Η Λισαβόνα αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή στεγαστική κρίση, με τα ενοίκια να αυξάνονται δυσανάλογα σε σχέση με τα εισοδήματα των κατοίκων της. Την ίδια περίοδο, η πορτογαλική κυβέρνηση ψήφισε έναν νέο νόμο που διευκολύνει τις διαδικασίες των εξώσεων, προκαλώντας έντονες ανησυχίες και φόβους για επιδείνωση της κατάστασης. Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια συγκυρία όπου η υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν στην Ισπανία συγκλόνισε τον πλανήτη, αναδεικνύοντας το σκληρό πρόσωπο επενδυτών και funds.
Οι νέες ρυθμίσεις στην Πορτογαλία
Σύμφωνα με αναφορές πορτογαλικών μέσων ενημέρωσης, η κυβέρνηση της Πορτογαλίας στοχεύει στην επιτάχυνση των εξώσεων. Η νέα νομοθεσία επιτρέπει πλέον τη δρομολόγηση των διαδικασιών έξωσης μετά από δύο μήνες μη καταβολής ενοικίου, σε αντίθεση με τους τρεις μήνες που ίσχυαν μέχρι πρότινος. Αυτή η αλλαγή αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον χρόνο που έχουν στη διάθεσή τους οι ενοικιαστές για να τακτοποιήσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις.
Παράλληλα, η νέα νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να απαιτούν προκαταβολή ενοικίου έως και τριών μηνών. Επιπλέον, καταργείται το ανώτατο όριο που ίσχυε για τις εγγυήσεις μίσθωσης, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους ιδιοκτήτες ακινήτων. Μια ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά την κατάργηση του ορίου του 2% που ίσχυε για την ετήσια αναπροσαρμογή του ενοικίου σε νέα μισθωτήρια συμβόλαια, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές και απρόβλεπτες αυξήσεις στα ενοίκια.
Η «υπόθεση Μαρικάρμεν» και οι φόβοι για ανάλογες καταστάσεις
Οι νέες αυτές ρυθμίσεις έχουν εντείνει τους φόβους ότι ενδέχεται να σημειωθούν στην Πορτογαλία καταστάσεις ανάλογες με την «υπόθεση Μαρικάρμεν» στην Ισπανία. Η περίπτωση της 87χρονης Μαρικάρμεν είχε προκαλέσει παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς οι επενδυτές και τα funds έδειξαν το πιο σκληρό τους πρόσωπο απέναντι στην ηλικιωμένη γυναίκα, γεγονός που συγκλόνισε την κοινή γνώμη.
Η Πορτογαλία συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη στεγαστική κρίση, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat. Διαφαίνεται πως μετά την Ισπανία, η Πορτογαλία πιθανότατα θα βρεθεί στο επίκεντρο ενός κύματος οργής που ξεσπά για το ζήτημα του αυξανόμενου κόστους της στέγης, καθώς οι πολίτες αντιδρούν στις πιέσεις που δέχονται.
Η πρωτοφανής κρίση στέγασης στη Λισαβόνα
Σε συζήτηση με τον αντιπρόεδρο του Σωματείου Ενοικιαστών της Λισαβόνας (ASSOCIAÇO DOS INQUILINOS LISBONENSES), Luís Filipe Gonçalves Mendes, αναδείχθηκε η έκταση της κρίσης που πλήττει την πόλη. Ο κ. Mendes σημείωσε χαρακτηριστικά πως «η Λισαβόνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση στέγασης, την ίδια στιγμή που τα ενοίκια αποσυνδέονται όλο και περισσότερο από τα εισοδήματα των κατοίκων».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι αυτή η κατάσταση αναγκάζει πολλά νοικοκυριά να διαθέτουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγαση. Αυτό έχει ως συνέπεια οι κάτοικοι να αναγκάζονται να αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας, να εγκαταλείπουν την πόλη αναζητώντας πιο προσιτές λύσεις, ή να αποδέχονται συνθήκες υπερπληθυσμού ή ακατάλληλης στέγασης, υποβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής τους.
Οι παράγοντες που επιδεινώνουν την κατάσταση
Ο Luís Filipe Gonçalves Mendes ανέλυσε τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην κρίση στέγασης του 21ου αιώνα. Όπως επεσήμανε, «το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη σπιτιών, αλλά η δομική ανισορροπία μεταξύ της στέγης ως κοινωνικό δικαίωμα και της στέγης ως επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο». Αυτή η ανισορροπία δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η στέγαση αντιμετωπίζεται κυρίως ως μέσο κερδοφορίας.
Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται η διεθνοποίηση και χρηματιστικοποίηση της αγοράς ακινήτων, η οποία προσελκύει ξένα κεφάλαια. Επίσης, η αυξημένη ζήτηση από ξένους αγοραστές και επενδυτές συμβάλλει στην άνοδο των τιμών. Ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας είναι η επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, οι οποίες μειώνουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση στους μόνιμους κατοίκους. Επιπρόσθετα, η χρόνια έλλειψη δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας αφήνει τα περισσότερα νοικοκυριά εκτεθειμένα στην ιδιωτική αγορά, χωρίς επαρκείς και προσιτές εναλλακτικές λύσεις στέγασης.
Με πληροφορίες από: Reader