Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο είχε υπογραφεί το 2019 από την κυβέρνηση της Τρίπολης. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από σχεδόν επτά χρόνια ελληνικών διπλωματικών προσπαθειών, που περιλάμβαναν αλλεπάλληλες αποστολές, επισκέψεις υπουργών και επαναλειτουργία πρεσβείας και προξενείου. Παρά την έγκριση από τη Βεγγάζη, η Αθήνα εξακολουθεί να θεωρεί το μνημόνιο παράνομο, άκυρο και αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η αρχική αντίδραση της Αθήνας και η στροφή στον Χαφτάρ
Όλα ξεκίνησαν στα τέλη του 2019, όταν η κυβέρνηση της Τρίπολης, υπό τον Φαγέζ αλ Σάρατζ, υπέγραψε με την Τουρκία το μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η συμφωνία αυτή αγνοούσε πλήρως την επήρεια ελληνικών νησιών, με κυριότερο την Κρήτη.
Η Αθήνα αντέδρασε έντονα σε αυτή την εξέλιξη, με αποτέλεσμα οι σχέσεις της με την Τρίπολη να οδηγηθούν σε βαθιά κρίση. Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία στράφηκε προς την Ανατολική Λιβύη και τον Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε ανοιχτή σύγκρουση με την κυβέρνηση Σάρατζ.
Η επένδυση στις σχέσεις με τη Βεγγάζη
Τον Ιανουάριο του 2020, ο ίδιος ο Χαλίφα Χαφτάρ βρέθηκε στην Αθήνα και συναντήθηκε με τον τότε υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια. Το μήνυμα της ελληνικής πλευράς ήταν σαφές, καθώς μεταξύ των ζητημάτων που τέθηκαν ήταν και η «αναγνώριση της ακυρότητας των παράνομων μνημονίων ανάμεσα στην Τουρκία και στην κυβέρνηση Σάρατζ».
Η Αθήνα θεωρούσε τότε ότι είχε βρει στην Ανατολική Λιβύη ένα σημαντικό αντίβαρο στην τουρκική επιρροή. Πίστευε ότι είχε έναν λιβυκό πόλο εξουσίας που αμφισβητούσε το μνημόνιο της Άγκυρας με την Τρίπολη, και η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε επενδύσει επί χρόνια στην οικοδόμηση ιδιαίτερων σχέσεων με την πλευρά Χαφτάρ, ακόμα και με τους γιους του.
Η πολιτική των δύο διαύλων
Μετά την κατάπαυση του πυρός και τη δημιουργία μιας νέας μεταβατικής κυβέρνησης στη Λιβύη, η Αθήνα επιχείρησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις της και με τη δυτική πλευρά της χώρας. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Απρίλιο του 2021, επαναλειτούργησε η ελληνική πρεσβεία στην Τρίπολη.
Στις 6 Απριλίου του ίδιου έτους, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συνοδευόμενος από τον Νίκο Δένδια, επισκέφθηκε τη λιβυκή πρωτεύουσα. Ωστόσο, μόλις έξι ημέρες αργότερα, στις 12 Απριλίου, ο Νίκος Δένδιας βρισκόταν ξανά στην Ανατολική Λιβύη, όπου συναντήθηκε με πολιτικούς παράγοντες και υψηλόβαθμους αξιωματούχους.
Αυτή η προσέγγιση σηματοδότησε την απαρχή μιας πολιτικής δύο διαύλων: διατήρηση επαφών με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, αλλά ταυτόχρονα ενίσχυση της ειδικής σχέσης με τη Βεγγάζη.
Το αποτέλεσμα των ελληνικών προσπαθειών
Παρά τις αλλεπάλληλες διπλωματικές αποστολές, τις επισκέψεις υπουργών και τις επαφές με τον Χαλίφα Χαφτάρ και αργότερα με τους γιους του, η ελληνική στρατηγική κατέληξε σε ένα αποτέλεσμα αντίθετο από αυτό που επιδίωκε αρχικά. Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης αποτελεί μια βαριά πολιτική και διπλωματική εξέλιξη για την ελληνική στρατηγική στη Λιβύη.
Με πληροφορίες από: Topontiki