Δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις για την πορεία του πληθυσμού της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες, σύμφωνα με την έκθεση Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η χώρα μας αναμένεται να δει τον πληθυσμό της να συρρικνώνεται δραματικά, φτάνοντας τα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080 από τα 10,4 εκατομμύρια που εκτιμάται ότι θα είναι το 2025. Αυτή η εξέλιξη αναμένεται να ασκήσει μεγάλη πίεση στα ασφαλιστικά ταμεία και να επιβαρύνει σημαντικά τον οικονομικό τομέα.
Δραματική μείωση του ελληνικού πληθυσμού
Η έκθεση της Κομισιόν σκιαγραφεί μια ανησυχητική εικόνα για το δημογραφικό μέλλον της Ελλάδας. Από τα 10,4 εκατομμύρια κατοίκους που προβλέπονται για το 2025, ο πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί στα 10,2 εκατομμύρια το 2030 και περαιτέρω στα 9,7 εκατομμύρια το 2040. Η πτωτική πορεία συνεχίζεται, με τον αριθμό των κατοίκων να φτάνει τα 9,2 εκατομμύρια το 2050, τα 8,6 εκατομμύρια το 2060 και τα 8 εκατομμύρια το 2070.
Η εκτίμηση για το 2080 είναι μόλις 7,6 εκατομμύρια πολίτες, πράγμα που σημαίνει μια συνολική μείωση σχεδόν 3 εκατομμυρίων κατοίκων μέσα σε περίπου πενήντα χρόνια. Παρά το γεγονός ότι προβλέπεται μια μικρή βελτίωση στον μέσο αριθμό παιδιών ανά γυναίκα, από 1,2 σε 1,45 κατά την εξεταζόμενη περίοδο, αυτή η αύξηση δεν κρίνεται επαρκής για να ανατρέψει τη δημογραφική συρρίκνωση.
Εντατική γήρανση και αύξηση προσδόκιμου ζωής
Ταυτόχρονα με τη μείωση του συνολικού πληθυσμού, η Ελλάδα αναμένεται να αντιμετωπίσει μια εντατική γήρανση. Ο αριθμός των πολιτών άνω των 65 ετών θα αυξηθεί σταδιακά, ενώ ιδιαίτερα έντονη προβλέπεται να είναι η αύξηση στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, με τον μέσο ρυθμό ανόδου για τις επόμενες δεκαετίες να εκτιμάται στο 13%. Αυτή η εξέλιξη είναι απόρροια και της βελτίωσης του προσδόκιμου ζωής στη χώρα μας.
Συγκεκριμένα, το προσδόκιμο ζωής για τις γυναίκες αναμένεται να αυξηθεί από τα 84,5 έτη το 2025 στα 87 έτη το 2050. Για τους άντρες, η αντίστοιχη αύξηση προβλέπεται από τα 79,5 έτη στα 82,6 έτη κατά την ίδια περίοδο. Παράλληλα, το ποσοστό των νέων υποχωρεί με σταθερό ρυθμό, ενισχύοντας την τάση της γήρανσης του πληθυσμού.
Πίεση στα ασφαλιστικά ταμεία και το εργατικό δυναμικό
Οι δημογραφικές αυτές αλλαγές θα επιφέρουν σημαντική επιβάρυνση στο συνταξιοδοτικό – ασφαλιστικό σύστημα και ευρύτερα στον οικονομικό τομέα. Ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας, δηλαδή τα άτομα από 20 έως 64 ετών, προβλέπεται να υποχωρήσει δραματικά από τα 6,01 εκατομμύρια σήμερα, στα 4,57 εκατομμύρια μέσα σε μια 25ετία. Αντίστοιχα, το εργατικό δυναμικό θα μειωθεί από 4,64 εκατομμύρια σε 3,63 εκατομμύρια κατά το ίδιο διάστημα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τους εργαζόμενους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Το ποσοστό τους, που σήμερα αντιπροσωπεύει το 17,9% του εργατικού δυναμικού, αναμένεται να αναρριχηθεί έως το 2050 στο 37,9%. Αυτή η αύξηση οφείλεται κυρίως στην επικείμενη αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, ως απάντηση στις δημογραφικές προκλήσεις.
Η εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Ανάλογη εικόνα με τη γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να παρατηρηθεί σε όλη την Ευρώπη, αν και με κάποιες διαφοροποιήσεις. Ο πληθυσμός της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί οριακά από τα 452 εκατομμύρια το 2025 στα 453 εκατομμύρια το 2029. Ωστόσο, από εκεί και πέρα, θα ακολουθήσει πτωτική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080, που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 8% σε σχέση με το 2025. Σε 10 κράτη-μέλη, ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα είναι υψηλότερος το 2080 από τα σημερινά επίπεδα.
Κοινό χαρακτηριστικό για όλες τις χώρες της Ένωσης θα αποτελέσει η μετατόπιση της πληθυσμιακής σύνθεσης προς τις μεγαλύτερες ηλικίες. Το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από το σημερινό 22% στο 33% το 2080. Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η μεταβολή στην ομάδα των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω, καθώς το ποσοστό τους προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%. Παράλληλα, η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Από την άλλη πλευρά, αναμένεται μείωση στο ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών σε όλα τα κράτη-μέλη. Σε επίπεδο ΕΕ, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα από το 58% που αντιπροσωπεύει σήμερα τον συνολικό πληθυσμό, εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 51% έως το 2080. Η συμμετοχή του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας της ΕΕ στο εργατικό δυναμικό προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες, από 81% σε 84%, με την αύξηση για τα άτομα 55 έως 64 ετών να φτάνει σχεδόν τις 8 ποσοστιαίες μονάδες, αγγίζοντας το 78%. Επίσης, η συμμετοχή των ατόμων ηλικίας 65 έως 69 ετών στο εργατικό δυναμικό αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί, από 20% σε 38%, κυρίως στις χώρες που προσαρμόζουν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση το προσδόκιμο ζωής. Ωστόσο, στις περισσότερες χώρες, αυτή η αύξηση δεν θα είναι επαρκής για να αντισταθμίσει τη μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.
Με πληροφορίες από: Newsit, Enikos