Κοινωνία

Αλτσχάιμερ: Η όσφρηση στο επίκεντρο νέας επιστημονικής θεωρίας για την έναρξη της νόσου

Newsroom
19-11-26

Η απώλεια μνήμης αναγνωρίζεται ευρέως ως το πλέον χαρακτηριστικό σύμπτωμα της νόσου Αλτσχάιμερ, σηματοδοτώντας συχνά την εκδήλωση της πάθησης. Ωστόσο, οι επιστημονικές εξελίξεις υποδεικνύουν ότι οι υποκείμενες διεργασίες, οι οποίες τελικά οδηγούν στην εμφάνιση αυτού του συμπτώματος, ενδέχεται να έχουν ξεκινήσει πολύ πριν γίνει αντιληπτή η οποιαδήποτε γνωστική έκπτωση.

Μια νέα επιστημονική θεωρία φέρνει στο προσκήνιο τη μύτη και την όσφρηση, εξετάζοντας τον πιθανό ρόλο τους στην εμφάνιση αλλαγών στον εγκέφαλο. Η μαθηματικός και καθηγήτρια Χάνα Φράι ανέλυσε τη συγκεκριμένη έρευνα, η οποία αναδεικνύει μια πιθανή, λιγότερο γνωστή σύνδεση μεταξύ της όσφρησης και της νόσου.

Η νέα οπτική για τη νόσο Αλτσχάιμερ

Η καθηγήτρια Χάνα Φράι, η οποία έχασε τον πατέρα της από Αλτσχάιμερ το 2025, μοιράστηκε αυτή τη νέα επιστημονική θεωρία, σύμφωνα με την οποία η νόσος ενδέχεται να «ξεκινά από τη μύτη». Η ανάλυση αυτή δημοσιεύτηκε αρχικά στη στήλη της στο περιοδικό New Scientist, ενώ αργότερα παρουσιάστηκε και σε βίντεο που κοινοποίησε στο Instagram.

Η Φράι εξήγησε ότι η θεωρία αυτή υποδηλώνει πως «ίσως [το Αλτσχάιμερ] ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι νομίζαμε», πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια απώλειας μνήμης. Ειδικοί πλέον υποστηρίζουν ότι «δεν πρόκειται απλώς για κάτι που πηγαίνει στραβά στον εγκέφαλο», αλλά για μια πιο σύνθετη διαδικασία που μπορεί να έχει εξωτερικές αφετηρίες.

Η μύτη ως πιθανή πύλη εισόδου στον εγκέφαλο

Σύμφωνα με τη Χάνα Φράι, αυτή η αναδυόμενη θεωρία βασίζεται σε πολυάριθμες μελέτες που δείχνουν ότι η άνοια και το Αλτσχάιμερ συνδέονται στενότερα με τη ρινική κοιλότητα απ’ ό,τι θεωρούσαν οι επιστήμονες. Η ίδια περιέγραψε πώς ο εγκέφαλός μας είναι «κλειδωμένος» μέσα στο κρανίο, με ελάχιστα σημεία να επιτρέπουν την άμεση είσοδο εξωτερικών παραγόντων.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «ένα από τα ελάχιστα σημεία όπου [ο εγκέφαλος] έχει άμεση επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον είναι μέσω της μύτης». Συγκεκριμένα, ακριβώς πίσω από τα μάτια και τη μύτη, υπάρχει ένα μικρό τμήμα του κρανίου γεμάτο μικροσκοπικές οπές, μέσα από τις οποίες περνούν τα οσφρητικά νεύρα που μας χαρίζουν την αίσθηση της όσφρησης.

Ερευνητικά δεδομένα και μελέτες

Σειρά ερευνών κατέδειξε ότι η μύτη μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου για λοιμώξεις στον εγκέφαλο, ενισχύοντας την άποψη ότι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του εγκεφάλου μέσω αυτής της οδού. Η καθηγήτρια Φράι παρουσίασε αναλυτικά ευρήματα από μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε διάφορα είδη.

Ειδικότερα, οι μελέτες αυτές περιλαμβάνουν ποντίκια, σκύλους, αλλά και ανθρώπους που ζουν σε περιοχές με υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την ιδέα ότι η ρινική κοιλότητα διαδραματίζει έναν πιο ενεργό ρόλο στην έναρξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, από ό,τι πιστευόταν μέχρι πρότινος.

Η νόσος Αλτσχάιμερ και η άνοια

Η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί μια προοδευτική νευροεκφυλιστική πάθηση και αναγνωρίζεται ως η πιο συχνή αιτία άνοιας παγκοσμίως. Παραδοσιακά, η έμφαση δίνεται στα συμπτώματα που εκδηλώνονται στον εγκέφαλο, με την απώλεια μνήμης να είναι το πιο αναγνωρίσιμο από αυτά.

Η νέα επιστημονική θεωρία, που αναπτύχθηκε και αναλύθηκε από τη Χάνα Φράι, προσφέρει μια διαφορετική οπτική, υποδεικνύοντας ότι οι διεργασίες που οδηγούν στην πάθηση μπορεί να ξεκινούν από σημεία του σώματος που έχουν άμεση επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον, όπως η μύτη. Αυτό ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση και ενδεχομένως στην έγκαιρη ανίχνευση της νόσου.

Με πληροφορίες από: Enikos