Κοινωνία

Η διπλή εικόνα του Νικόλα Ντερτιλή: «Βίαιος δικτάτορας και στοργικός θείος»

Newsroom
17-11-26

Ο συγγραφέας Ανδρέας Σουβαλιώτης, ανιψιός του Νικόλα Ντερτιλή, περιέγραψε δημόσια τις δύο αντιφατικές πτυχές της προσωπικότητας του θείου του. Ο Νικόλας Ντερτιλής, ένας από τους πρωταγωνιστές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου και της καταστολής του Πολυτεχνείου, παρουσιάζεται από τον ανιψιό του τόσο ως «βίαιος δικτάτορας» όσο και ως «στοργικός θείος». Ο Σουβαλιώτης, συγγραφέας του «Misfit mentor», μοιράστηκε τις προσωπικές του αναμνήσεις και σκέψεις για τον θείο του, φωτίζοντας την πολυπλοκότητα της σχέσης τους.

Ο ρόλος του Ντερτιλή στη χούντα και το Πολυτεχνείο

Ο Νικόλας Ντερτιλής υπήρξε ένας από τους στρατιωτικούς που διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, είχε αναλάβει την κατάληψη και τον έλεγχο δεκαεννέα κρίσιμων υπηρεσιών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εδραίωση της δικτατορίας. Η δράση του δεν περιορίστηκε εκεί, καθώς η συμμετοχή του ήταν ενεργή και στην καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Συγκεκριμένα, ο Ντερτιλής συντόνιζε εκ μέρους της Χούντας τις επιχειρήσεις καταστολής κατά την εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Ο ανιψιός του, Ανδρέας Σουβαλιώτης, αναφέρθηκε σε εκείνη τη νύχτα, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «εκείνη τη νύχτα, πριν από 53 χρόνια, ο θείος μου πυροβολούσε και σκότωνε φοιτητές». Τον περιέγραψε ως βασικό πρωταγωνιστή της διαβόητης χούντας στην Ελλάδα, ο οποίος είχε αναλάβει την καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης στην Αθήνα.

Η νύχτα της καταστολής και οι δηλώσεις του ανιψιού

Ο Ανδρέας Σουβαλιώτης περιέγραψε λεπτομερώς τα γεγονότα εκείνης της μοιραίας νύχτας, τονίζοντας τον βίαιο ρόλο του θείου του. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Νικόλας Ντερτιλής οδήγησε ένα τάγμα αρμάτων μάχης μέσα στην πανεπιστημιούπολη, προκαλώντας την κατάρρευση των πυλών του Πολυτεχνείου. Αμέσως μετά, άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως τους διαδηλωτές φοιτητές, σε μια πράξη ωμής βίας.

Ο συγγραφέας αποκάλυψε επίσης μια ανατριχιαστική λεπτομέρεια από εκείνη τη «μάχη», αναφέροντας ότι ο θείος του, σε κάποιο σημείο, γύρισε προς τον οδηγό του και καυχήθηκε για την άψογη σκοπευτική του ικανότητα. Ο Σουβαλιώτης κατέληξε στην περιγραφή του με μια ξεκάθαρη δήλωση: «Αυτός ήταν ο θείος μου. Ήταν ένας βίαιος δικτάτορας και δολοφόνος».

Οι παιδικές αναμνήσεις και οι επισκέψεις στη φυλακή

Παρά τον βίαιο ρόλο του Νικόλα Ντερτιλή στα ιστορικά γεγονότα, ο Ανδρέας Σουβαλιώτης διατηρεί εντελώς διαφορετικές αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία. Για τον ίδιο, ως μικρό παιδί, ο Ντερτιλής ήταν απλώς ο «αγαπημένος μου θείος», ένας άνθρωπος που τον αγαπούσε ειλικρινά. Αυτή ήταν η μόνη πτυχή της προσωπικότητάς του που μπορούσε να κατανοήσει τότε.

Όταν ο Ντερτιλής οδηγήθηκε στη φυλακή, ο ανιψιός του ήταν ακόμα μικρός και δεν μπορούσε να αντιληφθεί πλήρως τον λόγο της απουσίας του. Για εκείνον, ο θείος του παρέμενε ο «μεγάλος, επιβλητικός, σεβαστός, σοφός και στοργικός θείος μου». Του έλειπε και του άρεσε να τον επισκέπτεται όσο συχνά μπορούσε να τον πηγαίνει η θεία του. Επιπλέον, ο Ντερτιλής συνέχιζε να του γράφει ατελείωτες επιστολές, γεμάτες θερμά λόγια, φροντίδα και ενθάρρυνση.

Η συνειδητοποίηση της αλήθειας στην ενηλικίωση

Με την πάροδο των χρόνων και καθώς ο Ανδρέας Σουβαλιώτης μεγάλωνε, άρχισε να συνειδητοποιεί την πλήρη έκταση των πράξεων του θείου του. Η παιδική αθωότητα αντικαταστάθηκε από την κατανόηση της ιστορικής πραγματικότητας και του ρόλου του Ντερτιλή στα γεγονότα της χούντας και του Πολυτεχνείου. Όπως ο ίδιος δήλωσε, «Και μετά μεγάλωσα, και κατάλαβα πολύ περισσότερα γι’ αυτόν. Πέθανε στη φυλακή πριν από περίπου δώδεκα χρόνια».

Ο Σουβαλιώτης αναφέρθηκε στις επισκέψεις του στην Αθήνα, όπου εξακολουθεί να πηγαίνει να δει την κατεστραμμένη πύλη του Πανεπιστημίου. Αυτή η πύλη έχει μετατραπεί σε μνημείο προς τιμήν όλων των φοιτητών που έχασαν τη ζωή τους εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζοντας το «σκουριασμένο, μπερδεμένο μέταλλο», προσπαθεί να ξεμπερδέψει την «πιο τρελή, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου», καταλήγοντας στην οδυνηρή διαπίστωση: «Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος».

Η καταδίκη και ο θάνατος του Νικόλα Ντερτιλή

Ο Νικόλας Ντερτιλής καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για την εν ψυχρώ δολοφονία του 20χρονου Μιχάλη Μυρογιάννη, ενός από τα θύματα των γεγονότων του Πολυτεχνείου. Η καταδίκη του επισφράγισε τον ρόλο του στην αιματηρή καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης.

Ο Ντερτιλής πέθανε στη φυλακή το 2013, σε ηλικία 92 ετών. Η παραμονή του στη φυλακή μέχρι το τέλος της ζωής του οφειλόταν στην άρνησή του να υπογράψει αίτημα αποφυλάκισης. Με την υπογραφή ενός τέτοιου αιτήματος, θα αναγνώριζε επί της ουσίας τη Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία, κάτι που ο ίδιος αρνιόταν πεισματικά να κάνει.

Με πληροφορίες από: Topontiki