Σε 165,18 δισ. ευρώ έχουν εκτοξευθεί οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς, ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 66,5% του ΑΕΠ, όπως αποκαλύπτει η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025. Την ίδια στιγμή, το Ελεγκτικό Συνέδριο έβαλε «φρένο» σε διαγωνιστικές διαδικασίες συνολικού ποσού 873,91 εκατ. ευρώ, κρίνοντάς τες αμετάκλητα μη νόμιμες και αποτρέποντας την υπογραφή των αντίστοιχων συμβάσεων.
Η έκθεση, η οποία αφορά το περασμένο έτος, αναδεικνύει μια σειρά από σοβαρά προβλήματα στη δημόσια διαχείριση, από την αξιοποίηση της περιουσίας έως την υλοποίηση έργων. Το «βουνό» των οφειλών συνιστά ένα μείζον διαρθρωτικό πρόβλημα που διογκώνεται διαχρονικά, ενώ παράλληλα εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες στους ελεγκτικούς μηχανισμούς των δημόσιων φορέων.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές και οι αδυναμίες ελέγχου
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης έχουν φτάσει τα 165,18 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 66,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Το Ελεγκτικό Συνέδριο χαρακτηρίζει αυτή την κατάσταση ως ένα μείζον διαρθρωτικό πρόβλημα, το οποίο διογκώνεται με την πάροδο του χρόνου.
Παράλληλα, η έκθεση υπογραμμίζει τις αδυναμίες στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, καθώς μόλις το 19% των δημόσιων φορέων διαθέτει λειτουργικά ολοκληρωμένα συστήματα εσωτερικού ελέγχου. Αυτή η έλλειψη αποτελεσματικών ελέγχων δημιουργεί κενά στη διαχείριση των δημόσιων πόρων και συμβάλλει στην αύξηση των οφειλών.
«Φρένο» σε παράνομες συμβάσεις και καταλογιστικές πράξεις
Από τον έλεγχο σχεδίων συμβάσεων συνολικού ποσού 18 δισ. ευρώ, το Ελεγκτικό Συνέδριο κήρυξε αμετάκλητα μη νόμιμες διαγωνιστικές διαδικασίες που αφορούσαν συμβάσεις ύψους 873,91 εκατ. ευρώ. Αυτή η παρέμβαση απέτρεψε την υπογραφή των συγκεκριμένων συμβάσεων, προστατεύοντας το δημόσιο συμφέρον.
Εκτός από το «μπλόκο» στις παράνομες συμβάσεις, το Συνέδριο προχώρησε και στην έκδοση καταλογιστικών πράξεων συνολικού ποσού 27,52 εκατ. ευρώ. Οι πράξεις αυτές αφορούν την αναζήτηση αντίστοιχων ελλειμμάτων και εκδόθηκαν σε βάρος ελλειμματιών υπολόγων, με στόχο την αποκατάσταση των ζημιών.
Προβλήματα στη διαχείριση δημόσιας περιουσίας και έργων
Η ετήσια έκθεση αναδεικνύει σοβαρά προβλήματα σε διάφορους τομείς της δημόσιας διαχείρισης. Συγκεκριμένα, εντοπίζονται αδυναμίες στους ελέγχους των παραλιών, οι οποίοι πραγματοποιούνται κυρίως έπειτα από καταγγελίες, αντί για συστηματική παρακολούθηση. Σημαντικές καθυστερήσεις καταγράφονται και στις αναδασώσεις δασικών εκτάσεων που έχουν καταστραφεί από πυρκαγιές.
Εκκρεμότητες παρατηρούνται επίσης στην ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν έχουν εξεταστεί όλες οι ενστάσεις. Αδυναμίες εντοπίζονται και στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, με τις προσωρινές μισθώσεις ακινήτων για τη στέγαση υπηρεσιών να μετατρέπονται συχνά σε μόνιμες λύσεις, χωρίς την απαραίτητη μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Στο μικροσκόπιο του ελέγχου μπήκαν και 78 κληροδοτήματα που έχουν καταλειφθεί σε τέσσερα πανεπιστήμια, την Ακαδημία Αθηνών και το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι η καταχώρισή τους στο Μητρώο Κοινωφελών Περιουσιών είναι ελλιπής, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ακριβής και επικαιροποιημένη εικόνα της περιουσίας τους.
Η πρόοδος του Ταμείου Ανάκαμψης και οι συστάσεις
Όσον αφορά την υλοποίηση έργων, παρά την απορρόφηση περίπου του 94% των πιστώσεων του Ταμείου Ανάκαμψης το 2024, η πρόοδος υλοποίησης 792 έργων αντιστοιχούσε μόλις στο 34,17% του συνολικού προϋπολογισμού τους. Αυτό υποδηλώνει μια απόκλιση μεταξύ της απορρόφησης κονδυλίων και της πραγματικής προόδου των έργων.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο απευθύνει μια σειρά συστάσεων προς τη Διοίκηση, ζητώντας αποτελεσματικότερη διαχείριση των οφειλών και ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών. Επιπλέον, τονίζει την ανάγκη για ουσιαστικότερη παρακολούθηση της αξιοποίησης των δημόσιων πόρων, με στόχο τη βελτίωση της δημόσιας διαχείρισης.
Δικαστική προστασία και νέες τεχνολογίες
Στο πλαίσιο των εργασιών του, το Ελεγκτικό Συνέδριο εκδίκασε 28.714 αιτήσεις παροχής δικαστικής προστασίας, για τις οποίες εκδόθηκαν 5.138 δικαστικές αποφάσεις. Αυτό καταδεικνύει τον όγκο των υποθέσεων που διαχειρίζεται το Συνέδριο για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης διαπιστώσεις και ευρήματα του ελέγχου επί του Απολογισμού, του Ισολογισμού και των λοιπών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων του Κράτους για το οικονομικό έτος 2024, καθώς και της έκθεσης για τη Δημοσιονομική Βιωσιμότητα του ίδιου έτους. Αξίζει να σημειωθεί η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω του «Εικονικού Βοηθού Δικαστή» στο νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μια κίνηση που στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών του.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis, Topontiki