Η Λέσβος βιώνει μια σοβαρή κρίση που ξεπερνά τα όρια μιας απλής ζωονόσου, καθώς ο αφθώδης πυρετός έχει εξελιχθεί σε μείζον οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα για το νησί. Πεντέμισι μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, η κατάσταση παραμένει κρίσιμη, με την ιχνηλάτηση να μην έχει ολοκληρωθεί και την κτηνοτροφία να απειλείται υπαρξιακά. Η διαχείριση της επιζωοτίας έχει οδηγήσει σε μετωπική σύγκρουση μεταξύ των τοπικών αρχών και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
Η κλιμάκωση της κρίσης και οι αριθμοί
Οι συνέπειες του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο είναι ιδιαίτερα βαριές, όπως αποδεικνύουν και οι αριθμοί. Έως τις 21 Αυγούστου, είχαν θανατωθεί συνολικά 81.060 ζώα στο νησί. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός περιλαμβάνει 80.151 αιγοπρόβατα, 828 βοοειδή και 81 χοίρους.
Πριν την έναρξη των θανατώσεων, το συνολικό κτηνοτροφικό κεφάλαιο της Λέσβου προσέγγιζε τα 500.000 ζώα. Παρά την τεράστια αυτή αφαίμαξη του ζωικού κεφαλαίου, η επιδημιολογική επιτήρηση και η ιχνηλάτηση των κρουσμάτων δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, πεντέμισι μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος.
Η αντίδραση των κτηνοτρόφων και η απόφαση της Περιφέρειας
Η συσσωρευμένη οργή των κτηνοτρόφων της Λέσβου, λόγω της παρατεταμένης κρίσης και της μη ολοκλήρωσης της ιχνηλάτησης, εκδηλώθηκε με έντονο τρόπο. Αγανακτισμένοι παραγωγοί εισέβαλαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ενώ υπήρξαν παραιτήσεις και βαριές καταγγελίες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της επιζωοτίας.
Ως αποτέλεσμα αυτής της πίεσης και της κατάστασης, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έλαβε μια πρωτοφανή απόφαση. Αποφάσισε να σταματήσει, μέχρι νεοτέρας, την εφαρμογή του υφιστάμενου μοντέλου ιχνηλάτησης και θανατώσεων των ζώων. Αυτή η απόφαση σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στην τοπική διαχείριση της κρίσης.
Η θέση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης
Από την πλευρά του, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων διαμηνύει ότι η στρατηγική εκρίζωσης του αφθώδους πυρετού δεν πρόκειται να αλλάξει. Το υπουργείο επικαλείται την ευρωπαϊκή νομοθεσία ως βάση για την επιμονή του στην τρέχουσα στρατηγική.
Προκειμένου να ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση, το υπουργείο έχει αποστείλει επιπλέον κτηνιάτρους στη Λέσβο, συμπεριλαμβανομένων και στρατιωτικών κτηνιάτρων. Η κατάσταση έχει φτάσει σε ένα οριακό σημείο, καθώς Αθήνα και Μυτιλήνη φαίνεται να εφαρμόζουν δύο διαφορετικές γραμμές για την αντιμετώπιση της ίδιας επιζωοτίας, δημιουργώντας ένα κλίμα σύγκρουσης με τον Περιφερειάρχη Μουτζούρη.
Η πορεία της επιζωοτίας στη Λέσβο
Η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο ξεκίνησε στα μέσα Μαρτίου, όταν επιβεβαιώθηκε το πρώτο κρούσμα σε εκμετάλλευση βοοειδών στην Πελόπη, που βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του νησιού. Αμέσως μετά την επιβεβαίωση, ενεργοποιήθηκε το σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
Το σχέδιο περιλάμβανε τη δημιουργία ζωνών προστασίας και επιτήρησης, την επιβολή περιορισμών στις μετακινήσεις τόσο των ζώων όσο και των προϊόντων τους, καθώς και τη διενέργεια θανατώσεων στις προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις. Ήδη στις 5 Μαΐου, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είχε ανακοινώσει 76 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 116 θετικές εκτροφές, έχοντας εξετάσει 674 εκτροφές.
Παρόλα αυτά, η νόσος δεν υποχώρησε. Συνέχισε να εξαπλώνεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με νέες εστίες να εμφανίζονται διαρκώς. Ακόμη και στις 20 Αυγούστου, καταγράφηκε ένα νέο θετικό κρούσμα στη Νάπη. Αυτή η εικόνα υποδηλώνει ότι η εφαρμογή της στρατηγικής των περιορισμών και των υποχρεωτικών θανατώσεων επί μήνες δεν έχει οδηγήσει, μέχρι στιγμής, στην εκρίζωση του ιού από το νησί.
Υπαρξιακό το ερώτημα για την κτηνοτροφία
Το ερώτημα που τίθεται για τη Λέσβο είναι πλέον υπαρξιακό και αφορά το μέλλον της κτηνοτροφίας στο νησί μετά από αυτή την παρατεταμένη κρίση. Η κτηνοτροφία βρίσκεται μπροστά σε μια υπαρξιακή απειλή, με τις συνέπειες να είναι ευρείες για την τοπική οικονομία και κοινωνία.
Πέρα από την άμεση αντιμετώπιση της επιζωοτίας, η μάχη επικεντρώνεται πλέον και στις αποζημιώσεις των πληγέντων κτηνοτρόφων, καθώς και στην ανασύσταση των κοπαδιών τους. Η επόμενη μέρα για την κτηνοτροφία της Λέσβου παραμένει στον αέρα, καθώς η κρίση έχει λάβει διαστάσεις που απαιτούν συνολική αντιμετώπιση.
Με πληροφορίες από: Topontiki