Η 28η Οκτωβρίου του 1940 έχει καταγραφεί ως μία από τις σημαντικότερες και πλέον καθοριστικές ημέρες στη νεότερη ελληνική ιστορία. Την αυγή εκείνης της ημέρας, η φασιστική Ιταλία εξαπέλυσε επίθεση εναντίον της χώρας μας, γεγονός που οδήγησε στην ιστορική απάντηση του Ιωάννη Μεταξά. Στην πρώτη γραμμή της απόκρουσης αυτής της επίθεσης βρέθηκαν τρεις αξιωματικοί, οι Χ. Κατσιμήτρος, Δαβάκης και Β. Βραχνός, των οποίων η προσωπική μοίρα συνδέθηκε με τραγικά γεγονότα.
Η ιστορική σημασία της 28ης Οκτωβρίου 1940
Η 28η Οκτωβρίου του 1940 αποτελεί αναμφίβολα ένα ορόσημο για την Ελλάδα, μια ημερομηνία που έχει χαραχθεί ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη του έθνους. Η φασιστική Ιταλία, υπό την ηγεσία της, προχώρησε σε επίθεση κατά της ελληνικής επικράτειας, σηματοδοτώντας την είσοδο της χώρας μας στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η επίθεση αυτή, που εκδηλώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες, έθεσε σε δοκιμασία την ελληνική άμυνα και την αποφασιστικότητα του λαού. Η αντίδραση της χώρας απέναντι στην ιταλική εισβολή αποτέλεσε ένα κεφάλαιο αντίστασης και εθνικής ενότητας, το οποίο τιμάται κάθε χρόνο ως επέτειος.
Η απάντηση του Ιωάννη Μεταξά και η έναρξη του πολέμου
Η επίθεση της φασιστικής Ιταλίας προηγήθηκε της ιστορικής απάντησης που έδωσε ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ιωάννης Μεταξάς. Η απάντηση αυτή έμεινε στην ιστορία ως το θρυλικό «ΟΧΙ», αν και η πραγματική φράση που ειπώθηκε στον Ιταλό πρεσβευτή ήταν διαφορετική. Η διπλωματική αυτή στιγμή σηματοδότησε την επίσημη έναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο χωρών.
Συγκεκριμένα, ο Ιωάννης Μεταξάς απάντησε στον Ιταλό πρεσβευτή στην Αθήνα, Emanuele Grazzi, με τη φράση «allors c'est la guerre». Αυτή η γαλλική έκφραση μεταφράζεται ως «Έχουμε πόλεμο λοιπόν», δηλώνοντας ξεκάθαρα την απόρριψη του ιταλικού τελεσιγράφου και την ετοιμότητα της Ελλάδας να αντιμετωπίσει τη στρατιωτική απειλή.
Η κρίσιμη αυτή συνάντηση έλαβε χώρα στις 3 π.μ. της 28ης Οκτωβρίου, στο σπίτι του Έλληνα πρωθυπουργού, το οποίο βρισκόταν στην Κηφισιά. Εκεί, ο Ιταλός πρεσβευτής παρέδωσε το τελεσίγραφο, λαμβάνοντας την κατηγορηματική απάντηση που οδήγησε την Ελλάδα σε πόλεμο.
Οι πρωτεργάτες της απόκρουσης της ιταλικής επίθεσης
Στην πρώτη γραμμή της άμυνας και της απόκρουσης της ιταλικής επίθεσης βρέθηκαν τρεις αξιωματικοί, οι οποίοι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Ο λόγος γίνεται για τους Χ. Κατσιμήτρο, Δαβάκη και Β. Βραχνό, ονόματα που συνδέθηκαν άρρηκτα με τις πρώτες στιγμές αντίστασης της χώρας. Η συμβολή τους υπήρξε καίρια στην προσπάθεια αναχαίτισης των ιταλικών δυνάμεων.
Οι τρεις αυτοί αξιωματικοί αναγνωρίστηκαν ως οι πρωτεργάτες της επιτυχούς απόκρουσης της αρχικής ιταλικής επίθεσης. Ο ρόλος τους στην οργάνωση και καθοδήγηση των ελληνικών δυνάμεων ήταν θεμελιώδης για την αρχική πορεία του πολέμου και την ενίσχυση του ηθικού του ελληνικού στρατού και του λαού.
Παρά τον καθοριστικό τους ρόλο, η μοίρα των τριών αυτών αξιωματικών υπήρξε τραγική. Ο Χ. Κατσιμήτρος συνδέθηκε με ένα στίγμα, ο Δαβάκης βρήκε τραγικό θάνατο, ενώ ο Β. Βραχνός είχε ένα άδοξο τέλος. Οι συγκεκριμένες αυτές εξελίξεις σημάδεψαν τις ζωές των τριών ανδρών που έδωσαν το παρόν στην πρώτη γραμμή του αγώνα.
Οι στρατιωτικές ανησυχίες πριν την ιταλική επίθεση
Πριν από την επίθεση της φασιστικής Ιταλίας την 28η Οκτωβρίου 1940, η ελληνική πολεμική και στρατιωτική ηγεσία είχε διαφορετικές ανησυχίες όσον αφορά τις πιθανές απειλές για τη χώρα. Κατά την περίοδο από το 1936 έως το 1939, ο βασικός φόβος της Ελλάδας δεν ήταν η Ιταλία, αλλά μια άλλη γειτονική χώρα.
Συγκεκριμένα, ο κύριος προβληματισμός και ο βασικός φόβος της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας κατά αυτά τα χρόνια αφορούσε μια πιθανή επίθεση από τη Βουλγαρία. Αυτή η εκτίμηση καθόριζε σε μεγάλο βαθμό τις στρατηγικές και αμυντικές προετοιμασίες της χώρας, πριν την απρόσμενη εξέλιξη της ιταλικής επίθεσης.
Με πληροφορίες από: Gazzetta