Εξήντα εννέα νεκροί και δεκάδες τραυματίες είναι ο τραγικός απολογισμός μιας νέας σύγκρουσης τρένων που σημειώθηκε στο Τολέδο της Ισπανίας. Το δυστύχημα έρχεται μόλις εννέα μήνες μετά ένα άλλο παρόμοιο περιστατικό στο Αδαμούθ, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 46 ανθρώπων και τον τραυματισμό 292. Στην Ελλάδα, η τραγωδία των Τεμπών, με 57 νεκρούς, παραμένει μια ανοιχτή πληγή, ενώ η δικαστική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.
Οι πρόσφατες σιδηροδρομικές τραγωγίες σε Ελλάδα και Ισπανία
Η Ισπανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια ακόμη σιδηροδρομική τραγωδία στο Los Yébenes του Τολέδο, όπου 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και δεκάδες άλλοι τραυματίστηκαν. Αυτό το δυστύχημα συνέβη εννέα μήνες μετά το περιστατικό στο Αδαμούθ, που είχε προκαλέσει τον θάνατο 46 ατόμων και τον σοβαρό τραυματισμό 292. Και στις δύο περιπτώσεις, οι απώλειες είναι σημαντικές, αναδεικνύοντας ένα σοβαρό ζήτημα ασφάλειας στις σιδηροδρομικές μεταφορές.
Παράλληλα, στην Ελλάδα, η υπόθεση των Τεμπών, όπου 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, συνεχίζει να απασχολεί την κοινή γνώμη. Η δίκη για το συγκεκριμένο δυστύχημα βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις οικογένειες των θυμάτων να αναζητούν απαντήσεις και δικαίωση. Τα τρία αυτά περιστατικά, σε Ελλάδα και Ισπανία, έχουν προκαλέσει έντονες συζητήσεις σχετικά με τις αιτίες των σιδηροδρομικών ατυχημάτων και τις ευθύνες που απορρέουν.
Το αφήγημα του «ανθρώπινου λάθους» και οι πολιτικές ευθύνες
Κυβερνήσεις και αρμόδιοι φορείς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ισπανία, επαναλαμβάνουν συχνά ένα παρόμοιο αφήγημα, κάνοντας λόγο για «ανθρώπινο λάθος», «κακιά στιγμή» ή απλώς «ατύχημα». Αυτή η προσέγγιση έχει ως αποτέλεσμα οι πολιτικές ευθύνες να φορτώνονται σε μεμονωμένα άτομα, όπως ένας σταθμάρχης, ένας μηχανοδηγός ή ένας υπάλληλος των σιδηροδρόμων.
Με αυτό τον τρόπο, σύμφωνα με αναφορές, υπουργοί, βουλευτές και στελέχη των εταιρειών των σιδηροδρόμων «ξεπλένονται» από τις ευθύνες τους. Η ίδια η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υλοποιήθηκε σε κάθε χώρα από κυβερνήσεις διαφόρων αποχρώσεων, τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αυτή η πολιτική περιλαμβάνει τη λεγόμενη «απελευθέρωση» του σιδηρόδρομου, την εργολαβοποίηση της συντήρησης, την υποστελέχωση, τις απολύσεις και τα εξοντωτικά ωράρια εργασίας, παράγοντες που θεωρούνται ότι συμβάλλουν στην επικινδυνότητα των σιδηροδρομικών δικτύων.
Στατιστικά στοιχεία και προειδοποιήσεις εργαζομένων
Τα επίσημα στοιχεία για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων δείχνουν μια ανησυχητική εικόνα. Το 2024 καταγράφηκαν 1.507 σημαντικά σιδηροδρομικά ατυχήματα, με συνολικά 750 νεκρούς και 548 σοβαρά τραυματίες. Επιπλέον, την περίοδο 2021-2023, οι συγκρούσεις τρένων παρουσίασαν αύξηση κατά 43,3%, γεγονός που υπογραμμίζει την επιδείνωση της κατάστασης.
Την ίδια περίοδο, τα σωματεία των εργαζομένων στον σιδηρόδρομο σε διάφορες χώρες έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου. Καταγγελίες για ελλείψεις και προβλήματα ασφάλειας έγιναν στην Ελλάδα, την Ισπανία, αλλά και τη Δανία, την Τσεχία και τη Σλοβακία, όπου επίσης έχουν σημειωθεί πρόσφατες συγκρούσεις τρένων. Οι προειδοποιήσεις αυτές, ωστόσο, φαίνεται να μην έχουν ληφθεί επαρκώς υπόψη.
Κενές υποσχέσεις και η κατάσταση των συστημάτων ασφαλείας
Μετά το δυστύχημα στο Αδαμούθ, η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση Σάντσεθ στην Ισπανία είχε υποσχεθεί τη δημιουργία πιο ασφαλών σιδηροδρόμων. Ωστόσο, οι υποσχέσεις αυτές χαρακτηρίζονται ως εξίσου κενές με εκείνες της κυβέρνησης Μητσοτάκη μετά την τραγωδία των Τεμπών στην Ελλάδα. Η κατάσταση των συστημάτων ασφαλείας παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα.
Τρεισήμισι χρόνια μετά το δυστύχημα των Τεμπών, το σύστημα ETCS δεν είναι ακόμα επιχειρησιακά λειτουργικό σε ολόκληρο το σιδηροδρομικό δίκτυο της Ελλάδας. Η αδειοδότησή του προβλέπεται για το τέλος της χρονιάς, αλλά με «πολλούς αστερίσκους», όπως αναφέρεται. Παρά τις αλλαγές προσώπων σε θέσεις ευθύνης, οι τραγωδίες συνεχίζουν να έχουν την ίδια αιτία: μια στρατηγική που θέτει τις ζωές των εργαζομένων, των λαϊκών οικογενειών και των παιδιών τους στο ζύγι του καπιταλιστικού κέρδους.
Η έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου για τους σιδηροδρόμους
Μία εβδομάδα πριν από το νέο δυστύχημα στο Los Yébenes του Τολέδο, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο ενέκρινε μια έκθεση για τον σιδηρόδρομο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το θέμα της έκθεσης ήταν «να συνδεθεί η Ευρώπη με υψηλές ταχύτητες», εστιάζοντας στην ανάπτυξη του δικτύου.
Η έκθεση αυτή δεν ζητούσε μέτρα ασφαλείας, αλλά προέβλεπε την «απλοποίηση» των επενδύσεων στο όνομα της ανταγωνιστικότητας. Επίσης, προωθούσε το άνοιγμα της αγοράς σε περισσότερους ομίλους, οι οποίοι θα αυτοαξιολογούνται, σύμφωνα με τις οδηγίες για την απελευθέρωση των σιδηροδρόμων. Την έκθεση υπερψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, του ΠΑΣΟΚ, της Λατινοπούλου και της Νίκης. Οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, του Βελόπουλου και της Κωνσταντοπούλου επέλεξαν το «Λευκό» της «ανοχής», ενώ μόνο η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ αποκάλυψε και καταψήφισε την έκθεση. Σημειώνεται ότι στο βασικό ευρωπαϊκό δίκτυο, το σύστημα ERTMS έχει εγκατασταθεί μόλις στο 15% του συνόλου.
Με πληροφορίες από: Topontiki