Μια νέα πανευρωπαϊκή μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέγεθος των καταστροφών από πλημμυρικά φαινόμενα και έντονες βροχοπτώσεις δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ένταση αυτών των φαινομένων. Αντιθέτως, κομβικό ρόλο διαδραματίζουν η δόμηση σε εκτεθειμένες περιοχές και οι ευάλωτες υποδομές. Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ, Αναστάσιος Στάμος, και ο Επίκουρος καθηγητής Ακραίων Φαινομένων και Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Διακάκης.
Η εμβέλεια της πανευρωπαϊκής μελέτης
Στο επίκεντρο της συγκεκριμένης έρευνας τέθηκαν πλημμυρικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, καλύπτοντας μια χρονική περίοδο από το 2007 έως το 2025. Η ανάλυση περιλάμβανε ένα ευρύ φάσμα περιπτώσεων, προκειμένου να εξαχθούν γενικότερα συμπεράσματα για τη διαχείριση των πλημμυρών.
Ειδικότερα, οι περιπτώσεις που εξετάστηκαν αφορούσαν πλημμυρικά φαινόμενα σε χώρες όπως η Αυστρία, η Κροατία, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η Σερβία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, οι σκανδιναβικές χώρες, η Ισπανία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Μεταξύ αυτών των περιπτώσεων συμπεριλήφθηκε και η Ελλάδα, με ιδιαίτερη αναφορά στην κακοκαιρία Daniel, αναδεικνύοντας την ελληνική εμπειρία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πραγματικότητας.
Ο ρόλος της χωροταξίας και των ζωνών κινδύνου
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό -Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κ. Διακάκης, ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, αυτό που αναδεικνύεται από τα ευρήματα είναι ότι οι μεγάλες καταστροφές δεν οφείλονται αποκλειστικά στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αντιθέτως, προκύπτουν σε συνάρτηση με τη χωροταξία, ιδιαίτερα όταν αυτή δεν λαμβάνει υπόψη της τις υφιστάμενες ζώνες κινδύνου. Το πλημμυρικό πρόβλημα, δηλαδή, δεν είναι μόνο θέμα καιρικής έντασης.
Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της μελέτης, ένας πολύ σημαντικός κοινός παράγοντας που συμβάλλει στο πλημμυρικό πρόβλημα και στις σοβαρές καταστροφές είναι το γεγονός ότι η χωροταξία δεν λαμβάνει υπόψη τις ζώνες κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη των περιοχών γίνεται αγνοώντας σε πολύ μεγάλο βαθμό τις ζώνες κινδύνου. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται πως σε όλη την Ευρώπη οι πόλεις έχουν σχεδιαστεί χωρίς να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη πού βρίσκονται οι ζώνες κινδύνου πλημμύρας, οδηγώντας σε ανάπτυξη περιοχών που είναι εκτεθειμένες σε τέτοια φαινόμενα και αυξάνοντας την ευπάθεια των υποδομών.
Η σημασία της προσαρμογής και της ετοιμότητας
Ο κ. Διακάκης υπογραμμίζει ότι το ζήτημα αυτό συνδέεται άμεσα και με την ανάκαμψη των πληγεισών περιοχών μετά από αυτές τις καταστροφές. Μια κοινωνία η οποία επικαιροποιεί το νομικό της πλαίσιο, τους κανονισμούς με τους οποίους χτίζει, τον σχεδιασμό και την ετοιμότητα, φαίνεται να έχει καλύτερα αποτελέσματα. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των συνεπειών και την ταχύτερη αποκατάσταση.
Αντίθετα, μια κοινωνία η οποία δεν επικαιροποιεί τίποτα και συνεχίζει με τον ίδιο τρόπο να χτίζει όπως πριν, φαίνεται ότι εμφανίζει μεγαλύτερα και σοβαρότερα ζητήματα, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Διακάκης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή προσαρμογή στις νέες συνθήκες και για ενσωμάτωση των διδαγμάτων από προηγούμενα γεγονότα, προκειμένου να χτιστεί μια πιο ανθεκτική κοινωνία απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
Διδάγματα και το ζήτημα των προειδοποιήσεων
Η έρευνα εξετάζει επίσης τα διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από τις πρόσφατες πλημμυρικές καταστροφές που έπληξαν την Ευρώπη. Στόχος είναι να προσδιοριστεί πώς αυτά τα διδάγματα μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας πιο ανθεκτικής και αποτελεσματικής διαχείρισης του κινδύνου πλημμύρας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Παράλληλα, αναδεικνύεται και ένα άλλο σημαντικό ζήτημα, αυτό των προειδοποιήσεων απέναντι σε τέτοιου είδους κινδύνους. Διαπιστώνεται ότι οι προειδοποιήσεις είτε δεν φτάνουν έγκαιρα στους πολίτες είτε δεν γίνονται πλήρως κατανοητές ή δεν λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, γεγονός που επιτείνει τις επιπτώσεις των πλημμυρικών φαινομένων.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis