Ο κανόνας των πέντε δευτερολέπτων, μία δημοφιλής αντίληψη που επικαλούνται πολλοί όταν πέφτει το φαγητό στο πάτωμα, αποτελεί έναν ανυπόστατο μύθο. Σύμφωνα με αυτή τη διαδεδομένη πεποίθηση, τα μικρόβια χρειάζονται συγκεκριμένο χρόνο για να μεταφερθούν στην τροφή, καθιστώντας την ασφαλή αν ανασηκωθεί εγκαίρως. Ωστόσο, η μικροβιολογία έρχεται να διαψεύσει αυτή τη θεωρία, καθώς τα βακτήρια μεταφέρονται ακαριαία στην τροφή τη στιγμή της επαφής, πράγμα που σημαίνει ότι η μόλυνση ξεκινά άμεσα, χωρίς να υπάρχει «παράθυρο» ασφαλείας.
Η επιστημονική διάψευση του μύθου
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Rutgers πραγματοποίησαν αναλυτικά πειράματα με σκοπό να μετρήσουν την ταχύτητα εξάπλωσης των μικροοργανισμών. Στο πλαίσιο αυτής της επιστημονικής έρευνας, τοποθέτησαν διάφορα είδη τροφίμων, όπως ένα κομμάτι καρπούζι, ζυμαρικά, μπισκότα ή παξιμάδια, σε διαφορετικές επιφάνειες. Οι επιφάνειες που χρησιμοποιήθηκαν περιλάμβαναν ανοξείδωτο ατσάλι, πλακάκια, ξύλο και μοκέτα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα υλικών που συναντώνται σε καθημερινά περιβάλλοντα.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν τη μεταφορά του βακτηρίου Enterobacter aerogenes σε διάφορους χρόνους, ξεκινώντας από λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο και φτάνοντας έως και τα πέντε λεπτά. Η βασική διαπίστωση των πειραμάτων ήταν πως τα βακτήρια δεν καθυστερούν καθόλου να μεταφερθούν, καθώς η μόλυνση της τροφής ξεκινά ακαριαία, μόλις αυτή έρθει σε επαφή με την επιφάνεια. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος παραμονής στο πάτωμα, ακόμη και για λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, είναι αρκετός για να ξεκινήσει η μεταφορά μικροβίων.
Ο ρόλος της υγρασίας στην ταχύτητα μόλυνσης
Ο παράγοντας που καθορίζει σε μεγαλύτερο βαθμό τη μόλυνση της τροφής δεν είναι η διάρκεια παραμονής της στο πάτωμα, αλλά η ποσότητα υγρασίας που περιέχει το ίδιο το τρόφιμο. Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία, όπως ένα κομμάτι καρπούζι ή ένα ζυμαρικό, προσλαμβάνουν αμέσως και σε μεγάλους πληθυσμούς βακτήρια από την επιφάνεια με την οποία ήρθαν σε επαφή.
Αντίθετα, τα ξηρά τρόφιμα, όπως τα μπισκότα ή τα παξιμάδια, προσελκύουν αισθητά λιγότερα μικρόβια κατά την επαφή τους με το πάτωμα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι τα ξηρά τρόφιμα παραμένουν ανέπαφα από μικροοργανισμούς, καθώς και σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρείται μεταφορά βακτηρίων, απλώς σε μικρότερο βαθμό.
Διαφορετικές επιφάνειες και μεταφορά βακτηρίων
Η έρευνα του Πανεπιστημίου Rutgers εξέτασε επίσης τη συμπεριφορά των βακτηρίων σε διαφορετικά υλικά επιφανειών, προσφέροντας ενδιαφέροντα ευρήματα. Παρά τη γενική εντύπωση ότι τα χαλιά συγκεντρώνουν περισσότερη βρωμιά και άρα θα μετέφεραν περισσότερα μικρόβια, η μελέτη έδειξε πως μεταφέρουν χαμηλότερο ποσοστό μικροβίων στην τροφή σε σχέση με τις λείες επιφάνειες, όπως το πλακάκι.
Αυτό το εύρημα εξηγείται από το γεγονός ότι οι ίνες του χαλιού έχουν την ιδιότητα να εγκλωβίζουν τα βακτήρια στο εσωτερικό τους. Με αυτό τον τρόπο, περιορίζεται η άμεση επαφή των μικροοργανισμών με την τροφή, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα μεταφοράς και μόλυνσης, σε σύγκριση με τις λείες και μη πορώδεις επιφάνειες.
Κίνδυνοι για την υγεία και ασφαλείς πρακτικές
Η κατανάλωση φαγητού που έχει πέσει στο πάτωμα εγκυμονεί πάντα κινδύνους για την υγεία, ανεξαρτήτως της διάρκειας παραμονής του στο έδαφος. Επιφανειακά μικρόβια, όπως η σαλμονέλα, το E. coli και ο νοροϊός, είναι γνωστό ότι αντέχουν για εβδομάδες στο περιβάλλον, ακόμη και σε φαινομενικά καθαρές επιφάνειες.
Αυτοί οι μικροοργανισμοί μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές γαστρεντερικές διαταραχές στον άνθρωπο. Παρά τις αντοχές του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος, η πλέον ασφαλής και ενδεδειγμένη πρακτική είναι να απορρίπτεται ή να πλένεται σχολαστικά οποιαδήποτε τροφή έρθει σε επαφή με το έδαφος, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές μολύνσεις και κίνδυνοι για την υγεία.
Με πληροφορίες από: Gazzetta