Οι ψυχολόγοι Τζον και Τζούλι Γκότμαν έχουν αναπτύξει μια μέθοδο που προβλέπει με ακρίβεια άνω του 90% την πορεία ενός γάμου προς το διαζύγιο. Μέσα από την πολυετή τους έρευνα, οι ειδικοί κατέληξαν σε τέσσερις προγνωστικούς παράγοντες, τους οποίους ονόμασαν «Οι τέσσερις ιππότες της Αποκάλυψης». Αυτοί οι παράγοντες, όταν γίνονται μόνιμος τρόπος επικοινωνίας χωρίς πρόθεση διόρθωσης, οδηγούν συχνά στο τέλος της σχέσης.
Η έρευνα των Γκότμαν και οι «τέσσερις ιππότες»
Ο κλινικός ψυχολόγος και ομότιμος καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, Τζον Γκότμαν, είναι συγγραφέας βιβλίων που αφορούν τη συντροφικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη και τη σταθερότητα του γάμου. Μαζί με τη σύζυγό του, Τζούλι Γκότμαν, η οποία είναι επίσης κλινική ψυχολόγος, ερευνήτρια και συγγραφέας, ίδρυσαν το Gottman Institute.
Μέσα από το ινστιτούτο τους, παρατηρούν και αναλύουν τη συμπεριφορά των ζευγαριών, προσπαθώντας να κατανοήσουν τι καθορίζει την πορεία μιας σχέσης. Η εκτεταμένη έρευνά τους οδήγησε στον εντοπισμό τεσσάρων προγνωστικών παραγόντων, οι οποίοι, όπως δηλώνουν, μπορούν να προβλέψουν με ακρίβεια που ξεπερνά το 90% αν ένας γάμος θα καταλήξει σε διαζύγιο.
Οι συμπεριφορές αυτές, που αναφέρονται ως «Οι τέσσερις ιππότες της Αποκάλυψης», υπάρχουν σχεδόν σε κάθε σχέση. Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τους Γκότμαν, είναι ο τρόπος διαχείρισής τους. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν αυτές οι συμπεριφορές γίνονται μόνιμος τρόπος επικοινωνίας, χωρίς κανένας από τους δύο συντρόφους να δείχνει πρόθεση να τις διορθώσει.
Η περιφρόνηση ως ο πιο καταστροφικός παράγοντας
Σε συνέντευξή τους στο Big Think, οι δύο ειδικοί ανέπτυξαν τους τέσσερις αυτούς παράγοντες, με την περιφρόνηση να αναδεικνύεται ως ο πλέον καταστροφικός όλων. Η έλλειψη σεβασμού αποτελεί τον πιο σοβαρό προγνωστικό παράγοντα για την εξέλιξη μιας σχέσης, καθώς υποδηλώνει μια βαθιά ρήξη.
Όταν ένας σύντροφος αντιλαμβάνεται ότι ο αγαπημένος του τον υποτιμά, όχι μόνο συρρικνώνεται μπροστά του, αλλά και η αυτοεκτίμησή του περιορίζεται σημαντικά. Συμπεριφορές όπως ο χλευασμός, η ειρωνεία και οι εκφράσεις προσώπου που υποδηλώνουν απαξίωση, αποτελούν σαφείς ενδείξεις μιας τοξικής σχέσης.
Μια τέτοια σχέση, χαρακτηριζόμενη από περιφρόνηση, δεν αναμένεται να ευδοκιμήσει και συχνά οδηγείται στο τέλος της, καθώς η αμοιβαία εκτίμηση και ο σεβασμός είναι θεμελιώδη στοιχεία για τη βιωσιμότητα ενός δεσμού.
Η άσκηση κριτικής και οι επιπτώσεις της
Στη δεύτερη θέση των προγνωστικών παραγόντων, οι Γκότμαν κατατάσσουν την άσκηση κριτικής. Δεν πρόκειται απλώς για ένα παράπονο σχετικά με κάτι που δεν έγινε σωστά, αλλά για μια επίθεση προς τον σύντροφο, η οποία υπονομεύει τη σχέση.
Αυτού του είδους η κριτική δεν έχει ως στόχο την εποικοδομητική συζήτηση ή την επίλυση προβλημάτων, αλλά τη σύγκρουση και την ισοπέδωση του άλλου. Η στείρα κριτική, δηλαδή, δεν οδηγεί πουθενά πέρα από τη ρήξη και την αποξένωση μεταξύ των συντρόφων.
Για να γίνει πιο κατανοητή η διαφορά, οι ειδικοί δίνουν ένα παράδειγμα: η φράση «Είσαι εγωιστής» έχει διαφορετική βαρύτητα και επίδραση από την έκφραση δυσαρέσκειας που μπορεί να αποτυπωθεί στη φράση «Στενοχωρήθηκα που ξέχασες».
Γενικότεροι λόγοι διαζυγίου και η πολυπλοκότητα της διαδικασίας
Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι ένα διαζύγιο δεν είναι ποτέ μια εύκολη διαδικασία, ακόμα και στην περίπτωση του συναινετικού διαζυγίου. Ο πόνος για μια σχέση που τελικά δεν λειτούργησε, οι καλές στιγμές που παραμένουν παγωμένες στο χρόνο, η μοναξιά, ή ο φόβος και η ανασφάλεια για το μέλλον συνθέτουν μια πιο δύσκολη και περίπλοκη εικόνα για δύο ανθρώπους που κάποτε ήταν ζευγάρι.
Ανάμεσα στους πιο συχνούς λόγους που οδηγούν σε διαζύγιο, συγκαταλέγονται ο φόβος δέσμευσης, η απιστία, οι συχνοί καβγάδες, ο γάμος σε νεαρή ηλικία, τα οικονομικά προβλήματα, η ενδοοικογενειακή βία και τα προβλήματα υγείας.
Ωστόσο, η έρευνα των Γκότμαν εστιάζει σε συμπεριφορικά μοτίβα που μπορούν να προβλέψουν την πορεία ενός δεσμού, προσφέροντας ενδεχομένως έναν τρόπο για να αποφευχθεί η ψυχοφθόρα και επώδυνη διαδικασία του διαζυγίου, εφόσον τα ζευγάρια αναγνωρίσουν και διαχειριστούν έγκαιρα τους «τέσσερις ιππότες».
Με πληροφορίες από: Gazzetta