Η Ελλάδα βρίσκεται στην προτελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του δικαστικού της συστήματος, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Οι καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων αποτελούν διαχρονική πληγή, επηρεάζοντας τόσο τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, απαιτούνται σχεδόν δύο χρόνια για την ολοκλήρωση μιας αστικής υπόθεσης στον πρώτο βαθμό της Δικαιοσύνης.
Η θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή κατάταξη
Στον Δείκτη Απόδοσης των Δικαστικών Συστημάτων (JUSPER), η Ελλάδα καταλαμβάνει την 26η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χώρα συγκεντρώνει μόλις 34,8 μονάδες, με άριστα το 100, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται στις 52,5 μονάδες. Η επίδοση αυτή τοποθετεί την Ελλάδα στην προτελευταία θέση, με μόνο την Κύπρο να καταγράφει χειρότερη βαθμολογία.
Αντίθετα, στην κορυφή της κατάταξης βρίσκονται χώρες όπως η Λετονία, η Βουλγαρία και η Εσθονία. Αυτό το γεγονός υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης δεν συνδέεται απαραίτητα με την οικονομική ισχύ ενός κράτους, αλλά με άλλους παράγοντες που αφορούν τη λειτουργία του συστήματος.
Οι χρόνοι εκδίκασης και οι αυξανόμενες εκκρεμότητες
Ένα από τα πλέον αποκαλυπτικά στοιχεία της μελέτης του ΚΕΦΙΜ αφορά τον χρόνο εκδίκασης των υποθέσεων. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα του 2024, η διεκπεραίωση μιας αστικής υπόθεσης σε πρώτο βαθμό απαιτεί έναν μέσο εκτιμώμενο χρόνο 737 ημερών. Ο χρόνος αυτός είναι σχεδόν τριπλάσιος από την ευρωπαϊκή διάμεσο, αναδεικνύοντας το μέγεθος του προβλήματος των καθυστερήσεων.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι για κάθε 100 νέες υποθέσεις που εισέρχονται στο δικαστικό σύστημα, επιλύονται περίπου 81. Αυτό σημαίνει ότι οι εκκρεμότητες όχι μόνο δεν περιορίζονται, αλλά αυξάνονται διαρκώς, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη λειτουργία των δικαστηρίων. Στον πυλώνα της αποδοτικότητας, η Ελλάδα συγκεντρώνει μόλις 26,1 μονάδες, έναντι 56,4 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταγράφοντας μια από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το παράδοξο της στελέχωσης και η γραμματειακή υποστήριξη
Παρά τις σημαντικές καθυστερήσεις, η Ελλάδα διαθέτει αναλογικά περισσότερους δικαστές σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Συγκεκριμένα, η χώρα μετρά 37,3 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, αριθμός που είναι περίπου διπλάσιος από την ευρωπαϊκή διάμεσο. Ωστόσο, αυτό το στοιχείο δεν μεταφράζεται σε ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης.
Το πρόβλημα εντοπίζεται στην υποστήριξη των δικαστών. Για κάθε δικαστή αντιστοιχεί μόλις ένας υπάλληλος υποστήριξης, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη η αντίστοιχη αναλογία πλησιάζει τους τρεις υπαλλήλους. Αυτό υποδηλώνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην έλλειψη δικαστικού προσωπικού, αλλά επεκτείνεται στην οργάνωση των δικαστικών υπηρεσιών, στην ανεπαρκή γραμματειακή υποστήριξη και στην περιορισμένη αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Πρόσβαση στη δικαιοσύνη και ψηφιακός μετασχηματισμός
Αδυναμίες καταγράφονται και στον τομέα της πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, όπου η Ελλάδα συγκεντρώνει 39 μονάδες έναντι 50 του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών και η παροχή νομικής αρωγής παραμένουν σημαντικά ζητούμενα για τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος. Η έλλειψη προόδου σε αυτούς τους τομείς συμβάλλει στην περαιτέρω επιβάρυνση των διαδικασιών και στην καθυστέρηση της απονομής της δικαιοσύνης.
Με πληροφορίες από: Topontiki