Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις εντονότερες περιόδους πληθυσμιακής συρρίκνωσης των τελευταίων δεκαετιών, όπως αποτυπώνουν τα νέα δημογραφικά στοιχεία. Η χώρα χαρακτηρίζεται πλέον από λιγότερες γεννήσεις, περισσότερους θανάτους και ολοένα λιγότερες γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία. Τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνα Κοτζαμάνη.
Η δραματική μείωση των γεννήσεων
Σημαντικές αλλαγές έχουν επέλθει στη γεννητικότητα της χώρας μας μετά το 1950. Οι γεννήσεις, από 148 χιλιάδες κατά μέσο όρο την περίοδο 1979-80, περιορίστηκαν στις 67 χιλιάδες το 2024-2025. Παράλληλα, η μέση ηλικία απόκτησης των παιδιών αυξήθηκε κατά σχεδόν 6 έτη, από 26,2 στα 32,2 έτη αντίστοιχα.
Η μείωση των γεννήσεων, η οποία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του '70 και συνεχίζεται, με εξαίρεση μια μικρή αύξηση την περίοδο 2003-09 λόγω κυρίως της μαζικής εισόδου αλλοδαπών μετά το 1990, οφείλεται στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας των γυναικών. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του '50 απέκτησαν 2,0 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5.
Συρρίκνωση των δεικτών γονιμότητας και αρνητικά φυσικά ισοζύγια
Η μείωση αυτή αποτυπώθηκε και στους ετήσιους δείκτες γονιμότητας, οι οποίοι από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-80, έχουν περιορισθεί στα 1.240 το 2024-2025. Την ίδια περίοδο, εξαιτίας και της αύξησης των θανάτων, τα φυσικά ισοζύγια συρρικνώνονται και μετά το 2010 γίνονται αρνητικά.
Ενδεικτικά, αν την περίοδο 1971-80 υπήρχαν 638 χιλιάδες περισσότερες γεννήσεις από θανάτους, την επόμενη δεκαετία το πλεόνασμα περιορίστηκε στις 276 χιλιάδες και την μεθεπόμενη στις 22 χιλιάδες. Αντίθετα, την δεκαετία 2011-20 καταγράφηκαν 267 χιλιάδες περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις, ενώ την τελευταία πενταετία 2021-2025 οι περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις έφτασαν τις 290 χιλιάδες.
Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην κατάρρευση των γεννήσεων
Όπως τονίζει ο κ. Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις στη χώρα μας από 117,7 χιλιάδες την διετία 2008-2009 περιορίζονται σε 66,7 χιλιάδες το 2024-25. Στην κατάρρευσή τους αυτή συνέβαλε και η πρόσφατη μείωση του πλήθους των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, η οποία ανέρχεται σε περίπου 480 χιλιάδες άτομα, δηλαδή μείωση 28%.
Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στο ότι φθάνουν πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία όλο και λιγότεροι νέοι και νέες. Αυτό είναι αποτέλεσμα της προαναφερθείσας πτώσης των γεννήσεων μετά το 1980. Δευτερευόντως, συμβάλλει και το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο στις ηλικίες αυτές, που παρατηρείται μετά το 2010.
Σημαντικές διαφοροποιήσεις σε περιφερειακό επίπεδο
Εξετάζοντας τις μεταβολές σε χαμηλότερα του εθνικού επίπεδα για την περίοδο 2009-2024, για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα ανά νομό, διαπιστώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ενώ οι γεννήσεις ανάμεσα στα δύο αυτά έτη στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 42%, από 117,44 χιλιάδες σε 68,31 χιλιάδες, σε ορισμένες περιοχές η κατάσταση είναι πιο έντονη.
Συγκεκριμένα, σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας – τη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα – η μείωση υπερέβη το 50%. Σε άλλους δέκα νομούς, η μείωση κυμάνθηκε από 45% έως 50%.
Με πληροφορίες από: gazzetta.gr