Σε εξέλιξη βρίσκεται μια κρίσιμη επιχείρηση του Υπουργείου Πολιτισμού για τη διάσωση και την τεκμηρίωση ενός ανεκτίμητου ιστορικού θησαυρού. Αποστολή ειδικών μεταβαίνει στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να εξετάσει από κοντά τη γνησιότητα φωτογραφιών που εντοπίστηκαν σε δημοπρασία στο eBay και φέρονται να απεικονίζουν τις συγκλονιστικές στιγμές της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944.
Το χρονικό του εντοπισμού και η σημασία των φωτογραφιών
Η εμφάνιση των φωτογραφιών σε διαδικτυακή δημοπρασία κινητοποίησε άμεσα τις ελληνικές αρχές, καθώς πρόκειται για υλικό που δίνει για πρώτη φορά «πρόσωπο» σε μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της Εθνικής Αντίστασης.
- Αυθεντικότητα: Οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού κάνουν λόγο για «ισχυρές ενδείξεις» γνησιότητας, εισηγούμενες τον χαρακτηρισμό της συλλογής ως μνημείου.
- Πρωτογενές υλικό: Είναι η πρώτη φορά που έρχονται στο φως φωτογραφίες μέσα από το εσωτερικό του Σκοπευτηρίου, δευτερόλεπτα πριν την εκτέλεση από τα ναζιστικά στρατεύματα.
- Ιστορική δικαίωση: Οι εικόνες φαίνεται να πιστοποιούν τις μαρτυρίες της εποχής, που ήθελαν τους μελλοθάνατους να οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα με το κεφάλι ψηλά, τραγουδώντας.
«Εκτελέστηκαν επειδή ήταν κομμουνιστές»
Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης, μιλώντας για το βάρος αυτού του υλικού, υπογράμμισε την πολιτική ταυτότητα των θυμάτων και το ιστορικό πλαίσιο της παράδοσής τους στους κατακτητές.
- Πολιτικοί κρατούμενοι: Η πλειονότητα των εκτελεσθέντων ήταν 157 αγωνιστές που είχαν συλληφθεί από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά (1936-1938) για τη δράση τους.
- Η παράδοση στους Ναζί: Με την κατάληψη της χώρας, οι ελληνικές αρχές της περιόδου εκείνης παρέδωσαν τους Έλληνες πολιτικούς κρατούμενους απευθείας στις γερμανικές δυνάμεις κατοχής.
- Το κίνητρο της εκτέλεσης: Όπως τόνισε ο κ. Χαραλαμπίδης, οι «200» οδηγήθηκαν στον θάνατο ως αντίποινα, λόγω της ιδεολογικής τους ταύτισης με τους αντάρτες που σκότωσαν τον Γερμανό υποστράτηγο Κρεχ στους Μολάους.
Τα επόμενα βήματα για τον επαναπατρισμό
Το Υπουργείο Πολιτισμού βρίσκεται σε διαδικασία διαμόρφωσης της νομικής στρατηγικής για την απόκτηση των φωτογραφιών, παρά τις περιπλοκές που παρουσιάζει η διακίνησή τους μέσω ιδιωτικών δημοπρασιών.
Τεχνικός έλεγχος: Η αποστολή στη Γάνδη θα διενεργήσει αυτοψία για να διαπιστωθεί η νομιμότητα της προέλευσης του υλικού.
Ταυτοποίηση προσώπων: Βασικός στόχος των ιστορικών είναι η οριστική ταυτοποίηση τουλάχιστον ενός προσώπου από τις φωτογραφίες, ώστε να κλείσει κάθε αμφιβολία για την τοποθεσία και το γεγονός.
Η ανάκτηση αυτού του υλικού δεν αποτελεί μόνο μια πράξη διατήρησης της εθνικής μνήμης, αλλά και μια ηθική υποχρέωση απέναντι σε μια ιστορική αλήθεια που επί δεκαετίες παρέμενε χωρίς οπτική τεκμηρίωση από το σημείο της θυσίας.