Μια πρωτοφανή μεταβολή στον θρησκευτικό αυτοπροσδιορισμό των Ισπανών πολιτών καταγράφει το βαρόμετρο Σεπτεμβρίου του Κέντρου Κοινωνιολογικών Ερευνών της Ισπανίας (CIS). Για πρώτη φορά από την έναρξη της συγκεκριμένης σειράς μετρήσεων, οι πολίτες που δηλώνουν άθεοι ξεπερνούν σε ποσοστό εκείνους που αυτοπροσδιορίζονται ως καθολικοί και ασκούν τακτικά τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Αυτή η εξέλιξη υποδηλώνει μια σημαντική αλλαγή στις θρησκευτικές πεποιθήσεις της ισπανικής κοινωνίας.
Τα ευρήματα του βαρόμετρου Σεπτεμβρίου
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από την έρευνα, η οποία διεξήχθη σε δείγμα 4.042 ερωτηθέντων, το 17,1% των συμμετεχόντων δήλωσε άθεο. Αντίθετα, το ποσοστό των καθολικών που χαρακτηρίζονται ως ασκούντες τα θρησκευτικά τους καθήκοντα διαμορφώθηκε στο 15,9%. Αυτή η διαφορά σηματοδοτεί την πρώτη φορά που οι άθεοι υπερτερούν αριθμητικά των τακτικά ασκούντων καθολικών στις μετρήσεις του CIS.
Παρά την ανατροπή αυτή, η μεγαλύτερη ομάδα παραμένει εκείνη των καθολικών που δεν ασκούν τακτικά τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, αντιπροσωπεύοντας το 38,5% του συνολικού δείγματος. Ακολουθούν οι αγνωστικιστές με ποσοστό 12,2%, ενώ όσοι δηλώνουν αδιάφοροι ή μη πιστοί ανέρχονται στο 11,3%. Ένα μικρότερο ποσοστό, 3,2%, δήλωσε ότι ακολουθεί άλλη θρησκεία, ενώ το 1,7% των ερωτηθέντων δεν απάντησε στην ερώτηση σχετικά με τον θρησκευτικό τους αυτοπροσδιορισμό.
Η ιστορική εξέλιξη των ποσοστών
Η καταγεγραμμένη ανατροπή δεν αποτελεί μεμονωμένο εύρημα, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που παρατηρείται από την έναρξη της ιστορικής έρευνας του CIS το 2019. Από τότε, καταγράφεται μια σταδιακή μείωση του ποσοστού των καθολικών που δηλώνουν ότι ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, παράλληλα με μια συνεχή αύξηση του αριθμού των άθεων πολιτών.
Ενδεικτικά, τον Μάιο του 2019, το 23,2% των ερωτηθέντων δήλωνε καθολικός ασκών, ενώ οι άθεοι περιορίζονταν τότε στο 11%. Η απόσταση μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών μειωνόταν σταθερά τα επόμενα χρόνια. Μόλις τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, οι καθολικοί ασκούντες βρίσκονταν στο 16%, έναντι 15,2% των άθεων. Δύο μήνες αργότερα, τα ποσοστά των δύο κατηγοριών αντιστράφηκαν, οδηγώντας στο σημερινό αποτέλεσμα.
Η μείωση των καθολικών χωρίς τακτική πρακτική
Παράλληλα με την αύξηση των άθεων, παρατηρείται και μείωση του ποσοστού όσων δηλώνουν καθολικοί χωρίς τακτική θρησκευτική πρακτική. Πριν από δεκαπέντε χρόνια, η συγκεκριμένη κατηγορία έφτανε το 45,4% του πληθυσμού. Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει υποχωρήσει στο 38,5%, επιβεβαιώνοντας μια ευρύτερη απομάκρυνση από την τακτική θρησκευτική άσκηση.
Την ίδια περίοδο, δηλαδή τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, το ποσοστό των άθεων στην Ισπανία έχει αυξηθεί σημαντικά. Από το 11% που ήταν πριν από δεκαπέντε χρόνια, έχει πλέον ξεπεράσει το 17%. Αυτή η παράλληλη εξέλιξη υπογραμμίζει τη δυναμική των αλλαγών στον θρησκευτικό χάρτη της χώρας.
Η συχνότητα εκκλησιασμού
Το βαρόμετρο του CIS εξετάζει επίσης τη συχνότητα με την οποία οι θρησκευόμενοι πολίτες επισκέπτονται την εκκλησία. Στην έρευνα αυτή, εξαιρούνται οι κοινωνικές περιστάσεις, όπως οι γάμοι, οι βαπτίσεις και οι κηδείες, εστιάζοντας αποκλειστικά στην τακτική θρησκευτική πρακτική. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς θρησκευόμενους, συγκεκριμένα το 52,6%, δηλώνουν ότι δεν παρακολουθούν ποτέ ή σχεδόν ποτέ λειτουργία ή άλλη θρησκευτική τελετή.
Στον αντίποδα, ένα ποσοστό 10,4% αναφέρει ότι πηγαίνει στην εκκλησία κάθε Κυριακή και αργία, επιδεικνύοντας τακτική θρησκευτική προσήλωση. Επιπλέον, ένα μικρότερο ποσοστό, 3,8%, δηλώνει ότι εκκλησιάζεται αρκετές φορές την εβδομάδα. Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εικόνα της απομάκρυνσης από την τακτική θρησκευτική πρακτική, ακόμη και μεταξύ όσων δηλώνουν θρησκευόμενοι.
Μια ευρύτερη κοινωνική τάση
Η εικόνα που αναδεικνύεται από την ισπανική έρευνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με τη μεταβολή της σχέσης των σύγχρονων κοινωνιών με τη θρησκεία. Η αύξηση του αριθμού των ατόμων που αυτοπροσδιορίζονται ως άθεοι ή αγνωστικιστές, καθώς και η απομάκρυνση από την τακτική θρησκευτική πρακτική, αποτελούν τάσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια σε αρκετές δυτικές κοινωνίες.
Αυτές οι τάσεις είναι ιδιαίως εμφανείς στην Ευρώπη, όπου παρατηρείται μια γενικότερη μετατόπιση στις θρησκευτικές πεποιθήσεις και πρακτικές. Η περίπτωση της Ισπανίας, με την ιστορική της σχέση με τον καθολικισμό, αναδεικνύει τη δυναμική αυτών των κοινωνικών αλλαγών και την επίδρασή τους στον θρησκευτικό τομέα.
Με πληροφορίες από: Gazzetta