Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις από τη διαΝΕΟσις, οι Έλληνες φαίνεται να είναι ολοένα και πιο ενημερωμένοι, αλλά και επιφυλακτικοί απέναντι στις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις, ιδίως όσον αφορά τα εμβόλια. Έρευνες που εξετάζουν την ψηφιακή ενημέρωση στην Ελλάδα από το 2016 έως το 2026 καταδεικνύουν μια ανησυχητική αύξηση της παραπληροφόρησης και των θεωριών συνωμοσίας. Σημαντικά στοιχεία από τις αναλύσεις αποκαλύπτουν ότι σχεδόν το 50% των αναρτήσεων που εξετάστηκαν, από το 2021 έως το 2024, περιείχαν ισχυρισμούς σχετικά με κινδύνους του εμβολιασμού.
Τα ευρήματα των ερευνών
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πολλές από αυτές τις αναρτήσεις προωθούν υποτιθέμενες σοβαρές επιπτώσεις των εμβολίων στην υγεία, όπως γονιδιακή αλλοίωση και μείωση του πληθυσμού. Ειδικότερα, από τις 80 αναρτήσεις που αναλύθηκαν:
- 48 περιείχαν ισχυρισμούς για κινδύνους του εμβολιασμού. - 33 κατονόμαζαν πολιτικούς και θεσμούς ως «συνωμότες». - 26 καλούσαν σε αποχή από τον εμβολιασμό.
Αξιοσημείωτο είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι αναρτήσεις αυτές δεν περιορίζονταν μόνο σε γενικές υποθέσεις, αλλά στοχοποιούσαν συγκεκριμένα άτομα, όπως επιστήμονες και ιατρούς, καλλιεργώντας μια γενικότερη δυσπιστία απέναντι σε θεσμικές πηγές πληροφόρησης.
Οι 3 λόγοι που «φουντώνουν» την καχυποψία
Οι κοινωνιολόγοι και οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο, αλλά τροφοδοτείται από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας.
Η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς: Η διαχρονική δυσπιστία απέναντι στο κράτος και τα πολιτικά πρόσωπα μεταφράζεται αυτόματα σε άρνηση αποδοχής και των επιστημονικών δεδομένων, όταν αυτά επικοινωνούνται από επίσημα χείλη.
Η ψευδαίσθηση του «ψαγμένου»: Πολλοί συμπολίτες μας θεωρούν ότι το να αμφισβητείς την κυρίαρχη επιστημονική άποψη σε μετατρέπει αυτόματα σε «σκεπτόμενο» πολίτη που δεν «καταπίνει αμάσητο» ό,τι του σερβίρουν.
Η ταχύτητα των social media: Τα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα αποτελούν πρόσφορο έδαφος για τη γρήγορη αναπαραγωγή ανυπόστατων ειδήσεων (fake news), οι οποίες συχνά παρουσιάζονται με μανδύα «αποκαλύψεων».
Το μέτωπο των εμβολίων: Παρά το γεγονός ότι η πανδημία έχει περάσει, η ρητορική γύρω από τις παρενέργειες των εμβολίων και τα «κρυφά σχέδια» των ελίτ συνεχίζει να γνωρίζει τεράστια απήχηση στην Ελλάδα, πολύ μεγαλύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η αναγκαιότητα της ενημέρωσης
Η πρώτη μελέτη, που υπογράφει ο Αντώνης Καλογερόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επικοινωνίας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, αναδεικνύει την ανάγκη για μια πιο αξιόπιστη και διαφανή ενημέρωση. Η έρευνα καταγράφει τις σημαντικές μεταβολές στους τρόπους ενημέρωσης κατά την τελευταία δεκαετία, με την πτώση του ενδιαφέροντος για τις ειδήσεις και την άνοδο των κοινωνικών δικτύων να είναι πρωταρχικά χαρακτηριστικά.
Η δεύτερη μελέτη, που ανέλαβαν οι Darren Lilleker και Πάνος Κολιαστάσης, εξετάζει πώς οι ψευδείς αφηγήσεις κερδίζουν έδαφος στην ελληνική δημόσια σφαίρα, περιγράφοντας τους μηχανισμούς με τους οποίους η παραπληροφόρηση αποκτά πειστικότητα.
Καινοτόμες πρωτοβουλίες στην υγειονομική περίθαλψη
Μια άλλη σημαντική εξέλιξη στην ελληνική υγειονομική σκηνή είναι η εφαρμογή του προγράμματος ΟΙΚΟΘΕΝ, το οποίο προωθεί την κατ' οίκον περίθαλψη. Το πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε το 2023 στο Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», έχει επεκταθεί σε άλλα νοσοκομεία και ιατρικές ειδικότητες, παρέχοντας ασφαλή μεταφορά και χορήγηση νοσοκομειακών φαρμάκων στο σπίτι των ασθενών.