Με αφορμή τη συζήτηση που έχει προκαλέσει η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη και την αναφορά σε πλασμαφαίρεση, ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, παρέχει διευκρινίσεις. Ο καθηγητής εξηγεί τι ακριβώς είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, πώς πραγματοποιείται και σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται.
Τι είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση αποτελεί μια ειδική διαδικασία αφαίρεσης, κατά την οποία το αίμα του ασθενούς διέρχεται μέσα από μια ειδική συσκευή. Αυτή η συσκευή έχει ως σκοπό να διαχωρίσει και να αφαιρέσει το πλάσμα από το αίμα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, τα κυτταρικά στοιχεία του αίματος, όπως τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, καθώς και τα αιμοπετάλια, επιστρέφουν στον οργανισμό του ασθενούς. Το πλάσμα που αφαιρείται αντικαθίσταται με ένα υγρό υποκατάστασης, το οποίο συνήθως είναι αλβουμίνη 5% ή/και φυσιολογικός ορός, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.
Ο βασικός στόχος της πλασμαφαίρεσης είναι η απομάκρυνση από το πλάσμα διαφόρων μεγαλομοριακών ενώσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, λιποπρωτεΐνες, κλάσματα συμπληρώματος και πολυμερή v Willebrand, ουσίες που μπορεί να είναι επιβλαβείς για τον οργανισμό.
Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία
Η διαδικασία της πλασμαφαίρεσης απαιτεί αγγειακή πρόσβαση, η οποία μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους. Ο ένας είναι μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων, όπου ο ένας χρησιμοποιείται για την αφαίρεση του αίματος και ο άλλος για την επαναχορήγησή του. Ο δεύτερος τρόπος είναι μέσω ενός κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού.
Αφού εξασφαλιστεί η αγγειακή πρόσβαση, το αίμα οδηγείται στη συσκευή όπου πραγματοποιείται ο διαχωρισμός του. Ο διαχωρισμός αυτός γίνεται είτε με τη μέθοδο της φυγοκέντρησης είτε με μεμβρανική διήθηση. Για την αποφυγή της πήξης του αίματος εντός του κυκλώματος της συσκευής, χορηγείται αντιπηκτική αγωγή με κιτρικά άλατα.
Ο όγκος ανταλλαγής κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας τυπικά ανέρχεται σε 1 έως 1,5 όγκους πλάσματος, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε 3-4 λίτρα σε έναν ενήλικα ασθενή. Η διάρκεια κάθε συνεδρίας κυμαίνεται συνήθως από 1,5 έως 3 ώρες. Ο αριθμός των απαιτούμενων συνεδριών εξαρτάται από την εκάστοτε ένδειξη και συνήθως ανέρχεται σε 5 έως 7 συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιούνται καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα.
Παρακολούθηση και πιθανές παρενέργειες
Κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης, ο ασθενής βρίσκεται υπό συνεχή παρακολούθηση. Ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος επισημαίνει ότι παρακολουθούνται αδιαλείπτως τα ζωτικά σημεία του ασθενούς, η ισορροπία των υγρών του οργανισμού, καθώς και τυχόν πρώιμα σημεία εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών.
Οι σοβαρές παρενέργειες κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης δεν είναι συχνές. Ωστόσο, μπορεί να προκύψουν ορισμένες επιπλοκές. Μία από αυτές είναι η υπόταση και η κυκλοφορική καταπληξία, οι οποίες οφείλονται στην απότομη μείωση του ενδαγγειακού όγκου. Επίσης, μπορεί να εμφανιστεί αναφυλακτική αντίδραση στα υγρά υποκατάστασης που χρησιμοποιούνται.
Μια άλλη πιθανή παρενέργεια είναι η υπασβεστιαιμία, η οποία προκαλείται από τη σύνδεση του ασβεστίου του ορού με τα κιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται ως αντιπηκτικά. Εάν η υπασβεστιαιμία εξελιχθεί σε πολύ σοβαρό βαθμό, υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει καρδιακή αρρυθμία στον ασθενή.
Εφαρμογή στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»
Στο Νεφρολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», το οποίο λειτουργεί υπό τη Διεύθυνση της Συντονίστριας Διευθύντριας Ερασμίας Ψημένου, βρίσκονται σε λειτουργία τρία μηχανήματα πλασμαφαίρεσης. Αυτά τα μηχανήματα χρησιμοποιούνται για την παροχή της θεραπείας σε ασθενείς που την έχουν ανάγκη.
Κατά τη διάρκεια του έτους 2025, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 290 συνεδρίες πλασμαφαίρεσης στο συγκεκριμένο τμήμα. Μέσω αυτών των συνεδριών, αντιμετωπίστηκαν διάφορα νοσήματα, αναδεικνύοντας το ευρύ φάσμα εφαρμογών της μεθόδου.
Μεταξύ των νοσημάτων που αντιμετωπίστηκαν με θεραπευτική πλασμαφαίρεση στο «Αλεξάνδρα» ήταν το σύνδρομο υπεργλοιότητος, διάφορες αγγειίτιδες, η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα και το αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο. Επίσης, η μέθοδος εφαρμόστηκε σε περιπτώσεις χρονίας φλεγμονώδους απομυελινωτικής νευροπάθειας, οπτικής νευρίτιδας, του συνδρόμου Guillain Barre και της μυασθένειας gravis.
Με πληροφορίες από: Topontiki