Θα είναι Ελληνες ανάμεσα στους οκτώ Ευρωπαίους αστροναύτες που θα ταξιδέψουν στο προσεχές μέλλον στο Διάστημα; Πάντως, δύο Ελληνες, από τους εκατόν ογδόντα (159 άνδρες, 21 γυναίκες) από όλη τη χώρα που υπέβαλαν αίτηση έχουν προκριθεί ως υποψήφιοι αστροναύτες για τις διαστημικές αποστολές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕSA).
Οι δύο υποψήφιοι από την Ελλάδα υποβάλλονται αυτή την περίοδο σε ψυχολογικά τεστ και δεν ανακοινώνονται στοιχεία τους, όπως και για τους άλλους 188 συνυποψήφιούς τους από όλη την Ευρώπη, έως ότου επιλεγεί η τελική οκταμελής ομάδα που θα πλαισιώσει -ύστερα από τριετή εκπαίδευση- τις μελλοντικές αποστολές προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), τον πλανήτη Αρη, τη Σελήνη και άλλα ουράνια σώματα του Ηλιακού Συστήματος στο πλαίσιο προγράμματος της «Διεύθυνσης Επανδρωμένων Διαστημικών Πτήσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος». Οι διαδικασίες για την επιλογή νέων αστροναυτών ξεκίνησαν τον περασμένο Μάιο στις 17 χώρες - μέλη της ευρωπαϊκής διαστημικής υπηρεσίας και υποβλήθηκαν συνολικά 4.500 αιτήσεις υποψηφίων.
«Αν και φαίνεται μικρό το ελληνικό ενδιαφέρον, εν τούτοις αναλογικά με τον πληθυσμό και σε σύγκριση με χώρες που έχουν μεγαλύτερο έμψυχο δυναμικό είναι σημαντικός ο αριθμός», επισημαίνει ο επίσημος εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στον ΕΟΔ καθηγητής Αστρονομίας του ΑΠΘ κ. Νικόλαος Σπύρου.
Η Ελλάδα συνεισφέρει ετησίως, όπως και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες-μέλη, περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ για συμμετοχή σε διάφορα επιστημονικά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού, αλλά εκ των πραγμάτων, όπως λένε οι ειδικοί επιστήμονες, δεν είναι εύκολο να βρεθεί Ελληνας στο Διάστημα μέσω των διαδικασιών επιλογής, που είναι σε εξέλιξη, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό.
Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι οι παλαιότερες και με μεγαλύτερη οικονομική συνδρομή χώρες-μέλη του ΕΟΔ, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, ουσιαστικά καταλαμβάνουν τρεις από τις τακτικές θέσεις της διαστημικής αποστολής και απομένει μία, και οι τέσσερις εφεδρικές, για όλες τις υπόλοιπες χώρες. Θέση του ΕΟΔ είναι πάντως η τέταρτη θέση της αποστολής να καταλαμβάνεται από τις λεγόμενες μικρότερες χώρες-μέλη.
Η Ευρώπη έχει το δικό της «σπίτι» στο Διάστημα. Το διαστημικό εργαστήριο Columpus, το οποίο θα διοικείται αποκλειστικά από Ευρωπαίους και ήδη σ’ αυτό εργάζονται Ευρωπαίοι αστροναύτες, από τον περασμένο Φεβρουάριο είναι προσαρτημένο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σε τροχιά γύρω από τη Γη. Συνδεδεμένο με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό είναι και το Ευρωπαϊκό Διαστημικό σκάφος μεταφοράς φορτίου ATV/Jules Verne. Για αρκετές χώρες το να στείλουν κάποιο αστροναύτη στο Διάστημα είναι θέμα εθνικού γοήτρου και ήδη ορισμένες, όπως η Ολλανδία και η Ισπανία το έχουν πράξει μέσω της Ρωσικής Διαστημικής Υπηρεσίας, καταβάλλοντας περίπου 15-18 εκατομμύρια ευρώ για την τριετή εκπαίδευσή του. Σύμφωνα με πληροφορίες, παρόμοια πρόταση από μεμονωμένους επιστήμονες έχει κατατεθεί και στην ελληνική κυβέρνηση.
Η ελληνική παρουσία στον ΕΟΔ
«Η Ελλάδα πρέπει να βλέπει την παρουσία της στο Διάστημα μέσα από την ευρωπαϊκή διαστημική προοπτική», τονίζει στην «Κ» ο κ. Σπύρου. Ο επιστήμονας-αστροναύτης σύντομα θα πλαισιώνεται, προσθέτει, από τον αστροναύτη-τουρίστα και τον αστροναύτη-έμπορο που θα εργάζεται πάνω σε σπουδαία πειράματα που δεν μπορούν να διεξαχθούν στη γη λόγω βαρύτητας». Η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία προσφέρει επαγγελματικές προοπτικές σε πολλές ειδικότητες και αρκετοί Ελληνες επιστήμονες επισημαίνουν πλέον την ανάγκη δημιουργίας Εθνικού Οργανισμού Διαστήματος.
Σήμερα η ελληνική συμμετοχή στον ΕΟΔ περιορίζεται σε τρία προγράμματα, ένα εκ των οποίων είναι υπόθεση του τμήματος Χημείας με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή κ. Θεόδωρο Καραπάντσιο. Η ερευνητική ομάδα (Θ. Καραπάντσιος, Κ. Ζαχαρίας, Σ. Ευγενίδης, Χ. Αλτιπαρμάκης) βρίσκεται στο Μπορντό της Γαλλίας όπου πραγματοποιεί παραβολικές πτήσεις με αεροσκάφος που βουτά στο κενό από ύψος 10 χλμ. και επιτυγχάνει στο εσωτερικό του συνθήκες έλλειψης βαρύτητας. Σ’ αυτές τις συνθήκες, η ομάδα, με πειράματα μελετά την αγωγή θερμότητας από στερεά τοιχώματα προς διαλύματα υγρών. Τα αποτελέσματα των πειραμάτων έχουν πρακτική σημασία σε εφαρμογές ψύξης-θέρμανσης σε διαστημικά οχήματα, αλλά και σε σειρά βιομηχανικών εφαρμογών στη γη, σε μέταλλα, πολυμερή, γυαλιά, εξάτμιση υγρών κ.ά. Ο κ. Καραπάντσιος συμμετέχει σε πειράματα με παραβολικές πτήσεις από το 1998 και η συνολική παραμονή του σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας ξεπερνά τις 2,5 ώρες!