Η οστεοπόρωση, μια πάθηση που συχνά παραμένει αφανής, δεν αποτελεί αποκλειστικό ζήτημα των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση. Αφορά εξίσου τους άνδρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθεί και σε νεότερα άτομα, ειδικά όταν συνυπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου. Η νόσος αυτή εξελίσσεται σιωπηλά, χωρίς απαραίτητα να προκαλεί πόνο ή εμφανή συμπτώματα, μέχρι τη στιγμή που ένα κάταγμα αποκαλύπτει ότι ο σκελετός έχει χάσει σημαντικό μέρος της αντοχής του.
Η σιωπηλή απειλή και το εύρος της
Η οστεοπόρωση είναι μια νόσος που χαρακτηρίζεται από την αθόρυβη εξέλιξή της. Όπως επισημαίνει η κ. Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Διευθύντρια Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών Νοσημάτων και Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος Metropolitan General, «η οστεοπόρωση είναι μια νόσος που συχνά εξελίσσεται σιωπηλά. Δεν προκαλεί απαραίτητα πόνο και μπορεί να μη δώσει κανένα εμφανές σύμπτωμα μέχρι τη στιγμή που ένα κάταγμα θα αποκαλύψει ότι ο σκελετός έχει χάσει σημαντικό μέρος της αντοχής του. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημά της: πολλές φορές, η πρώτη προειδοποίηση είναι ήδη μια σοβαρή επιπλοκή».
Η αντίληψη ότι η οστεοπόρωση αφορά μόνο τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση δεν είναι ακριβής. Η πάθηση επηρεάζει και τους άνδρες, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Οστεοπόρωσης (International Osteoporosis Foundation), υπολογίζεται ότι περίπου μία στις τρεις γυναίκες και ένας στους πέντε άνδρες άνω των 50 ετών θα υποστούν στη διάρκεια της ζωής τους ένα κάταγμα ευθραυστότητας, το οποίο σχετίζεται άμεσα με την οστεοπόρωση.
Πώς τα οστά χάνουν την αντοχή τους
Τα οστά μας αποτελούν έναν ζωντανό ιστό που βρίσκεται σε συνεχή διαδικασία ανανέωσης καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Αυτή η ανανέωση επιτυγχάνεται μέσω μιας ισορροπίας μεταξύ της αποδόμησης του παλαιού οστού και της δημιουργίας νέου. Η φροντίδα των οστών δεν περιορίζεται στην τρίτη ηλικία, αλλά αποτελεί αναγκαιότητα για κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να διατηρήσει την κινητικότητά του, την αυτονομία του και, εν τέλει, την ποιότητα της ζωής του.
Όταν η ευαίσθητη αυτή ισορροπία διαταράσσεται και η απώλεια οστικής μάζας υπερβαίνει την ικανότητα αναδόμησης, τα οστά γίνονται σταδιακά πιο εύθραυστα. Αυτή η αυξημένη ευθραυστότητα οδηγεί σε σημαντική αύξηση του κινδύνου για κατάγματα. Διάφοροι παράγοντες μπορούν να συμβάλουν σε αυτή τη διαδικασία, όπως η ηλικία, η εμμηνόπαυση στις γυναίκες, η κληρονομικότητα, η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, καθώς και ορισμένα νοσήματα ή η χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων.
Τα κατάγματα ως προειδοποιητικό μήνυμα
Ένα κάταγμα που προκύπτει μετά από μια πτώση από το ύψος του σώματος ή ακόμα και μετά από έναν μικρό τραυματισμό, δεν πρέπει πάντα να θεωρείται τυχαίο περιστατικό. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, όπου η πιθανότητα υποκείμενης οστεοπόρωσης είναι αυξημένη. Τα κατάγματα του ισχίου, των σπονδύλων και του καρπού αποτελούν τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της οστεοπόρωσης.
Ειδικότερα, ένα σπονδυλικό κάταγμα μπορεί να εκδηλωθεί με αιφνίδιο πόνο στην πλάτη, απώλεια ύψους ή προοδευτική κύφωση, δηλαδή την καμπύλωση της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένα τέτοιο κάταγμα μπορεί να περάσει απαρατήρητο, χωρίς να προκαλέσει έντονα συμπτώματα, καθιστώντας τη διάγνωση ακόμα πιο δύσκολη χωρίς την κατάλληλη διερεύνηση.
Η σημασία του πρώτου κατάγματος και η διάγνωση
Το γεγονός ότι ένα πρώτο κάταγμα ευθραυστότητας έχει συμβεί, αποτελεί ένα σαφές και ισχυρό προειδοποιητικό μήνυμα. Υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο για την εμφάνιση επόμενων καταγμάτων στο μέλλον. Για τον λόγο αυτό, δεν αρκεί απλώς η αντιμετώπιση του σπασμένου οστού. Είναι απαραίτητο να διερευνηθεί επισταμένως ο λόγος για τον οποίο συνέβη το κάταγμα και να σχεδιαστεί ένα πλάνο προστασίας του ασθενούς από μελλοντικά επεισόδια.
Για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και την εκτίμηση της συνολικής οστικής υγείας, ένα βασικό εργαλείο είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Αυτή πραγματοποιείται με τη μέθοδο DXA (Διπλής Ενεργειακής Απορροφησιομετρίας Ακτίνων Χ). Η εξέταση αυτή παρέχει σημαντικές πληροφορίες για την κατάσταση των οστών και βοηθά τους ειδικούς να καθορίσουν την καταλληλότερη πορεία δράσης για κάθε ασθενή.
Με πληροφορίες από: Topontiki