Μια σημαντική αλλαγή φαίνεται ότι αρχίζει να συντελείται στον ανθρώπινο εγκέφαλο μετά τη μέση ηλικία, μια μεταβολή που ενδέχεται να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί ο κίνδυνος άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών ασθενειών αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Η ανακάλυψη αυτή αναμένεται να προσθέσει ένα σημαντικό κομμάτι στο επιστημονικό παζλ της γήρανσης και των επιπτώσεών της στον εγκέφαλο.
Η μεταβολή στα κύτταρα του εγκεφάλου
Η νέα μελέτη, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), υποδεικνύει ότι από την ηλικία των 50 ετών περίπου, η «άμυνα» του εγκεφάλου αρχίζει να μεταβάλλεται αισθητά. Αυτή η αλλαγή εντοπίστηκε στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που έχει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και στη μνήμη, και η οποία προσβάλλεται ιδιαίτερα στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα βασικά ανοσοκύτταρα του εγκεφάλου, γνωστά ως μικρογλοιακά κύτταρα, αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται μεταξύ των ηλικιών 50 και 75 ετών. Τη θέση αυτών των κυττάρων φαίνεται ότι παίρνουν άλλα κύτταρα, τα οποία εκτιμάται ότι προέρχονται από το αίμα και παρουσιάζουν εντονότερα χαρακτηριστικά φλεγμονής.
Ο ρόλος της φλεγμονής και η σύνδεση με την άνοια
Η άγνωστη μέχρι σήμερα αλλαγή μπορεί να αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η γήρανση ευνοεί τη χρόνια φλεγμονή στον εγκέφαλο. Η νευροφλεγμονή έχει συνδεθεί στο παρελθόν με ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κατανόησης αυτών των κυτταρικών μεταβολών.
Ωστόσο, η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη μεταβολή προκαλεί από μόνη της άνοια. Αντιθέτως, αναδεικνύει έναν πιθανό παράγοντα που συμβάλλει στην πολυπλοκότητα της εμφάνισης νευροεκφυλιστικών παθήσεων, ανοίγοντας νέους δρόμους για περαιτέρω έρευνα.
Η σημασία της επιστημονικής ανακάλυψης
Ο Ρίτσαρντ Χόουντς, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Γήρανσης των ΗΠΑ, επισήμανε ότι «η γήρανση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την άνοια, αλλά εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε πλήρως με ποιον τρόπο οδηγεί στην ασθένεια». Όπως ανέφερε, η ανακάλυψη αυτής της μέχρι τώρα «κρυμμένης» αλλαγής μπορεί να προσθέσει ένα σημαντικό κομμάτι στο επιστημονικό παζλ της άνοιας.
Στη μελέτη συνεργάστηκαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, το Κέντρο Γονιδιώματος της Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ιρβάιν, αναδεικνύοντας τη διεπιστημονική προσέγγιση που απαιτείται για την κατανόηση τόσο σύνθετων βιολογικών φαινομένων.
Η μέθοδος της έρευνας και τα νέα δεδομένα
Οι ερευνητές ανέλυσαν μετά θάνατον ιστούς από τον ιππόκαμπο 40 ανθρώπων, ηλικίας από 20 έως 95 ετών, οι οποίοι δεν είχαν διαγνωστεί με κάποια νευρολογική ασθένεια. Η επιλογή αυτής της ομάδας ήταν καθοριστική για την απομόνωση των φυσιολογικών αλλαγών που συμβαίνουν με τη γήρανση, ανεξάρτητα από την παρουσία κάποιας πάθησης.
Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές, οι επιστήμονες εξέτασαν όχι μόνο τη λειτουργία των κυττάρων, αλλά και την προέλευσή τους, τη γονιδιακή τους δραστηριότητα και τις αλλαγές που είχαν συσσωρευτεί με το πέρασμα του χρόνου. Αυτή η λεπτομερής ανάλυση επέτρεψε την αποκάλυψη των βαθύτερων μηχανισμών που διέπουν τις κυτταρικές μεταβολές.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μικρογλοιακά κύτταρα, τα οποία εμφανίζονται ήδη από την εμβρυϊκή ανάπτυξη, ανανεώνονται και παραμένουν στον εγκέφαλο σε ολόκληρη τη ζωή του ανθρώπου. Τα νέα στοιχεία αμφισβητούν αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι στη μέση και μεγαλύτερη ηλικία ενδέχεται να αντικαθίστανται σταδιακά από ανοσοκύτταρα διαφορετικής προέλευσης. Όπως εξηγήθηκε, «η γονιδιακή δραστηριότητα μας δείχνει τι κάνει ένα κύτταρο τη δεδομένη στιγμή, ενώ οι επιγενετικές υπογραφές μπορούν να αποκαλύψουν από πού προέρχεται».
Με πληροφορίες από: Topontiki