Κόσμος

Ο πατέρας – δυνάστης Γιόζεφ Φριτζλ που συγκλόνισε την υφήλιο

Καθημερινή
22-03-09

Σύμφωνα με τους ψυχίατρους εμπειρογνώμονες, ο Γιόζεφ Φριτζλ, που καταδικάστηκε σε ισόβια δεσμά και θα τα εκτίσει σε ψυχιατρείο, πάσχει από σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας. Τα αυστριακά ΜΜΕ πιθανολογούν ότι θα εγκλειστεί στο Γκέλερσντορφ, ίδρυμα ύψιστης ασφαλείας που κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο «φιλοξένησε» πολιτικούς κρατουμένους. Αν και οι τρόφιμοί του έχουν καταδικαστεί από τα αυστριακά δικαστήρια, το ίδρυμα τούς θεωρεί «ασθενείς» και όχι φυλακισμένους. Μέχρι σήμερα ο πιο «διάσημος» ένοικος του ήταν ο διαβόητος «Κανίβαλος της Βιέννης»

Στην ιστοσελίδα του, το Γκέλερσντορφ απεικονίζεται σαν φυλακή υψίστης ασφαλείας, αλλά το εσωτερικό του θυμίζει ψυχιατρική κλινική. Οι 120 ασθενείς που νοσηλεύονται εκεί υποβάλλονται σε ομαδική και ατομική ψυχοθεραπεία αλλά λαμβάνουν και φαρμακευτική αγωγή. Μπορούν να συμμετάσχουν σε ομάδες μουσικής και θεάτρου και να ασκηθούν με ταϊτσί, βόλεϊ, πινγκ πονγκ, ζωγραφική κ.ά., να παρακολουθήσουν τηλεόραση και –όσοι είναι αρκετά καλά– να εργαστούν στην κουζίνα, τα πλυντήρια, την καφετέρια ή τον κήπο.

Σύμφωνα με την εφημερίδα της Βιέννης Der Standard, οι τρόφιμοι του ψυχιατρικού νοσοκομείου έχουν διαπράξει συνδυαστικά ό,τι αδίκημα υπάρχει (ή δεν υπάρχει) στον αυστριακό Ποινικό Κώδικα. Το 17% των νοσηλευομένων έχει καταδικαστεί για φόνο ή ανθρωποκτονία εξ αμελείας, το 26% για πρόκληση σωματικών βλαβών, το 19% έχει διαπράξει σεξουαλικό αδίκημα, το 17% κλοπή ή ληστεία, ενώ το 13% έχει καταδικαστεί γιά εμπρησμό. Ελάχιστοι, όμως, έχουν σώας τας φρένας. Ο διευθυντής, πάντως, της μονάδας δεν σταματά να εξηγεί ότι οι έγκλειστοι είναι «άρρωστοι και όχι τέρατα».

Με την ισόβια κάθειρξη σε ψυχιατρικό ίδρυμα του πατέρα–δυνάστη Γιόζεφ Φριτζλ που επί 24 χρόνια κρατούσε αιχμάλωτη την κόρη του, Ελίζαμπεθ, τη βίαζε και απέκτησε μαζί της επτά παιδιά, κλείνει ένα κεφάλαιο της υπόθεσης που συγκλόνισε την υφήλιο. Τώρα, όμως τα πράγματα μπαίνουν ίσως στην πιο δύσκολη φάση. Τα θύματα, η Ελίζαμπεθ και τα παιδιά θα πρέπει να ξαναχτίσουν τη ζωή τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, η καθημερινότητα τους να αποκτήσει μία επίφαση ομαλότητας. Είναι αυτό δυνατό;

Ψυχολόγοι που ειδικεύονται στην παροχή βοήθειας σε ομήρους, σε θύματα απομόνωσης και σεξουαλικής κακοποίησης υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν είναι αδύνατο αλλά είναι πολύ δύσκολο.

Ορισμένοι Βρετανοί ψυχολόγοι προσπάθησαν να προσεγγίσουν την κατάσταση. Η ψυχολόγος Λέσλι Πέρμαν Κερ επισημαίνει ότι τα τρία παιδιά της Ελίζαμπεθ που ο Φριτζλ ανέβασε στο «πάνω σπίτι» και τα μεγάλωσε με τη γυναίκα του, πρέπει να υποφέρουν από «ενοχές του επιζήσαντος» καθώς δεν υπέφεραν εξίσου με τα αδέλφια τους, αλλά τόσο αυτά, όσο και η Ελίζαμπεθ και τα παιδιά που έμειναν στο μπουντρούμι μαζί της θα τρομοκρατούνται στη σκέψη ότι μπορεί να κληρονόμησαν κάτι από τον Φριτζλ, ότι ίσως του μοιάσουν…

Γι’ αυτόν το λόγο, πρέπει να μάθουν να βλέπουν τον εαυτό τους σε διαφορετικό πλαίσιο, ανεξάρτητα από τον «πατέρα αφέντη» τους. Αλλωστε, το γεγονός ότι χαρακτηρίζουν «κτηνώδεις» τις πράξεις του Φριτζλ σημαίνει ότι διαθέτουν αξίες που θα τους βοηθήσουν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να απορρίψουν το διαρκή τρόμο που ένιωθαν όλα αυτά τα χρόνια. Κατά πάσα πιθανότητα, η Ελίζαμπεθ δεν θα ξεπεράσει ποτέ την περιπέτεια της, ενώ η δίκη πρέπει να ήταν τραυματική τόσο για την ίδια, όσο και για τα παιδιά της.

Ο Ιαν Στίβεν, ψυχολόγος από τη Σκωτία, πιστεύει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει η οικογένεια η οποία λυτρώθηκε από την παρουσία του δυνάστη της, είναι ότι η έννοια της πραγματικότητας είναι απολύτως διαστρεβλωμένη. Θεωρητικώς θα έπρεπε να νιώθουν ασφάλεια και προστασία, αλλά το περιβάλλον στο οποίο ανατράφηκαν ήταν εχθρικό και γεμάτο τρόμο. Σίγουρα, ο κόσμος τους γκρεμίστηκε όταν αντιλήφθηκαν ότι αυτό που ζούσαν κάθε ημέρα δεν είχε καμιά σχέση με το «φυσιολογικό».

Ο Τζέιμς Τόμσον του University College του Λονδίνου υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει σήμερα για περιπτώσεις θυμάτων μακροχρόνιας φυλάκισης και σεξουαλικών βασανιστηρίων, όπως η Ελίζαμπεθ και τα παιδιά της, οι πιθανότητες μόνιμων ψυχικών τραυμάτων προσεγγίζουν το 70% ίσως και περισσότερο».