Στις τελευταίες ημέρες, οι εξαιρετικά ισχυροί άνεμοι που επικράτησαν σε πολλές περιοχές της Ελλάδας επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα του δικτύου μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι οι ριπές ανέμου που καταγράφηκαν είναι από τις ισχυρότερες των τελευταίων ετών για τη θερινή περίοδο, υποδεικνύοντας ότι πρόκειται για ένα από τα πιο έντονα επεισόδια μελτεμιών της τελευταίας 15ετίας.
Η ομάδα του διευθυντή Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστα Λαγουβάρδου, ανέλυσε επιλεγμένους μετεωρολογικούς σταθμούς που λειτουργούν για πολλά χρόνια, εστιάζοντας στις περιοχές της Αττικής και της νότιας Κρήτης, κατά τους τρεις θερινούς μήνες με τη μεγαλύτερη συχνότητα ανέμων.
Σημαντικές μετρήσεις από διάφορους σταθμούς
Στον Φουρφουρά Αμαρίου Ρεθύμνου, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε στις 29 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή ανέμου 111 χλμ./ώρα, γεγονός που αποτελεί «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Στον Πλακιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, που λειτουργεί από το 2012, σημειώθηκε στις 30 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 114 χλμ./ώρα, επίσης «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου στην Πεντέλη, ο σταθμός λειτουργεί από το 2013 και κατέγραψε μέγιστη ριπή 108 χλμ./ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Αυτή η μέτρηση είναι «η δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό», με το ρεκόρ να παραμένει στα 113 χλμ./ώρα, που είχαν καταγραφεί στις 20 Ιουλίου 2022.
Επιπλέον, δεύτερος σταθμός στην κορυφή της Πεντέλης κατέγραψε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 150 χλμ./ώρα, αν και «επειδή ο σταθμός λειτουργεί ένα έτος δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία του παρελθόντος».
Στην Πάρνηθα, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 109 χλμ./ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Αυτή η τιμή είναι «η δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό», με την υψηλότερη μέτρηση να είναι τα 111 χλμ./ώρα, που είχαν καταγραφεί στις 8 Αυγούστου 2025 και ξανά στις 21 Ιουλίου 2024.
Στον σταθμό της Παξιμάδας Καρύστου, που λειτουργεί από το 2013, σημειώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 150 χλμ./ώρα, επίδοση που αποτελεί «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «ήταν ένα από τα ισχυρότερα μελτέμια των τελευταίων 15 ετών».
Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στα μελτέμια
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κλιματική αλλαγή έχει επιφέρει σημαντικές μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία της Ευρώπης, με επιπτώσεις και στην Ελλάδα, επηρεάζοντας τον τρόπο εκδήλωσης των μελτεμιών. Παρατηρείται τάση ενίσχυσης της βαροβαθμίδας ανάμεσα στα βόρεια και βορειοδυτικά Βαλκάνια και τις περιοχές του νοτιοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.
Ως αποτέλεσμα, οι ισχυροί βόρειοι και βορειοανατολικοί άνεμοι εμφανίζονται συχνότερα σε μια εκτεταμένη ζώνη που ξεκινά από την Αλεξανδρούπολη και φτάνει έως τη νότια και νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Αυτοί οι άνεμοι έχουν μεγάλη διάρκεια, μικρή εξασθένηση κατά τις νυχτερινές ώρες και είναι συνήθως θερμότεροι σε σχέση με το κλασικό μελτέμι.
Επιπτώσεις στις δασικές πυρκαγιές
Οι μεταβολές αυτές επιβαρύνουν σημαντικά την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει την εξάτμιση της υγρασίας από το έδαφος, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωση των πυρκαγιών. Ενδεικτικά, η θερμοκρασία της ξηράς στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 1,5 βαθμό Κελσίου την περίοδο 1991-2020, ενώ παγκοσμίως η θερμοκρασία είναι κατά 1,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σχέση με το 1965.