιους αξιωματούχους παρακολουθούσε το Ισραήλ
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, οι αμερικανικές υπηρεσίες εκφράζουν έντονες ανησυχίες ότι το Ισραήλ επιχείρησε να υποκλέψει πληροφορίες από ανώτατους Αμερικανούς αξιωματούχους, με σκοπό να αποκτήσει πρόσβαση στις εσωτερικές συζητήσεις της κυβέρνησης Τραμπ για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Στο στόχαστρο των ισραηλινών προσπαθειών παρακολούθησης φέρονται να βρέθηκαν:
- Ο Στιβ Γουίτκοφ (επικεφαλής διαπραγματεύτής του Ντόναλντ Τραμπ).
- Ο Έλμπριτζ Κόλμπι (επικεφαλής χάραξης πολιτικής του Πενταγώνου).
Οι αντιδράσεις των δύο πλευρών
- Ισραήλ: Εκπρόσωπος της ισραηλινής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον απέρριψε πλήρως τις κατηγορίες ως «εντελώς ψευδείς», δηλώνοντας ότι οι πληροφορίες της χώρας στρέφονται αποκλειστικά κατά των αντιπάλων της και όχι εναντίον συμμάχων όπως οι ΗΠΑ.
- ΗΠΑ: Το Πεντάγωνο αρνήθηκε να προβεί σε σχολιασμό, ενώ αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποβάθμισε το θέμα, χαρακτηρίζοντας τα δημοσιεύματα ανακριβή και βασισμένα σε πηγές χωρίς άμεση γνώση.
Η προσωπική κόντρα Τραμπ - Νετανιάχου για τον Λίβανο
Η κατασκοπευτική αυτή κρίση έρχεται να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα πολιτική ένταση μεταξύ των δύο ηγετών. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε σε συνέντευξή του στη New York Post ότι κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου χρησιμοποίησε βαρείς χαρακτηρισμούς, παραδεχόμενος ότι αποκάλεσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό «εντελώς τρελό».
Ο Τραμπ δήλωσε ενοχλημένος από τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο και την πόλη της Τύρου κατά της Χεζμπολάχ, οι οποίες συνεχίζονται με φονικά πλήγματα (όπως αυτά που προκάλεσαν 5 νεκρούς και 22 τραυματίες), παραβιάζοντας την εκεχειρία στην οποία είχαν μεσολαβήσει οι ΗΠΑ. Παρ' όλα αυτά, ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε να σημειώσει ότι η ευρύτερη στρατηγική συνεργασία Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ παραμένει άθικτη, περιγράφοντας και τους δύο ως ηγέτες που δρουν σε πολεμικές συνθήκες.