Η ανατολική Λιβύη, η οποία άλλοτε αποτελούσε το βασικό ανάχωμα στις επιδιώξεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, εξασφάλισε την αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου. Συγκεκριμένα, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ομόφωνα τη συμφωνία του 2019 την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάστηκαν επτά χρόνια, μια σειρά από διπλωματικές κινήσεις, συμφωνίες εκατομμυρίων, παρασκηνιακές επαφές και μια καθοριστική αλλαγή στους συσχετισμούς εξουσίας.
Η ομόφωνη έγκριση και η ανατροπή των προηγούμενων αποφάσεων
Η ομόφωνη έγκριση της συμφωνίας του 2019 από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, στις 20 Οκτωβρίου 2026, δεν προέκυψε ξαφνικά. Αποτελεί την κορύφωση μιας σταδιακής προσέγγισης της Άγκυρας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ, με πρωταγωνιστές τους γιους του, οι οποίοι αναδεικνύονται πλέον σε καθοριστικούς παράγοντες για την επόμενη ημέρα της χώρας.
Το ίδιο κοινοβούλιο που είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020, έξι χρόνια αργότερα την ενέκρινε ομόφωνα. Παράλληλα, ακυρώθηκαν οι αποφάσεις του 2020 για την απόρριψη των μνημονίων και τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία.
Το μνημόνιο του 2019 και οι αντιδράσεις
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της μεταστροφής, αρκεί μια επιστροφή στο 2019, όταν η Τουρκία υπέγραψε με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Η συμφωνία αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα.
Η ελληνική πλευρά υποστήριξε ότι η συμφωνία αγνοούσε τα θαλάσσια δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων και η Κρήτη. Την περίοδο εκείνη, η Λιβύη ήταν βαθιά διαιρεμένη, με την κυβέρνηση της Τρίπολης να στηρίζεται στρατιωτικά από την Άγκυρα στα δυτικά, ενώ στα ανατολικά ο Λιβυκός Εθνικός Στρατός (LNA) του Χαλίφα Χαφτάρ βρισκόταν σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τις δυνάμεις της.
Ο ρόλος της Τουρκίας και η αρχική απόρριψη του μνημονίου
Η Τουρκία είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην απόκρουση της επίθεσης των δυνάμεων του Χαφτάρ εναντίον της Τρίπολης το 2020, με την παροχή στρατιωτικής υποστήριξης. Την ίδια χρονιά, η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης απέρριψε τα μνημόνια συνεργασίας με την Τουρκία και αποφάσισε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Η Ελλάδα είχε επιχειρήσει να ενισχύσει τους διαύλους επικοινωνίας με την ανατολική πλευρά της Λιβύης, υποδεχόμενη στην Αθήνα τόσο τον Χαλίφα Χαφτάρ όσο και τον τότε πρόεδρο της λιβυκής Βουλή, Αγκίλα Σάλεχ, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει τις ισορροπίες.
Οι παράγοντες πίσω από τη μεταστροφή
Πίσω από αυτή τη μεταστροφή των ισορροπιών βρίσκεται ένα σύνθετο πλέγμα στρατιωτικών συνεργασιών και οικονομικών συμφωνιών. Επιπλέον, οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της οικογένειας Χαφτάρ φέρονται να διαδραμάτισαν τον ρόλο τους.
Σημαντικές ήταν και οι αμερικανικές πρωτοβουλίες για την πολιτική επανένωση της διαιρεμένης Λιβύης. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέβαλαν στην αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης και στην αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis