Στους αυτοκινητοδρόμους ορισμένων χωρών, όπως παρατηρήθηκε πρόσφατα στην Τσεχία, έχουν εγκατασταθεί ηλεκτρονικές πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων (VMS) που παρέχουν δύο διαφορετικές ενδείξεις θερμοκρασιών. Οι πινακίδες αυτές αναγράφουν ξεχωριστά τη θερμοκρασία του αέρα και τη θερμοκρασία του οδοστρώματος. Η διπλή αυτή πληροφόρηση, αν και αρχικά μπορεί να φανεί ως απλή μετεωρολογική λεπτομέρεια, αποτελεί στην πραγματικότητα ένα σημαντικό εργαλείο για την οδική ασφάλεια.
Τι δείχνουν οι ηλεκτρονικές πινακίδες στους αυτοκινητοδρόμους
Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στην Τσεχία, παρατηρήθηκε η ύπαρξη ηλεκτρονικών πινακίδων μεταβλητών μηνυμάτων (VMS) κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων. Αυτές οι πινακίδες εμφάνιζαν δύο ξεχωριστές ενδείξεις θερμοκρασιών: μία για τον αέρα, με την ένδειξη «Χ°C ατμόσφαιρας», και μία για την άσφαλτο, με την ένδειξη «Χ°C οδοστρώματος».
Αυτή η πρακτική, όπως αποδείχθηκε, δεν συνιστά μια περιττή εργολαβική υπερβολή, αλλά ένα ζωτικής σημασίας εργαλείο για την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας. Η παροχή πληροφοριών για τη θερμοκρασία του οδοστρώματος, πέρα από αυτή του περιβάλλοντος αέρα, έχει συγκεκριμένο και ουσιαστικό σκοπό.
Τα συστήματα πληροφοριών οδικού καιρού (RWIS)
Οι ενδείξεις θερμοκρασιών που προβάλλονται στις πινακίδες προέρχονται από τα Συστήματα Πληροφοριών Οδικού Καιρού (RWIS – Road Weather Information Systems). Πρόκειται για αυτόνομους μετεωρολογικούς σταθμούς που είναι εγκατεστημένοι σε διάφορα σημεία κατά μήκος του οδικού δικτύου. Αυτά τα συστήματα συλλέγουν και συνδυάζουν δεδομένα για τις καιρικές συνθήκες και τις συνθήκες του οδοστρώματος.
Η ανάγκη για δύο διαφορετικές ενδείξεις πηγάζει από το γεγονός ότι ο αέρας και η άσφαλτος διαθέτουν τελείως διαφορετικές θερμοχωρητικότητες. Η άσφαλτος έχει την ιδιότητα να απορροφά και να συγκρατεί τη θερμότητα, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία της να διαφέρει συχνά σημαντικά από αυτή του περιβάλλοντος αέρα. Η ταυτόχρονη προβολή αυτών των δύο θερμοκρασιών εξυπηρετεί συγκεκριμένους σκοπούς οδικής ασφάλειας.
Ο κίνδυνος του «μαύρου πάγου» τον χειμώνα
Ένας από τους βασικούς λόγους για την προβολή της θερμοκρασίας του οδοστρώματος είναι η προειδοποίηση για τον σχηματισμό του επικίνδυνου «μαύρου πάγου» κατά τους χειμερινούς μήνες. Ενώ η θερμοκρασία του αέρα μπορεί να βρίσκεται λίγους βαθμούς πάνω από το μηδέν, για παράδειγμα στους 1°C ή 2°C, η θερμοκρασία του οδοστρώματος μπορεί να είναι στους -1°C ή και χαμηλότερα.
Σε αυτή την περίπτωση, η υγρασία που ενδεχομένως υπάρχει πάνω στον δρόμο παγώνει ακαριαία. Αυτό δημιουργεί ένα λεπτό, «αόρατο» και εξαιρετικά ολισθηρό στρώμα πάγου, γνωστό ως μαύρος πάγος. Ο μαύρος πάγος μπορεί να προκαλέσει απώλεια ελέγχου του οχήματος, καθιστώντας την οδήγηση ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Προειδοποίηση για υπερθέρμανση ελαστικών το καλοκαίρι
Αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι διπλές ενδείξεις θερμοκρασίας προειδοποιούν τους οδηγούς για τον κίνδυνο υπερθέρμανσης και φθοράς των ελαστικών. Η άσφαλτος απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία της να μπορεί να φτάσει πολύ εύκολα τους 60 βαθμούς Κελσίου. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμα και σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης, όπως η Τσεχία, ενώ η θερμοκρασία του αέρα να βρίσκεται πολύ χαμηλότερα, στην περιοχή των 30 βαθμών Κελσίου.
Η υψηλή θερμοκρασία της επιφάνειας του δρόμου προκαλεί υπερθέρμανση των ελαστικών, επιταχύνοντας τη φθορά τους. Σε περιπτώσεις που τα ελαστικά είναι ήδη καταπονημένα και μεταφέρουν μεγάλο φορτίο, όπως συμβαίνει συχνά με τα φορτηγά, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος αποκόλλησης πέλματος ή ξαφνικού «κλαταρίσματος», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά ατυχήματα.
Η κατάσταση στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους
Οι ενδείξεις αυτές έχουν ως στόχο να προειδοποιήσουν τους χρήστες των δρόμων για δυνητικά επικίνδυνες καταστάσεις, ώστε αυτοί να προσαρμόσουν την οδήγησή τους αναλόγως. Η προσαρμογή αυτή πρέπει να γίνεται με βάση τον τύπο του οχήματος και την εποχή του χρόνου, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στο οδόστρωμα.
Στην Ελλάδα, στους σύγχρονους αυτοκινητοδρόμους, όπως η Εγνατία Οδός, ο Μορέας, ο Ε65 και ο Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου, έχουν εγκατασταθεί οι απαραίτητοι μετεωρολογικοί αισθητήρες (RWIS). Αυτοί οι αισθητήρες βρίσκονται μέσα στην άσφαλτο και στο περιβάλλον, συλλέγοντας τα σχετικά δεδομένα. Ωστόσο, στην Ελλάδα δεν χρησιμοποιούνται στοιχεία οδικής σήμανσης που να αναγράφουν τις συγκεκριμένες πληροφορίες για τις δύο θερμοκρασίες στους οδηγούς.
Με πληροφορίες από: Topontiki