Η αποτέφρωση, αν και εξακολουθεί να αποτελεί μειοψηφική επιλογή στην Ελλάδα, κερδίζει σταθερά έδαφος τα τελευταία χρόνια, όπως δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Η αλλαγή αυτή στην αντιμετώπιση του θανάτου συνοδεύεται από την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών στη χώρα. Ένα από τα πιο πρόσφατα αναγνωρίσιμα πρόσωπα που επέλεξαν την αποτέφρωση ήταν η 103χρονη συγγραφέας και πρώην σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου, Μαργαρίτα Παπανδρέου, της οποίας η σορός οδηγήθηκε στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, με την τελευταία της επιθυμία να είναι η τέφρα της να σκορπιστεί στη θάλασσα.
Η πορεία προς τη νομιμοποίηση και τις πρώτες εγκαταστάσεις
Η νομιμοποίηση της αποτέφρωσης στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το έτος 2006. Ωστόσο, χρειάστηκε να περάσουν δεκατρία ολόκληρα χρόνια από τη νομική ρύθμιση μέχρι την έναρξη λειτουργίας του πρώτου αποτεφρωτηρίου στη χώρα. Συγκεκριμένα, στις 30 Σεπτεμβρίου του 2019, ξεκίνησε τη λειτουργία του το Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών στη Ριτσώνα.
Πριν από αυτή την ημερομηνία, οι οικογένειες που επιθυμούσαν την αποτέφρωση των οικείων τους ήταν υποχρεωμένες να μεταφέρουν τις σορούς στο εξωτερικό. Για πολλά χρόνια, ο πιο κοντινός και συχνά επιλεγόμενος προορισμός για την πραγματοποίηση αποτεφρώσεων ήταν η Σόφια της Βουλγαρίας, γεγονός που επιβάρυνε σημαντικά τόσο οικονομικά όσο και ψυχολογικά τις οικογένειες.
Ανάπτυξη υποδομών: Δύο αποτεφρωτήρια και οκτώ κλίβανοι
Σήμερα, η Ελλάδα διαθέτει δύο αποτεφρωτήρια σε λειτουργία, τα οποία περιλαμβάνουν συνολικά οκτώ κλιβάνους. Το Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών της Ριτσώνας, το οποίο ξεκίνησε αρχικά τη λειτουργία του με δύο κλιβάνους, έχει πλέον επεκταθεί και διαθέτει έξι κλιβάνους. Αυτή η αύξηση αντανακλά την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες αποτέφρωσης.
Επιπρόσθετα, από τον Οκτώβριο του 2025, λειτουργεί και ένα δεύτερο Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, το οποίο διαθέτει δύο κλιβάνους. Παράλληλα, η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε διαδικασία δημιουργίας της δικής της εγκατάστασης αποτεφρωτηρίου, γεγονός που υποδηλώνει τη συνεχιζόμενη επέκταση των υποδομών σε όλη τη χώρα.
Σταθερή αύξηση των αποτεφρώσεων στην Ελλάδα
Η αύξηση της προτίμησης προς την αποτέφρωση αποτυπώνεται με σαφήνεια στα στοιχεία που παρέχονται από την Ελληνική Κοινωνία Αποτέφρωσης και το αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Το 2020, το ποσοστό των αποτεφρώσεων αντιστοιχούσε στο 2,2% του συνόλου των θανάτων που καταγράφηκαν στην Ελλάδα. Έναν χρόνο αργότερα, το 2021, το ποσοστό αυτό ανέβηκε στο 2,73%, ενώ το 2022 έφτασε το 3,42%.
Η ανοδική τάση συνεχίστηκε και τα επόμενα έτη, με το ποσοστό να διαμορφώνεται στο 4,60% το 2023 και να φτάνει το 5,17% το 2024. Το 2025, η αποτέφρωση αντιστοιχούσε πλέον στο 5,71% των θανάτων. Με την προσθήκη των αποτεφρώσεων που πραγματοποιούνται στο αποτεφρωτήριο της Αλεξάνδρειας, το συνολικό ποσοστό για την Ελλάδα ξεπερνά πλέον το 7%.
Η Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρώπη και τα Βαλκάνια
Παρά τη σταθερή αύξηση που παρατηρείται στην Ελλάδα, η εικόνα αυτή εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τα δεδομένα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Για παράδειγμα, το 2025, στη Σλοβενία το ποσοστό αποτέφρωσης έφτασε το 86,69%, στη Δανία το 86,48%, στην Τσεχία το 85,64%, στη Σουηδία το 84,69%, στο Ηνωμένο Βασίλειο το 80,79% και στην Ελβετία το 80,33%.
Ακόμη και σε χώρες όπως η Ισπανία, το ποσοστό έφτασε το 44,99%, στην Ιταλία το 38,16% και στην Πολωνία το 24%. Στα Βαλκάνια, τα ποσοστά είναι γενικά χαμηλότερα, με τη Βουλγαρία να βρίσκεται στο 6,63%. Η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της σχετικής κατάταξης, με μόνο τη Ρουμανία να καταγράφει μικρότερο ποσοστό, μόλις 0,49%.
Η οικονομική διάσταση της αποτέφρωσης
Η επιλογή της αποτέφρωσης περιλαμβάνει και μια οικονομική παράμετρο, η οποία μπορεί να επηρεάσει την απόφαση των οικογενειών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στη συγκεκριμένη αγορά, το συνολικό κόστος για την αποτέφρωση αγγίζει περίπου τα 2.500 ευρώ.
Η αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες αποτέφρωσης έχει δημιουργήσει έναν οικονομικό κύκλο γύρω από τον κλάδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εταιρεία CREM Services, η οποία είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία του Κέντρου Αποτέφρωσης Νεκρών της Ριτσώνας. Η εταιρεία έκλεισε το οικονομικό έτος 2025 με έναν κύκλο εργασιών που ανήλθε στα 4,95 εκατομμύρια ευρώ, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάπτυξη του τομέα.
Με πληροφορίες από: Topontiki