Το σπάνιο φοινικόδασος της Πρέβελης στην Κρήτη υπέστη τη μεγαλύτερη καταστροφή από το 2010, εξαιτίας της πυρκαγιάς που κατέκαψε για συνεχόμενες ημέρες την περιοχή του νότιου Ρεθύμνου στα τέλη του περασμένου Ιουλίου. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ευρύτερη ανησυχία για το μέλλον του μοναδικού οικοσυστήματος. Ωστόσο, η Ελευθερία Ανταλουδάκη, βοτανολόγος και έφορος του τμήματος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, διατηρεί την αισιοδοξία της για την επαναφορά του δάσους.
Η ανθεκτικότητα του φοίνικα και η ελπίδα της αναγέννησης
Η κ. Ανταλουδάκη αναγνωρίζει ότι η προκληθείσα καταστροφή είναι μεγάλη, αλλά βασιζόμενη σε προηγούμενα δεδομένα, εκτιμά ότι το φοινικόδασος θα καταφέρει να επανακάμψει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Όπως εξηγεί, ο φοίνικας είναι ένα αρκετά ανθεκτικό φυτό που μπορεί να αντέξει τέτοιες διαταραχές και να αναγεννηθεί.
Το βασικό χαρακτηριστικό που βοηθά τον φοίνικα να επανέλθει είναι η ικανότητά του να διατηρεί αρκετή ποσότητα νερού στο εσωτερικό του. Εφόσον το κεντρικό, εσωτερικό του κομμάτι δεν καεί, τότε μέσα σε λίγα χρόνια παρατηρείται η αναβλάστησή του. Η φυσική αποκατάσταση του δάσους θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και εντός δύο ή τριών ετών, σύμφωνα με την εκτίμηση της βοτανολόγου.
Ανέγγιχτο τμήμα του δάσους και η σημασία του
Ένα ακόμη ελπιδοφόρο στοιχείο, σε σχέση με την κατάσταση του δάσους της Πρέβελης, είναι ότι ένα μέρος του έμεινε ανέγγιχτο από την πυρκαγιά. Η φωτιά δεν έφτασε μέχρι τους φοίνικες που βρίσκονται πιο μέσα στο φαράγγι, προσφέροντας μια βάση για την περαιτέρω αναγέννηση.
Ωστόσο, η κ. Ανταλουδάκη επισημαίνει ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των φοινίκων βρίσκεται στις εκβολές του ποταμού και αυτοί ήταν που κάηκαν. Η επανάκαμψη του δάσους της Πρέβελης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συγκεκριμένο οικοσύστημα δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη, πέρα από την Κρήτη και τα Κανάρια Νησιά, όπου επίσης υπάρχουν αυτοφυείς φοίνικες.
Ο φοίνικας Θεόφραστου και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα
Ο φοίνικας της Πρέβελης είναι γνωστός με την ονομασία φοίνικας Θεόφραστου. Λόγω της μοναδικότητας και της σημασίας του, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης συμμετέχει από κοινού με τα Κανάρια Νησιά ως εταίρος σε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Στόχος του προγράμματος είναι η διατήρηση και η διάσωση αυτού του σπάνιου είδους φοίνικα.
Οι προϋποθέσεις για την αποκατάσταση και οι κίνδυνοι
Για να επιτευχθεί η φυσική αποκατάσταση του δάσους εντός του εκτιμώμενου χρονικού πλαισίου, πρέπει να τηρηθούν ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Το κύριο ζητούμενο, όπως τονίζει η κ. Ανταλουδάκη, είναι να μην πιεστεί παραπάνω το οικοσύστημα το επόμενο διάστημα, είτε από ανθρώπινη παρέμβαση είτε από οτιδήποτε άλλο.
Η βοτανολόγος προειδοποιεί ότι αν οι πυρκαγιές αρχίσουν να επαναλαμβάνονται όλο και πιο συχνά, κάποια στιγμή ούτε ο φοίνικας θα μπορέσει να αντέξει να αναβλαστήσει. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το μέλλον του τουρισμού στην περιοχή, ειδικά τώρα που το οικοσύστημα βρίσκεται σε ένα πολύ ευαίσθητο σημείο. Οποιαδήποτε πίεση ή ανθρώπινη παρέμβαση σε αυτή την περίοδο θεωρείται επιβαρυντική.
Πηγή: Newsbeast