Η επικείμενη ελληνική NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου αναμένεται να εξελιχθεί σε μία από τις πιο κρίσιμες δοκιμασίες των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Άγκυρα αμφισβητεί τη δικαιοδοσία της Αθήνας στην περιοχή, ενώ οι στρατιωτικές δραστηριότητες πυκνώνουν. Το περιθώριο για λανθασμένους υπολογισμούς περιορίζεται, καθιστώντας την κατάσταση ιδιαίτερα λεπτή.
Η επικείμενη NAVTEX και οι τουρκικές αμφισβητήσεις
Η αναμενόμενη έκδοση ελληνικής NAVTEX αφορά την επανέναρξη των ερευνών βυθού για το Great Sea Interconnector (GSI). Πρόκειται για την ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, ένα έργο που έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η έκδοση αυτής της ναυτικής ανακοίνωσης δεν θα είναι απλώς μια τυπική διαδικασία. Θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα στην έμπρακτη διεκδίκηση της ελληνικής θέσης σε μια περιοχή, όπου η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές αξιώσεις και αμφισβητεί την ελληνική δικαιοδοσία.
Το ερώτημα για τους κανόνες εμπλοκής
Ένα κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι εάν η Ελλάδα διαθέτει σαφείς και δοκιμασμένους κανόνες εμπλοκής για το ενδεχόμενο μιας κρίσης γύρω από το GSI. Η ιστορία, από την κρίση των πυραύλων της Κούβας μέχρι τα Ίμια, διδάσκει ότι η αποτροπή δεν εξαρτάται μόνο από τη δύναμη των όπλων, αλλά και από την ποιότητα των αποφάσεων.
Σύμφωνα με τις δημόσιες πληροφορίες, η Ελλάδα προετοιμάζει την έκδοση της NAVTEX. Το ερώτημα που πρέπει να απασχολεί την Αθήνα δεν είναι μόνο τι θα αναγράφεται στην NAVTEX, αλλά κυρίως τι θα συμβεί μετά την έκδοσή της και πώς η χώρα μας θα διαχειριστεί την κατάσταση που θα προκύψει.
Το παράδειγμα της κρίσης των πυραύλων της Κούβας
Η ταινία «Thirteen Days» αναπαριστά την κρίση των πυραύλων της Κούβας το 1962, μία περίοδο που άλλαξε τον κόσμο. Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης, η Ουάσιγκτον βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη, καθώς κάθε κίνηση μπορούσε να εκληφθεί ως πρόκληση, κάθε υποχώρηση ως αδυναμία και κάθε καθυστέρηση ως πρόσκληση για την επόμενη επικίνδυνη ενέργεια.
Ο πρόεδρος Κένεντι και οι συνεργάτες του κλήθηκαν να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν τη σοβιετική εγκατάσταση πυρηνικών πυραύλων στην Κούβα. Ταυτόχρονα, έπρεπε να βρουν έναν τρόπο να αποτρέψουν τον αντίπαλο, χωρίς να τον οδηγήσουν σε μια σύγκρουση από την οποία κανείς δεν θα μπορούσε να εγγυηθεί την έξοδο.
Η πραγματική κρίση διήρκεσε δεκατρείς ημέρες, ξεκινώντας από τον εντοπισμό των σοβιετικών πυραυλικών εγκαταστάσεων και φτάνοντας έως τη συμφωνία αποκλιμάκωσης. Στις 22 Οκτωβρίου 1962, ο Κένεντι ανακοίνωσε τη ναυτική «καραντίνα» της Κούβας, χρησιμοποιώντας έναν προσεκτικά επιλεγμένο όρο αντί του «αποκλεισμού», ο οποίος θα παρέπεμπε ευθέως σε κατάσταση πολέμου. Παράλληλα, διατηρούσε ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα, σε μια προσπάθεια να διαχειριστεί την κρίση διπλωματικά.
Τα διδάγματα για το Αιγαίο
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά, καθώς το Αιγαίο δεν είναι η Καραϊβική, η Τουρκία δεν είναι η Σοβιετική Ένωση του 1962 και μια NAVTEX δεν ισοδυναμεί με πυρηνική αντιπαράθεση. Ωστόσο, υπάρχει ένα κοινό μάθημα που μπορεί να αντληθεί από τέτοιες καταστάσεις.
Μια κρίση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο όχι μόνο επειδή κάποιος επιδιώκει τον πόλεμο, αλλά και επειδή οι αντίπαλοι δεν κατανοούν εγκαίρως πού τελειώνει η αποφασιστικότητα και πού αρχίζει η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Αυτό ακριβώς είναι το πραγματικό διακύβευμα για την Ελλάδα τις επόμενες ημέρες, καθώς καλείται να διαχειριστεί μια πιθανή ένταση με ψυχραιμία και στρατηγική σκέψη.
Με πληροφορίες από: Topontiki