Το βιβλίο «Οι Επισκέπτριες» της Γιουριέτ Ρομέρο, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Carnivora σε μετάφραση της Δέσποινας Δρακάκη, φέρνει στο προσκήνιο τη διαχρονική έμφυλη καταπίεση και τη θέση της γυναίκας στον σημερινό κόσμο. Μέσα από τα διηγήματά της, η συγγραφέας αναδεικνύει πώς οι γυναίκες, ανεξαρτήτως γεωγραφικής τοποθεσίας ή κοινωνικού επιπέδου, αντιμετωπίζουν έναν προκαθορισμένο ρόλο. Το κείμενο θέτει αμέσως το ερώτημα της στέρησης της επιλογής, αναδεικνύοντας την ασφυκτική πραγματικότητα που βιώνουν πολλές γυναίκες.
Η φωνή της καταπίεσης και ο ρόλος του «εξαρτήματος»
Η ανάγνωση του βιβλίου ξεκινά με μια ισχυρή αναφορά στη φωνή της Βιτάλη, η οποία εκφράζει την αίσθηση ότι «είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και ο γιος μου το ανταλλακτικό». Αυτή η φράση προσαρμόζεται, αναδεικνύοντας την ταύτιση της γυναίκας και των κορών της με «ανταλλακτικά» σε ένα μηχανισμό που επιβάλλει η πατριαρχία.
Αυτό το πλαίσιο ορίζει και επιβάλλει τη διαιώνιση της έμφυλης καταπίεσης, η οποία βαθαίνει τις ρίζες της τυραννίας στα κορμιά και στις σκέψεις των γυναικών. Παρά τις αλλαγές των εποχών και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου, οι ρόλοι παραμένουν ίδιοι, με τη διαφορά να εντοπίζεται μόνο στην εμφάνιση και το ένδυμα αυτών που φέρουν τον ρόλο.
Ο προκαθορισμένος σκοπός της φροντίστριας
Οι γυναίκες, είτε βρίσκονται στη Δυτική Ευρώπη είτε στην Αφρική, καλούνται να επιτελέσουν έναν προκαθορισμένο σκοπό: αυτόν της φροντίστριας των αντρών. Αυτή η κατάσταση εκδηλώνεται άμεσα σε θεοκρατικά καθεστώτα και υπανάπτυκτες κοινωνίες, όπου η επιβολή είναι εμφανής.
Ωστόσο, η ίδια κατάσταση διαιωνίζεται και έμμεσα, μέσω των κοινωνικών και οικογενειακών στερεοτύπων που θέλουν τη γυναίκα να προσφέρει πάντα την επιπλέον βοήθεια στο σπίτι και στη σχέση. Το κεντρικό ζητούμενο δεν είναι ο καταναγκασμός καθαυτό, αλλά η στέρηση της επιλογής. Το πρόβλημα ανακύπτει όταν αυτός ο ρόλος επιβάλλεται και γίνεται ασφυκτικός, αφαιρώντας τη δυνατότητα της γυναίκας να επιλέξει ελεύθερα.
Μυθοπλασία με έντονο ανάγλυφο
Η Γιουριέτ Ρομέρο, μέσα από τα διηγήματά της, περιγράφει τη θέση της γυναίκας στον σημερινό κόσμο, λέγοντας την αλήθεια που η ίδια είδε. Όταν κάποιος γράφει αυτό που είδε και βίωσε, κερδίζει αυτόματα την προσοχή του αναγνώστη, καθώς η αυθεντικότητα της αφήγησης είναι αφοπλιστική.
Η συγγραφέας υπογραμμίζει ότι πρόκειται για «μυθοπλασία με έντονο ανάγλυφο». Αυτή η δήλωση δεν αποσκοπεί στην εγγύηση του επινοημένου κάποιων πραγμάτων, αλλά στην ανάδειξη της συνύπαρξης της πραγματικότητας με την επιθυμία απόδρασης από αυτήν. Η Ρομέρο ενώνει τα αληθινά ανείπωτα με τα αποκαλυπτικά μυθοπλαστικά ειπωμένα, προσελκύοντας έτσι το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού.
Τα βλέμματα των περιθωριοποιημένων γυναικών
Στο έργο «Οι Επισκέπτριες», δεν κυριαρχούν τα γυναικεία ονόματα και οι παρουσίες, αλλά τα βλέμματά τους, όπως αυτά αποδίδονται μέσα από τη φωνή και την εικόνα που δίνει κάθε φορά η αφηγήτρια. Το βιβλίο εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η γυναίκα βλέπει τον εαυτό της και τις άλλες μέσα στο απόλυτο και αδιέξοδο περιβάλλον των φυλάκων.
Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, η συγγραφέας σημειώνει ότι «αυτή η πολυφωνία είναι μια προσωπική ερμηνεία των συναισθημάτων εκείνων […] των περιθωριοποιημένων γυναικών που έβλεπα κάθε Κυριακή κάτω από τον αδυσώπητο ήλιο της κολομβιανής Καραϊβικής, παραταγμένων για να μπουν σε μια φυλακή…». Οι ιστορίες του βιβλίου αφορούν γυναίκες σχεδόν κάθε ηλικίας.
Με πληροφορίες από: Gazzetta