Σε μια ιστορική στιγμή για τις σχέσεις Ελλάδας και Βουλγαρίας, υπογράφηκε σήμερα, Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, συμφωνία για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρούμεν Ράντεφ. Η συμφωνία επισφραγίζει την επιστροφή 48 ιερών κειμηλίων στην Ελλάδα, τα οποία είχαν αφαιρεθεί το 1917, ενώ η ελληνική πλευρά παραδίδει λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ.
Η επιστροφή των ιερών κειμηλίων στην Ελλάδα
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την αφαίρεσή τους, 48 ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα. Τα κειμήλια αυτά είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια.
Προέρχονται από τρεις σημαντικές θρησκευτικές τοποθεσίες: την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Μετά την τελετή, θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026. Στη συνέχεια, θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και τη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Η παράδοση των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ
Στο πλαίσιο της αμοιβαίας συμφωνίας, η ελληνική πλευρά προχωρά στην παράδοση λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως αυτά του Τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος βασίλεψε μεταξύ 997 και 1014. Επιπλέον, παραδίδεται και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που προέρχεται από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Τα συγκεκριμένα ευρήματα είχαν έρθει στο φως το 1965, χάρη στις ανασκαφές του καθηγητή Νικόλαου Μουτσόπουλου. Τα τελευταία χρόνια, τα λείψανα και το ανθρωπολογικό υλικό φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Οι πρωταγωνιστές της συμφωνίας
Στην τελετή υπογραφής, που έλαβε χώρα στις 10:30 το πρωί του Σαββάτου, συμμετείχαν ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του, Ρούμεν Ράντεφ. Ο κ. Μητσοτάκης απηύθυνε ομιλία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιστροφής των κειμηλίων στην Ελλάδα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την αφαίρεσή τους.
Η συμφωνία αποτελεί συνέχεια του Μνημονίου Κατανόησης που είχαν υπογράψει πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η κυρία Λίνα Μενδώνη για την Ελλάδα και ο κύριος Εφτίμ Μιλόσεφ για τη Βουλγαρία. Προηγήθηκαν πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.
Συγχαρητήρια και μελλοντικές διαπραγματεύσεις
Θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε ο πρωθυπουργός στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους που οδήγησαν στην επίτευξη αυτής της συμφωνίας. Με ιδιαίτερη συγκίνηση, μνημόνευσε επίσης τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτήρισε «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.
Το υπουργείο Πολιτισμού τόνισε ότι η σημερινή υπογραφή δεν σηματοδοτεί το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις τους, με στόχο την ταυτοποίηση και την ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία.
Με πληροφορίες από: Enikos, Newsit