Δίπλα στο επιβλητικό Μουσείο της Ακρόπολης, στην περιοχή του Μακρυγιάννη, στέκει ένα κτίριο με ιστορία αιώνων, το οποίο οι περισσότεροι έχουν δει, αλλά ίσως φευγαλέα. Πρόκειται για το κτίριο Βάιλερ, ένα από τα παλαιότερα κτίσματα της περιοχής, που ολοκληρώθηκε το 1836 και σήμερα φιλοξενεί υπηρεσίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Μελετών Ακροπόλεως.
Το ιστορικό αυτό μέγαρο, το οποίο ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού από το 1978, βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το νέο κτίριο του Μουσείου της Ακρόπολης. Αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της αθηναϊκής ιστορίας, καθώς έχει διαδραματίσει πολλούς και διαφορετικούς ρόλους από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους μέχρι και σήμερα.
Η κατασκευή και η ονομασία του
Η ιστορία του κτιρίου Βάιλερ ξεκινά λίγο μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, όταν ο αρχιτεκτονικός πλούτος της Αθήνας άρχιζε να διαμορφώνεται. Η ονομασία του οφείλεται στον Βαυαρό υπολοχαγό του μηχανικού Βίλχεμ φον Βάιλερ (Wilhelm von Weiler), ο οποίος εκτός από τη στρατιωτική του ιδιότητα, ήταν επίσης αρχιτέκτονας και ζωγράφος.
Στον Βίλχεμ φον Βάιλερ ανατέθηκε ο σχεδιασμός και η κατασκευή του κτιρίου, εργασίες που διήρκεσαν από το 1834 έως το 1836. Με την ολοκλήρωση των εργασιών οικοδόμησης το 1836, το κτίριο Βάιλερ αποτελούσε ένα από τα παλαιότερα κτίσματα στην περιοχή του Μακρυγιάννη. Εκείνη την εποχή, γύρω από αυτό υπήρχαν ελάχιστα άλλα κτίσματα, όλα χαμηλά σε ύψος, γεγονός που του εξασφάλιζε απρόσκοπτη θέα απευθείας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.
Το πρώτο στρατιωτικό νοσοκομείο της πόλης
Με την ολοκλήρωση των εργασιών οικοδόμησης το 1836, το κτίριο Βάιλερ χρησιμοποιήθηκε ως το πρώτο στρατιωτικό νοσοκομείο της πόλης. Αυτή η αρχική του λειτουργία ήταν καθοριστική για την περίθαλψη των στρατιωτών και των κατοίκων της νεοσύστατης πρωτεύουσας.
Το μέγαρο Βάιλερ διατήρησε τον ρόλο του ως νοσοκομείο για πολλές δεκαετίες. Συγκεκριμένα, λειτούργησε ως στρατιωτικό νοσοκομείο μέχρι και το 1918, καλύπτοντας τις ανάγκες της εποχής, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ζημιές, ανακαίνιση και νέα χρήσεις
Κατά τη διάρκεια της μακράς του ιστορίας, το κτίριο αντιμετώπισε και προκλήσεις. Ήταν το 1849, όταν το μέγαρο Βάιλερ υπέστη υλικές ζημιές εξαιτίας πυρκαγιάς. Παρόλα αυτά, η σημασία του κτιρίου οδήγησε στην ανακαίνισή του, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1899, επιτρέποντας τη συνέχιση της λειτουργίας του ως νοσοκομείο.
Μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, το 1920, το ιστορικό κτίριο περιήλθε στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας. Η χρήση του άλλαξε εκ νέου την επόμενη δεκαετία, καθώς το 1930 εγκαταστάθηκε εκεί δύναμη Χωροφυλακής, σηματοδοτώντας μια νέα περίοδο για το μέγαρο.
Η έδρα της Χωροφυλακής και τα Δεκεμβριανά
Από το 1938, στο κτίριο Βάιλερ έδρευε το Σύνταγμα Χωροφυλακής Μακρυγιάννη, γεγονός που το κατέστησε ένα κεντρικό σημείο αναφοράς στην περιοχή και στην ευρύτερη ιστορία της Αθήνας. Η παρουσία του Συντάγματος Χωροφυλακής συνδέεται άμεσα με ένα από τα πιο κρίσιμα γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Κατά την περίοδο των Δεκεμβριανών, το 1944, η συνοικία Μακρυγιάννη αποτέλεσε θέατρο σφοδρών μαχών. Οι συγκρούσεις αυτές διεξήχθησαν μεταξύ των δυνάμεων της Χωροφυλακής, με το κτίριο Βάιλερ να βρίσκεται στο επίκεντρο των γεγονότων, φιλοξενώντας την έδρα των δυνάμεων που συμμετείχαν στις συγκρούσεις εκείνης της ταραγμένης περιόδου.
Με πληροφορίες από: Reader