Η προτροπή προς τους πολίτες να μειώσουν τις μετακινήσεις τους, παρουσιαζόμενη ως μέτρο αντιμετώπισης της ακρίβειας, χαρακτηρίζεται ως μια πολιτική που φλερτάρει με τον απόλυτο κυνισμό. Αυτή η προσέγγιση εκφράζεται χωρίς να συνοδεύεται από λειτουργικές εναλλακτικές λύσεις, ενώ οι φόροι που επιβαρύνουν τα καύσιμα παραμένουν ανέγγιχτοι.
Την ώρα που οι τιμές των καυσίμων εξακολουθούν να αποτελούν ναρκοπέδιο για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, η επίσημη ρητορική περνά σε μια νέα φάση. Αφού εξαντλήθηκαν οι αναφορές στις διεθνείς τιμές και εμπεδώθηκε το γεγονός ότι το κράτος συνεχίζει να εισπράττει τη μερίδα του λέοντος από κάθε γέμισμα, η συζήτηση μετατοπίστηκε στη συμπεριφορά των πολιτών.
Η λύση της ατομικής εγκράτειας
Η λύση απέναντι στην ακρίβεια παρουσιάζεται πλέον ως ζήτημα ατομικής εγκράτειας και υπευθυνότητας. Οι πολίτες καλούνται να καταναλώνουν λιγότερο, να μειώσουν τις διαδρομές τους και να αφήνουν το κλειδί του αυτοκινήτου στο συρτάρι, μετακυλίοντας έτσι το βάρος της αντιμετώπισης του προβλήματος στην προσωπική τους συμπεριφορά.
Αυτή η κατεύθυνση επισφραγίστηκε και από την πρόσφατη παρέμβαση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν. Ο Επίτροπος ζήτησε από τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα διαχείρισης της ζήτησης και να προωθήσουν την εθελοντική εξοικονόμηση καυσίμων στον τομέα των μεταφορών.
Η οριζόντια μείωση της κατανάλωσης
Οι Βρυξέλλες, μέσω αυτής της προσέγγισης, αντιμετωπίζουν την καθημερινή κινητικότητα των πολιτών σαν έναν απλό διακόπτη που μπορεί να ρυθμιστεί κατά βούληση. Από τα κλιματιζόμενα γραφεία των ευρωπαϊκών επιτροπών, μια οριζόντια μείωση της κατανάλωσης κατά λίγες ποσοστιαίες μονάδες φαίνεται να αποτελεί μια απόλυτα εφικτή άσκηση πολιτικής.
Ωστόσο, αυτή η τεχνοκρατική προσέγγιση βασίζεται σε μια αυθαίρετη υπόθεση. Υποθέτει ότι ο μέσος οδηγός κυκλοφορεί είτε από συνήθεια είτε για λόγους αναψυχής, αγνοώντας την αναγκαιότητα των μετακινήσεων για την επιβίωση πολλών.
Η παραγωγική βάση και οι ανάγκες της
Η εν λόγω προσέγγιση περιγράφει έναν εργαζόμενο που διαθέτει την ευχέρεια της τηλεργασίας, έχει εύκολη πρόσβαση σε μέσα μαζικής μεταφοράς, όπως στάση μετρό σε απόσταση διακοσίων μέτρων από την είσοδο του σπιτιού του, και μπορεί να προσαρμόζει το πρόγραμμά του κατά το δοκούν. Παραβλέπει επιδεικτικά τη συντριπτική πλειονότητα της παραγωγικής βάσης της χώρας, για την οποία η μετακίνηση αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση επιβίωσης και εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο νοσηλευτής που εκτελεί νυχτερινή βάρδια, ο τεχνικός που μεταφέρει τα εργαλεία του στον χώρο αποσκευών, ο εργαζόμενος σε βιομηχανική ζώνη, ο κάτοικος της περιφέρειας και ο γονέας που προσπαθεί καθημερινά να συνδυάσει σχολεία και δουλειά, βρίσκονται ξαφνικά σε θέση απολογούμενου επειδή έχουν την ανάγκη να μετακινηθούν.
Το χάσμα των δημόσιων υποδομών
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα όπου το αυτοκίνητο καλύπτει εδώ και δεκαετίες το χάσμα που υπάρχει στις δημόσιες υποδομές. Λειτουργεί ως η μοναδική ιδιωτική δικλείδα ασφαλείας απέναντι σε ένα συγκοινωνιακό δίκτυο που παραμένει ανεπαρκές, αργό και γεωγραφικά ακρωτηριασμένο.
Η μεταφορά της ευθύνης στον πολίτη αποτελεί την πιο ανέξοδη τακτική για τη δημόσια διοίκηση. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος απαλλάσσεται από την υποχρέωση να δρομολογήσει νέα λεωφορεία, να ανατάξει τον σιδηρόδρομο, να σχεδιάσει λειτουργικά δίκτυα σταθερής τροχιάς και να προχωρήσει σε ουσιαστικές επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών.
Οικονομικός στραγγαλισμός και «υπεύθυνη στάση»
Αντί να λογοδοτήσει για τις υφιστάμενες ελλείψεις και την ανεπάρκεια των υποδομών, η δημόσια διοίκηση μετακυλίει το πρόβλημα στις πλάτες των καταναλωτών. Ο οικονομικός στραγγαλισμός που βιώνουν οι πολίτες βαφτίζεται ως «υπεύθυνη στάση» απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Παρόλο που η ανάγκη απεξάρτησης από το πετρέλαιο είναι υπαρκτή και τεκμηριωμένη, και οι οδικές μεταφορές απορροφούν όντως ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής κατανάλωσης ενέργειας, η προσέγγιση αυτή δεν αντιμετωπίζει τις δομικές αιτίες του προβλήματος.
Με πληροφορίες από: Gazzetta