Ένα πακέτο επτά μέτρων για την αντιμετώπιση της ραγδαίας εξάπλωσης του λαγοκέφαλου ανακοίνωσε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με κυριότερο τη θεσμοθέτηση καθαρής επιδότησης ύψους 5,33 ευρώ ανά κιλό στους επαγγελματίες αλιείς που ψαρεύουν το συγκεκριμένο είδος.
Όπως δήλωσε στο MEGA ο γενικός γραμματέας του υπουργείου, Σπύρος Πρωτοψάλτης, η δράση θα ξεκινήσει πιλοτικά από τις Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου, καθώς εκεί καταγράφεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση του πληθυσμού του. Το τοξικό αυτό ψάρι έχει μετατραπεί σε εφιάλτη για τους ψαράδες, αφού καταστρέφει τα δίχτυα και τα παραγάδια, κατασπαράζει τις ψαριές και σε πολλές περιοχές έχει εκτοπίσει πλήρως τα εγχώρια αλιεύματα.
Το προφίλ ενός ανθεκτικού «εισβολέα»
Ο λαγοκέφαλος αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα «Λεσσεψιανών μεταναστών». Εισήλθε στα ελληνικά ύδατα πριν από περίπου 20 χρόνια μέσω της διώρυγας του Σουέζ, εκμεταλλευόμενος την άνοδο της θερμοκρασίας στα νερά της Μεσογείου.
Τα στοιχεία που καθιστούν το είδος αυτό κυρίαρχο και επικίνδυνο είναι:
- Πανίσχυρα σαγόνια: Διαθέτει εξαιρετικά δυνατά δόντια με τα οποία κόβει με άνεση αγκίστρια, πετονιές και δίχτυα.
- Υψηλή αναπαραγωγή: Γεννά τεράστιο αριθμό αυγών, γεγονός που του επιτρέπει να πολλαπλασιάζεται με γεωμετρική πρόοδο.
- Ισχυρή νευροτοξίνη: Το σώμα του περιέχει μια επικίνδυνη τοξίνη (τετροδοτοξίνη) που παραμένει ενεργή ακόμα και μετά θάνατον, καθιστώντας το ψάρι εντελώς ακατάλληλο και επικίνδυνο για κατανάλωση.
Η ραγδαία εξάπλωσή του αποδίδεται και στην παντελή έλλειψη φυσικών θηρευτών στις ελληνικές θάλασσες. Εκπρόσωποι αλιευτικών συλλόγων, όπως από τον Κυπαρισσιακό κόλπο, τη Μάνη και το Ηράκλειο, επισημαίνουν ότι ο πληθυσμός του παρουσιάζει συνεχή αυξητική τάση τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Από το περιβαλλοντικό πρόβλημα στην «απειλή» για τον τουρισμό
Αν και οι ψαράδες του Νοτίου Αιγαίου διαμαρτύρονταν επί δύο δεκαετίες για την τεράστια οικονομική ζημιά –με πολλούς από αυτούς να εγκαταλείπουν οριστικά το επάγγελμα σε Κάρπαθο, Ρόδο, Κω και Νότιο Λιβυκό– ο κρατικός μηχανισμός κινητοποιήθηκε ουσιαστικά όταν το πρόβλημα άρχισε να αγγίζει τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας: τον τουρισμό.
Η εμφάνιση του ψαριού σε ρηχά νερά κεντρικών και νότιων περιοχών προκάλεσε ανησυχία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για πιθανές επιθέσεις σε λουόμενους. Παρότι οι ειδικοί του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) εμφανίζονται κατηγορηματικοί ότι ο λαγοκέφαλος δεν επιτίθεται σε ανθρώπους παρά μόνο αν ενοχληθεί ή απειληθεί, ο φόβος για τυχόν ατυχήματα ανάγκασε την κυβέρνηση να λάβει άμεσα μέτρα.
Τα κενά και οι προκλήσεις της «επικήρυξης»
Η απόφαση για την επιδότηση των 5,33 ευρώ ανά κιλό αντιμετωπίζεται από αναλυτές περισσότερο ως ένα οικονομικό βοήθημα (επίδομα) για την κάλυψη των ζημιών των αλιέων, παρά ως μια ολοκληρωμένη περιβαλλοντική λύση ελέγχου του πληθυσμού. Η εφαρμογή του μέτρου φέρνει στο προσκήνιο σοβαρά πρακτικά ερωτήματα:
- Διαχείριση και αποθήκευση: Λόγω της τοξικότητας του ψαριού, η συγκέντρωση και ο χειρισμός μεγάλων ποσοτήτων απαιτεί ειδικά πρωτόκολλα ασφαλείας. Μέχρι σήμερα οι ψαράδες πετούσαν τους νεκρούς λαγοκέφαλους πίσω στη θάλασσα.
- Μέθοδος καταστροφής: Η ενδεδειγμένη λύση φαίνεται να είναι η καύση, μια διαδικασία όμως εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη στο εύφλεκτο θερινό περιβάλλον της Νότιας Ελλάδας.
- Προστασία φυσικών «συμμάχων»: Ορισμένα ενδημικά είδη, όπως η ζαργάνα, τρέφονται με τα αυγά του λαγοκέφαλου και βοηθούν φυσικά στον περιορισμό του. Ωστόσο, η απουσία συγκροτημένης αλιευτικής πολιτικής και η υπεραλίευση απειλούν αυτούς τους φυσικούς συμμάχους.