Ένα εξαιρετικά σπάνιο χειρόγραφο του επικού ποιήματος του Ομήρου, «Οδύσσεια», ηλικίας άνω των 1.700 ετών, ανακαλύφθηκε σφηνωμένο ανάμεσα στις σελίδες ενός βιβλίου βιβλιοθήκης στην Ολλανδία. Το εύρημα, το οποίο χρονολογείται περίπου στο 300 μ.Χ., αποτελεί ένα από μόλις 30 παρόμοια κομμάτια που υπάρχουν παγκοσμίως και ανακοινώθηκε επίσημα αυτή την εβδομάδα από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, παρότι ο εντοπισμός του είχε γίνει πριν από περίπου δύο χρόνια.
Η ανακάλυψη και η χρονολόγηση
Το πολύτιμο αυτό χειρόγραφο εντοπίστηκε στην Ολλανδία, στο πλαίσιο ενός προγράμματος μελέτης και δημοσίευσης αρχαίων χειρογράφων που ανήκουν στη συλλογή του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης. Η επίσημη ανακοίνωση της ανακάλυψης έγινε αυτή την εβδομάδα, αν και το ίδιο το εύρημα είχε έρθει στο φως περίπου δύο χρόνια νωρίτερα.
Το σπάνιο αυτό κομμάτι της «Οδύσσειας» χρονολογείται περίπου στο 300 μ.Χ., καθιστώντας το ηλικίας άνω των 1.700 ετών. Η σημασία του είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς συγκαταλέγεται στα μόλις 30 παρόμοια κομμάτια που έχουν διασωθεί και είναι γνωστά παγκοσμίως, υπογραμμίζοντας την μοναδικότητά του.
Ο εντοπισμός από τον ερευνητή
Την ανακάλυψη του χειρογράφου πραγματοποίησε ο Δρ. Mark de Kreij, ο οποίος είναι διδάσκων της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο Radboud. Ο Δρ. De Kreij εντόπισε το κείμενο ενώ εξέταζε μια συλλογή πρώιμων χριστιανικών χειρογράφων, τα οποία είχαν αγοραστεί στα μέσα του 20ού αιώνα.
Αρχικά, οι μελετητές είχαν την υπόθεση ότι επρόκειτο για ένα αιγυπτιακό έγγραφο που χρονολογούνταν από τον 7ο αιώνα, καθώς παρόμοια σπαράγματα είχαν ήδη βρεθεί στη συγκεκριμένη συλλογή. Ωστόσο, ο Δρ. De Kreij ήταν αυτός που αναγνώρισε την ελληνική γλώσσα στο κείμενο, δηλώνοντας στα ολλανδικά μέσα ενημέρωσης ότι «όποιος μαθαίνει ελληνικά, μαθαίνει Όμηρο».
Χαρακτηριστικά του χειρογράφου
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δόθηκαν από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, το απόκομμα του χειρογράφου έχει μέγεθος που θυμίζει τραπουλόχαρτο. Το κείμενο είναι γραμμένο και στις δύο πλευρές του, ενώ φέρει σημάδια αποχρωματισμού και λεκέδες υγρασίας, ενδεικτικά της μακράς του ιστορίας και των συνθηκών διατήρησής του.
Εικάζεται ότι το συγκεκριμένο απόσπασμα προέρχεται πιθανότατα από μια έκδοση τσέπης του πλήρους επικού ποιήματος. Η έκδοση αυτή φέρεται να ανήκε σε κάποιον κάτοικο της όασης Φαγιούμ, στην Αίγυπτο, γεγονός που προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στην προέλευση και την πορεία του πολύτιμου αυτού ευρήματος.
Το περιεχόμενο του αποσπάσματος
Το απόσπασμα που ανακαλύφθηκε προέρχεται από τη 12η ραψωδία της «Οδύσσειας». Το συγκεκριμένο σημείο του έργου περιγράφει την αφήγηση του Οδυσσέα, όπου εξιστορεί την ιστορία των πεινασμένων συντρόφων του. Αυτοί, παρά τις προειδοποιήσεις, καταβροχθίζουν τα ιερά βόδια του θεού Απόλλωνα, με τις συνέπειες που ακολούθησαν.
Ο Δρ. De Kreij εξήγησε ότι το σημείο αυτό βρίσκεται περίπου στη μέση του έργου, γεγονός που καθιστά λογικό να έχει σωθεί, καθώς τα βιβλία τείνουν να φθείρονται από έξω προς τα μέσα. Πρόσθεσε, χαμογελώντας, πως πρόκειται για ένα «πολύ διασκεδαστικό πέρασμα» ανάμεσα σε άλλα, ενδεχομένως πιο μονότονα, μέρη του επικού ποιήματος.
Με πληροφορίες από: Topontiki