Η 4η Οκτωβρίου τιμάται κάθε χρόνο ως η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, μια ημέρα που παραδοσιακά αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας και της ευζωίας τους. Φέτος, η ημέρα αυτή έρχεται με ένα διαφορετικό μήνυμα, καλώντας τους ανθρώπους να αλλάξουν την οπτική τους. Το φετινό σύνθημα, «See the World Through Their Eyes» ή «Δες τον κόσμο μέσα από τα μάτια τους», προτείνει μια βαθύτερη προσέγγιση, πέρα από τις συνηθισμένες αναφορές σε αριθμούς κατοικιδίων ή χαριτωμένες φωτογραφίες.
Μια διαφορετική ματιά στον κόσμο
Ο κόσμος, όπως τον αντιλαμβανόμαστε, είναι πολύ διαφορετικός ανάλογα με το ποιος τον κοιτάζει. Για ένα ζώο που έχει εγκαταλειφθεί στην άκρη ενός δρόμου, η εικόνα του κόσμου μπορεί να είναι ένα αυτοκίνητο που απομακρύνεται, αφήνοντάς το μόνο. Αντίστοιχα, για μια γάτα που γεννήθηκε και ζει στον δρόμο, ο κόσμος μεταφράζεται σε μια καθημερινή και επίπονη αναζήτηση τροφής, καθώς και σε μια συνεχή προσπάθεια εύρεσης ενός ασφαλούς καταφυγίου.
Για ένα ζώο που περνά ολόκληρη τη ζωή του δεμένο, ο κόσμος περιορίζεται σε μια ακτίνα λίγων μόλις μέτρων, στερούμενο την ελευθερία κίνησης και εξερεύνησης. Ακόμη και για τα άγρια ζώα, η πραγματικότητα είναι σκληρή: ο κόσμος μπορεί να είναι ένα δάσος που καίγεται, ένας βιότοπος που συρρικνώνεται συνεχώς, μια θάλασσα γεμάτη πλαστικά απορρίμματα ή ένας δρόμος που κόβει στα δύο την περιοχή στην οποία το είδος τους κινούνταν για γενιές, διαταράσσοντας την φυσική τους πορεία και επιβίωση.
Οι ανθρώπινες επιλογές και οι συνέπειές τους
Η αλλαγή οπτικής που προτείνει η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ζώων είναι τελικά πολύ πιο απαιτητική από μια απλή γιορτή ή μια συμβολική κίνηση. Μας ζητά να εξετάσουμε τις ανθρώπινες επιλογές και τις ενέργειές μας από την πλευρά εκείνων που υφίστανται τις συνέπειές τους. Τα ζώα, είτε πρόκειται για κατοικίδια είτε για άγρια, δεν έχουν συμμετάσχει ποτέ στη λήψη αυτών των αποφάσεων, παρόλα αυτά επηρεάζονται άμεσα και συχνά αρνητικά από αυτές.
Αυτή η προσέγγιση μας καλεί να αναλογιστούμε τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον και στην ίδια τη ζωή των ζώων. Η εγκατάλειψη, η κακοποίηση και η καταστροφή των φυσικών οικοτόπων είναι άμεσες συνέπειες επιλογών που γίνονται από τους ανθρώπους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η φωνή ή η ύπαρξη των πλασμάτων που μοιράζονται τον πλανήτη μαζί μας.
Η σχέση της Ελλάδας με τα ζώα
Στην Ελλάδα, η σχέση των ανθρώπων με τα ζώα έχει υποστεί εντυπωσιακές αλλαγές τις τελευταίες δεκαετίες. Σκύλοι και γάτες έχουν μετακινηθεί από την αυλή στον καναπέ, αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως μέλη της οικογένειας και όχι απλώς ως κατοικίδια. Γύρω από τη φροντίδα τους έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη κουλτούρα, η οποία πριν από μερικές γενιές θα φαινόταν σχεδόν αδιανόητη, σηματοδοτώντας μια σημαντική πρόοδο στην ευαισθητοποίηση.
Την ίδια στιγμή, όμως, αρκεί μια μικρή διαδρομή έξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα για να συναντήσει κανείς την «άλλη Ελλάδα». Εκεί, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: σκύλοι εγκαταλελειμμένοι σε δρόμους, γέννες που δεν έπρεπε ποτέ να έχουν υπάρξει, γάτες που πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Παράλληλα, ζώα παραμένουν δεμένα μόνιμα σε αυλές, μπαλκόνια ή χωράφια, ενώ εθελοντές προσπαθούν με προσωπικά τους χρήματα να καλύψουν κενά τα οποία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με την καλή θέληση, αναδεικνύοντας τις συνεχιζόμενες προκλήσεις.
Το θεσμικό πλαίσιο και οι προκλήσεις
Η χώρα μας διαθέτει πλέον ένα πολύ πιο οργανωμένο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των ζώων συντροφιάς. Έχει δημιουργηθεί και λειτουργεί το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς, το οποίο συμβάλλει στην καταγραφή και την παρακολούθηση των κατοικιδίων. Παράλληλα, έχει τεθεί σε λειτουργία η Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας, μια σημαντική πρωτοβουλία που διευκολύνει την εύρεση νέων σπιτιών για αδέσποτα ζώα.
Το πλαίσιο αυτό προβλέπει επίσης την ηλεκτρονική σήμανση και καταγραφή των ζώων, καθώς και την εφαρμογή προγραμμάτων στειρώσεων, μέτρα που στοχεύουν στον έλεγχο του πληθυσμού των αδέσποτων. Επιπλέον, καθορίζονται συγκεκριμένες υποχρεώσεις τόσο για τους δήμους όσο και για τους ιδιοκτήτες ζώων, με στόχο την υπεύθυνη φροντίδα και την πρόληψη της εγκατάλειψης και της κακοποίησης. Ωστόσο, η παρουσία εθελοντών που καλύπτουν κενά με προσωπικά χρήματα υποδηλώνει ότι οι προκλήσεις παραμένουν, παρά την ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου.
Με πληροφορίες από: Topontiki