Η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου βρίσκεται προ των πυλών, με ένα κρίσιμο τεστ να αναμένεται στην περιοχή της Κάσου. Εκεί θα διαφανεί εάν οι διπλωματικές συνεννοήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε ανεμπόδιστες εργασίες, χωρίς η Τουρκία να κατοχυρώσει ρόλο έγκρισης. Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι την αδειοδότηση του έργου αναλαμβάνουν αποκλειστικά οι ελληνικές αρχές.
Η επανεκκίνηση των ερευνών και το τεστ της Κάσου
Οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου πρόκειται να επανεκκινήσουν, με το ερευνητικό πλοίο να επιστρέφει στην περιοχή της Κάσου. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται ένα κρίσιμο τεστ για την πορεία του έργου. Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς εκεί διασταυρώνονται οι ελληνικές θέσεις με τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την επανέναρξη των ερευνών ανοικτά της Κάσου, σε περιοχή που βρίσκεται εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων. Στην ίδια αυτή περιοχή είχαν διακοπεί οι εργασίες τον Ιούλιο του 2024. Το ζητούμενο είναι η πραγματοποίηση των εργασιών χωρίς να εξαρτηθούν από τουρκική συγκατάθεση.
Το ζήτημα της NAVTEX και οι διπλωματικές συνεννοήσεις
Το ερώτημα που προκύπτει δεν περιορίζεται στην ημερομηνία έκδοσης μιας ναυτιλιακής οδηγίας (NAVTEX). Η ελληνική κυβέρνηση αναμένεται να αποφασίσει σήμερα την ακριβή ανακοίνωση σχετικά με τους όρους υπό τους οποίους θα προχωρήσει το έργο.
Στην απόφαση αυτή περιλαμβάνεται η στάση της Άγκυρας και το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ενημέρωσής της. Η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε μια τεχνική επικοινωνία και στην αποδοχή δικαιώματος συναπόφασης βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης. Πηγές τοποθετούν την αναμενόμενη NAVTEX για σήμερα Παρασκευή, ενώ άλλες πληροφορίες αναφέρουν χρονικό ορίζοντα πέντε έως δεκαπέντε ημερών για την έκδοσή της.
Οι δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του στον ΑΝΤ1 στις 4 Νοεμβρίου, περιέγραψε την αλληλουχία των ενεργειών. Ανέφερε ότι θα γίνει αξιολόγηση του φακέλου από τη διυπουργική επιτροπή, θα ακολουθήσει απόφαση του υπουργείου Εξωτερικών, διαβίβαση στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας και τέλος έκδοση NAVTEX. Ο φάκελος κατατέθηκε στις 8 Οκτωβρίου, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας να τοποθετείται στις επόμενες ημέρες.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε διατυπώσει την κυβερνητική θέση στις 3 Νοεμβρίου, δηλώνοντας ότι το καλώδιο θα προχωρήσει και την άδεια θα δώσουν οι ελληνικές αρχές. Ο πρωθυπουργός απέφυγε να δώσει επιχειρησιακές λεπτομέρειες, κρατώντας κλειστό το σκέλος της πρακτικής διαχείρισης ενδεχόμενων αντιδράσεων. Ο κ. Γεραπετρίτης εξειδίκευσε τη διάκριση, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δεν θα ζητήσει άδεια ούτε θα ενημερώσει την Τουρκία. Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε για ενδεχόμενη ενημέρωση από την εταιρεία, άφησε περιθώριο άτυπ.
Η νομική διάσταση και η Σύμβαση του ΟΗΕ
Σύμφωνα με το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, αναγνωρίζεται η ελευθερία τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα χωρικά ύδατα και η υφαλοκρηπίδα δεν είναι ταυτόσημες έννοιες.
Επίσης, τα δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας δεν ισοδυναμούν με γενική κυριαρχία στη θάλασσα. Η Σύμβαση διακρίνει τα καλώδια από τους αγωγούς ως προς την απαίτηση συναίνεσης για τη χάραξη της διαδρομής τους. Αυτή η νομική διάκριση αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής θέσης.
Η ουσία της αντιπαράθεσης
Η συζήτηση γύρω από το έργο δεν μπορεί να εξαντλείται στο ποιος θα εκδώσει μια ναυτιλιακή οδηγία. Το ουσιαστικό κριτήριο, όπως τονίζεται από την ελληνική πλευρά, είναι εάν οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν χωρίς να εξαρτηθούν από τουρκική συγκατάθεση. Η Αθήνα επιδιώκει να διασφαλίσει την ανεμπόδιστη πρόοδο του έργου, διατηρώντας την αποκλειστική αρμοδιότητα των ελληνικών αρχών για την αδειοδότησή του.
Με πληροφορίες από: Topontiki