Η ταινία «Digger» του σκηνοθέτη Αλεχάντρο Ιναρίτου, αν και συστήνεται ως μαύρη κωμωδία, στην πραγματικότητα λειτουργεί ως μια κωμική καταγραφή των όσων συμβαίνουν γύρω μας. Το επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται στο πετρέλαιο και την ενέργεια, στοιχεία που καθορίζουν μεγάλο μέρος της σύγχρονης πραγματικότητας. Ο Ιναρίτου επιλέγει να αναμείξει το κωμικό στοιχείο με το δυσάρεστα πραγματικό, δημιουργώντας ένα έργο που προβληματίζει.
Η ιστορία ξετυλίγεται μέσα από μια θεατρική παράσταση, η οποία, όπως αναφέρεται, κρύβει τις αλήθειες του σύγχρονου κόσμου. Ο σκηνοθέτης, παρόλο που μοιάζει να κινηματογραφεί αυτήν την παράσταση, ουσιαστικά αποτυπώνει την ίδια την εποχή μας. Η ταινία παρουσιάζει έναν κόσμο γεμάτο από «τρελούς επιστήμονες» και «τρελούς πολιτικούς», των οποίων οι ενέργειες και τα σχέδια οδηγούν στην καταστροφή.
Η υπόθεση και ο πυρήνας της ταινίας
Η αφορμή για την εξέλιξη της πλοκής δίνεται από το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης, στην οποία πρωταγωνιστεί ένας πετρελαιοπαραγωγός με αλλοπρόσαλη συμπεριφορά. Το έργο της εξόρυξης πετρελαίου, το οποίο τοποθετείται κάπου στον αρκτικό κύκλο, και συγκεκριμένα στην διεκδικούμενη Γροιλανδία, αποτελεί τον πυρήνα των γεγονότων. Αυτή η δραστηριότητα θέτει σε άμεσο κίνδυνο την Ευρώπη.
Οι συνέπειες του έργου γίνονται δραματικές, καθώς ένα ατύχημα προκαλεί πλημμύρες που απειλούν την ύπαρξη ολόκληρης της Ευρώπης. Στο πρόβλημα αυτό εμπλέκονται φυσικά ο Αμερικανός πρόεδρος και όλοι οι σχετικοί επιτελείς, οι οποίοι παρουσιάζονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο από τον σκηνοθέτη. Η ταινία, μέσα από αυτή την πλοκή, επιχειρεί να σχολιάσει τις σύγχρονες ενεργειακές πολιτικές και τις επιπτώσεις τους.
Η σκηνοθετική προσέγγιση του Ιναρίτου
Ο Αλεχάντρο Ιναρίτου αντιμετωπίζει τους πολιτικούς και τους επιτελείς με μια κωμική διάθεση, παρόλο που τα γεγονότα που περιγράφονται έχουν μια βαθιά δραματική διάσταση. Αυτή η επιλογή του σκηνοθέτη φαίνεται να αποσκοπεί στην άμβλυνση της σκληρότητας των εικόνων και του κυνισμού των συγκεκριμένων ατόμων. Για να επιτευχθεί αυτό, ο Ιναρίτου χρεώνει όλα τα τεκταινόμενα σε μια θεατρική παράσταση, χρησιμοποιώντας το πλαίσιο του θεάτρου ως ένα μέσο για να σχολιάσει την πραγματικότητα.
Η μίξη του κωμικού με το δυσάρεστα πραγματικό αποτελεί ένα βασικό χαρακτηριστικό της σκηνοθεσίας του. Μέσα από τους «τρελούς επιστήμονες» και τους «τρελούς πολιτικούς» που βλέπουν τα έργα τους να οδηγούν στην καταστροφή, ο Ιναρίτου προσπαθεί να αναδείξει τις παραλογίες του σύγχρονου κόσμου. Η κωμική προσέγγιση λειτουργεί ως ένα φίλτρο για την κατανόηση των σοβαρών θεμάτων που θίγει η ταινία.
Ο εγκιβωτισμός της πραγματικότητας
Στο φινάλε της ταινίας, οι θεατές που εξέρχονται από το θέατρο συναντούν μια ανάλογα ανατριχιαστική πραγματικότητα, η οποία αντικατοπτρίζει τα όσα παρακολούθησαν στη σκηνή. Ωστόσο, ο λεγόμενος εγκιβωτισμός του ενός θέματος μέσα σ’ ένα άλλο, δηλαδή η παρουσίαση των γεγονότων ως μέρος μιας θεατρικής παράστασης, ενδέχεται να αποπροσανατολίζει την ευθυβολία των καταγγελιών που επιχειρεί να κάνει η ταινία.
Ο Ιναρίτου, προκειμένου να δικαιολογήσει αυτόν τον τρόπο κινηματογράφησης, εμπλέκει στην εκτός σκηνής ιστορία του κεντρικού ήρωα μια προσωπική πτυχή, αυτή με την κόρη του και μια καταιγίδα που απειλεί την πτήση της. Η παρεμβολή αυτή χαρακτηρίζεται ως άχρηστη, με σκοπό να καταδείξει ότι ο ίδιος ο πρωταγωνιστής, με την κυνική αντιμετώπιση των γεγονότων, κινδυνεύει να γίνει θύμα των δικών του πράξεων.
Η «μετάλλαξη» του Τομ Κρουζ
Τον ηθοποιό της θεατρικής παράστασης, ο οποίος παρουσιάζεται «σαν άλλος Τραμπ», ερμηνεύει ο Τομ Κρουζ, ο οποίος εμφανίζεται αγνώριστος στον ρόλο του. Αυτή η μετάλλαξη του διάσημου σταρ αποτελεί έναν από τους κύριους μαγνήτες της ταινίας. Το κοινό δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τον ηθοποιό, εάν δεν γνωρίζει εκ των προτέρων το ονοματεπώνυμο του πρωταγωνιστή.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία και η μεταμόρφωση του Τομ Κρουζ θεωρείται επαρκής λόγος για να βρεθεί κάποιος στον δρόμο για τα Όσκαρ. Δεν είναι τόσο η ερμηνεία του καθ’ εαυτή που εντυπωσιάζει, όσο η ικανότητά του να μεταμορφωθεί πλήρως και να γίνει αγνώριστος, προσδίδοντας έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στον ρόλο του πετρελαιοπαραγωγού.
Πρωτοτυπία και επιρροές
Πέρα από την «αιρετική» παρουσία και την εντυπωσιακή μεταμόρφωση του Τομ Κρουζ, η ταινία δεν βρίθει πρωτοτυπιών, σύμφωνα με την κριτική. Η δομή και η θεματολογία της παρουσιάζουν ομοιότητες με προηγούμενα κινηματογραφικά έργα, γεγονός που την καθιστά λιγότερο καινοτόμα σε ορισμένα σημεία.
Συγκεκριμένα, η «Digger» χαρακτηρίζεται ως κάτι σαν συνέχεια του κλασικού κιουμπρικού έργου «Dr. Strangelove» («SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα»), το οποίο επίσης σατίριζε την πολιτική και τις συνέπειες των αποφάσεων. Επιπλέον, η ταινία φέρει στοιχεία και από την προηγούμενη δουλειά του ίδιου του Αλεχάντρο Ιναρίτου, υποδηλώνοντας μια συνέχεια στη θεματολογία και το ύφος του σκηνοθέτη.
Με πληροφορίες από: Topontiki