Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης βρίσκεται από χθες το βράδυ στις Βρυξέλλες, προκειμένου να συμμετάσχει στη διήμερη Σύνοδο Κορυφής των ηγέτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ατζέντα της συνόδου χαρακτηρίζεται βαριά, καθώς περιλαμβάνει κρίσιμα ζητήματα όπως οι τιμές ενέργειας, ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της Ένωσης και οι εξελίξεις στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο Έλληνας πρωθυπουργός ετοιμάζεται για μία σκληρή μάχη στις συζητήσεις που θα διεξαχθούν.
Το πλαίσιο της συνόδου και ο αιφνιδιασμός
Η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιείται στον απόηχο ενός αιφνιδιασμού που βίωσαν οι Ευρωπαίοι, μετά τη συμφωνία μεταξύ Τραμπ και Ρωσίας για το ρωσικό ντίζελ. Αυτή η εξέλιξη έχει ωθήσει τους 27 ηγέτες να αναζητούν τρόπους αντίδρασης στο νέο σκηνικό που διαμορφώνεται. Η συμφωνία αυτή, πέραν των οικονομικών συνεπειών, επηρεάζει σημαντικά και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.
Κυρίαρχη εκτίμηση, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Αθήνα, είναι ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δημιουργεί συνθήκες για έναν ακόμη πιο δύσκολο χειμώνα για την Ευρώπη. Οι επιπτώσεις της αναμένεται να είναι αισθητές σε πολλαπλά επίπεδα, εντείνοντας τις πιέσεις που ήδη υφίστανται οι ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες.
Η ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο
Η συνάντηση των ηγετών ξεκινά νωρίς σήμερα με μια πολυαναμενόμενη συζήτηση για τις τιμές της ενέργειας, ένα θέμα που βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας. Οι τιμές αυτές έχουν εκτοξευθεί σημαντικά, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα, η τιμή του πετρελαίου παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά τη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων από την G7. Παράλληλα, το φυσικό αέριο κινείται στα υψηλότερα επίπεδα από τον χειμώνα του 2022, με τα υπάρχοντα αποθέματα να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο των περασμένων ετών. Αυτή η κατάσταση εντείνει την ανησυχία για την επάρκεια και το κόστος της ενέργειας ενόψει του χειμώνα.
Κοινωνικές πιέσεις και η στάση της Αθήνας
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υφίστανται ήδη ισχυρή κοινωνική πίεση για τη λήψη πρόσθετων μέτρων στήριξης, πέραν όσων λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο. Ο επερχόμενος χειμώνας φαντάζει ο δυσκολότερος των τελευταίων πολλών χρόνων, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για συντονισμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις που θα μετριάσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στους πολίτες.
Παρά το γεγονός ότι η Αθήνα κρατάει ένα «μικρό καλάθι» ως προς τις προσδοκίες, ο κ. Μητσοτάκης προσέρχεται στη Σύνοδο σε κοινή γραμμή με την Ιταλίδα ομόλογό του, Τζ. Μελόνι. Το κοινό τους αίτημα είναι να χαλαρώσουν οι Βρυξέλλες τους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε οι κυβερνήσεις να αποκτήσουν τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα που θα μετριάσουν την πίεση από την ενεργειακή κρίση.
Το «σχέδιο Β» της ελληνικής κυβέρνησης
Σε περίπτωση που οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν συμφωνήσουν στην εξαίρεση των έκτακτων δαπανών για τα μέτρα στήριξης –είτε αυτά που έχουν ήδη ληφθεί είτε αυτά που ενδέχεται να απαιτηθούν– από τον υπολογισμό των οροφών δαπανών, η ελληνική κυβέρνηση έχει καταστρώσει ένα «plan B». Η μη επίτευξη συμφωνίας σε αυτό το σημείο θεωρείται πολύ πιθανή.
Στο πλαίσιο του «plan B», ο πρωθυπουργός θα προτείνει στην Ε.Ε. να εγκρίνει τη δυνατότητα της Ελλάδας να αξιοποιήσει ένα μέρος από το 1 δισ. εθνικών πόρων. Αυτοί οι πόροι προορίζονται για ενεργειακές επενδύσεις και εξαιρέθηκαν πρόσφατα από τη ρήτρα διαφυγής, με απόφαση της Κομισιόν. Η πρόταση είναι οι πόροι αυτοί να κατευθυνθούν για νέες παρεμβάσεις στήριξης των πολιτών. Ωστόσο, η έγκριση αυτής της πρότασης δεν φαίνεται εύκολη.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis