Ο διεθνούς φήμης Ολλανδός αρχιτέκτονας Ρενιέ ντε Γκρααφ βρίσκεται στην Αθήνα, όπου πρόκειται να παρουσιάσει το βιβλίο του και να μιλήσει για τα προβλήματα του κλάδου. Λίγο πριν την προγραμματισμένη εκδήλωση, ο κ. ντε Γκρααφ παραχώρησε συνέντευξη στο Newmoney.gr, αναλύοντας με αφοπλιστική ειλικρίνεια τη σύγχρονη αρχιτεκτονική και τον ρόλο του αρχιτέκτονα. Ο συνεργάτης του αρχιτεκτονικού γραφείου OMA και συνιδρυτής του think tank AMO, εστιάζει στην εμπορευματοποίηση του κλάδου και στην ανάγκη για προσιτή στέγη, τονίζοντας πως «δεν λείπουν τα κτίρια, λείπει η προσιτή στέγη».
Η φιλοσοφία πίσω από την αρχιτεκτονική
Ο Ρενιέ ντε Γκρααφ χαρακτηρίζεται από μια προσγειωμένη και οξυδερκή προσέγγιση στην αρχιτεκτονική, αποφεύγοντας τις τάσεις, τις μόδες και τους βαρύγδουπους όρους. Ως ένας από τους μακροβιότερους συνεργάτες του διεθνούς αρχιτεκτονικού γραφείου OMA και συνιδρυτής του think tank AMO, ο Ολλανδός αρχιτέκτονας δεν συγχέει την αρχιτεκτονική με μια ελιτίστικη ανάγκη αυτοπροβολής, όπου η λειτουργικότητα θυσιάζεται στο βωμό της αισθητικής. Αντιθέτως, παραμένει απόλυτα προσγειωμένος, παρότι συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς και επιδραστικούς αρχιτέκτονες του κόσμου.
Ο κ. ντε Γκρααφ προτιμά τις καθαρές γραμμές και τις καθαρές κουβέντες, τοποθετούμενος χωρίς περιστροφές και διστάζοντας να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Η στάση του απέναντι στην αρχιτεκτονική αντανακλά τη στάση του απέναντι στην πραγματικότητα: χωρίς περιττά στολίδια, μεγαλοστομίες ή ιδεοληψίες, αντιμετωπίζει το κτίριο ως μέρος ενός ευρύτερου πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού συστήματος. Με ειρωνεία, αιχμηρά σχόλια και παρατηρήσεις που ανατρέπουν τις συμβάσεις του κλάδου, ο ντε Γκρααφ αποστρέφεται τους εντυπωσιασμούς και επιμένει στην ειλικρίνεια.
Κριτική στην εμπορευματοποίηση του κλάδου
Μέσα από τα τέσσερα βιβλία που έχει κυκλοφορήσει, ο Ρενιέ ντε Γκρααφ ασκεί έντονη κριτική στην εμπορευματοποίηση του κλάδου της αρχιτεκτονικής. Υποστηρίζει τα δικαιώματα των εργαζομένων και αποδομεί τον μύθο των «starchitects», των αρχιτεκτόνων-αστέρων. Η προσέγγισή του αναδεικνύει την ανάγκη για μια αρχιτεκτονική που υπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας, όπως η προσιτή στέγη, αντί να επικεντρώνεται στην αυτοπροβολή ή την αισθητική χωρίς λειτουργικότητα.
Η παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα
Το βιβλίο του με τίτλο «Αρχιτεκτονώ, ρήμα. Η νέα γλώσσα της κατασκευής», έχει μεταφραστεί στα ελληνικά και επιμελήθηκε επιστημονικά από τους Ρίβα Λάββα και Κώστα Τσιαμπάο. Η παρουσίασή του θα πραγματοποιηθεί αύριο, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, στις 17:30, στο Μουσείο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή.
Η εκδήλωση, στην οποία εντάσσεται η παρουσίαση, φέρει τον τίτλο RECYCLING, REUSING, REBUILDING. Rethinking Architecture’s Sources, Origins and Ends. Διοργανώνεται από κοινού από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και την Πρεσβεία της Ολλανδίας στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τη διεθνή διάσταση και τη σημασία των θεμάτων που θίγει ο Ολλανδός αρχιτέκτονας.
Η αλλαγή του κλάδου και το όραμα για το μέλλον
Στις σελίδες του βιβλίου του, ο Ρενιέ ντε Γκρααφ καταρρίπτει, με ευφυή τρόπο, τους μύθους που συνδέονται με την αρχιτεκτονική. Αφηγείται την αλλαγή που έχει υποστεί ο κλάδος τις τελευταίες δεκαετίες, από έναν χώρο ιδεών και έκφρασης σε ένα επάγγελμα που προσαρμόζεται σε πρότυπα επιβεβλημένα από άλλους. Αυτή η μεταμόρφωση έχει οδηγήσει σε μια αρχιτεκτονική που συχνά χάνει τον αρχικό της σκοπό.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, ο κ. ντε Γκρααφ εκφράζει την ελπίδα ότι κάποια στιγμή, σύντομα, ο κλάδος θα απαλλαγεί από περιττά βάρη και θα αναδυθεί ως ανεξάρτητος, με έναν καθοριστικό ρόλο στην κοινωνία. Το όραμά του για τον ρόλο του αρχιτέκτονα σήμερα και στο μέλλον επικεντρώνεται στην ανάκτηση της αυτονομίας και της κοινωνικής του λειτουργίας.
Με πληροφορίες από: Gazzetta