Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία επιβάλλεται από το 2010, βρίσκεται στο επίκεντρο της δικαιοσύνης, καθώς ο τρόπος υπολογισμού της κρίνεται πλέον στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η εν λόγω περικοπή αφορά κάθε συνταξιούχο με μεικτή κύρια σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία για τους συνταξιούχους του δημοσίου, τόσο τους πολιτικούς όσο και τους ένστολους, καθώς η αναμενόμενη απόφαση μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες περιπτώσεις.
Εισφορά αλληλεγγύης: Το ιστορικό και το πεδίο εφαρμογής
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) αποτελεί την τελευταία μνημονιακή περικοπή στις συντάξεις και επιβάλλεται από το έτος 2010. Κάθε συνταξιούχος που λαμβάνει μεικτή κύρια σύνταξη πάνω από 1.468 ευρώ υφίσταται την συγκεκριμένη κράτηση. Ειδικότερα, για τους συνταξιούχους του δημοσίου, τόσο τους πολιτικούς όσο και τους ένστολους, η κράτηση αυτή προβλέπεται ρητά στο άρθρο 11 του νόμου 3865/2010.
Στο παρελθόν, το Ελεγκτικό Συνέδριο, μέσω παλαιότερων αποφάσεών του, είχε κρίνει ότι η ΕΑΣ, από την 1η Ιανουαρίου 2019, ήταν κατ’ αρχήν συνταγματική. Αυτό βασίστηκε στο σκεπτικό ότι τα έσοδα που προκύπτουν από την εισφορά κατευθύνονται προς το Αποθεματικό Εθνικής Σύνταξης, γνωστό ως ΑΚΑΓΕ.
Το κρίσιμο ζήτημα του υπολογισμού
Παρόλο που η συνταγματικότητα της ΕΑΣ είχε κριθεί, πλέον το ζήτημα που τίθεται προς κρίση είναι διαφορετικό και αφορά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η εισφορά. Το κρίσιμο σημείο αμφισβήτησης έγκειται στο γεγονός ότι η περικοπή δεν εφαρμόζεται μόνο στο ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει το καθορισμένο όριο των 1.468 ευρώ, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη τη σύνταξη, ξεκινώντας από το πρώτο ευρώ.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, όπως πολύ εύστοχα παρατηρήθηκε και από τον Γενικό Επίτροπο στην εισήγησή του, τη δημιουργία μιας παράλογης δυσαναλογίας στις κρατήσεις. Η αναπροσαρμογή των ορίων της ΕΑΣ πραγματοποιείται κάθε χρόνο, με την κλίμακα για τις κύριες συντάξεις για το 2026 να έχει ήδη καθοριστεί.
Η πιλοτική δίκη και η εισήγηση του γενικού επιτρόπου
Η υπόθεση που οδήγησε στην τρέχουσα κρίση ξεκίνησε με την αγωγή που άσκησε ο πρώην πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99 του Συντάγματος. Το Ειδικό Δικαστήριο παρέπεμψε την υπόθεση στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, χαρακτηρίζοντάς την ως πιλοτική δίκη. Μια τέτοια δίκη έχει ως στόχο να κρίνει ένα ζήτημα που αφορά χιλιάδες όμοιες υποθέσεις, εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου 450.000 συνταξιούχους.
Κατά τη διάρκεια της εκδίκασης, ο Γενικός Επίτροπος Επικρατείας, ο ανεξάρτητος δικαστικός λειτουργός που εκφράζει γνώμη για τη νομιμότητα, εισηγήθηκε ότι η αρχιτεκτονική του υπολογισμού της ΕΑΣ είναι αντισυνταγματική. Στήριξε την εισήγησή του επικαλούμενος την ισότητα στα δημόσια βάρη και την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτές κατοχυρώνονται στα άρθρα 4 και 25 του Συντάγματος. Πρότεινε μάλιστα η ΕΑΣ να υπολογίζεται με κλιμακωτό τρόπο, ανάλογο με αυτόν του φόρου εισοδήματος.
Αναδρομική ισχύς και η σημασία της προσφυγής
Ένα εξίσου σημαντικό σημείο για τους συνταξιούχους, που περιλαμβάνεται στην πρόταση του Γενικού Επιτρόπου, είναι η εισήγηση ώστε η απόφαση να ισχύσει αναδρομικά. Ωστόσο, η αναδρομική ισχύς προτείνεται να αφορά μόνο όσους έχουν ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη. Παρότι η εισήγηση αυτή δεν είναι δεσμευτική για την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρέχει μια σαφή ένδειξη για την πιθανή κατεύθυνση της απόφασης και το ποιες κατηγορίες συνταξιούχων θα μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά ποσά.
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να εκδοθεί στις αρχές του 2027, ενώ η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας είναι θετική ως προς τη διεκδίκηση των συνταξιούχων. Για παράδειγμα, ένας απόστρατος αξιωματικός με σύνταξη 3.000 ευρώ, σήμερα εμπίπτει στο κλιμάκιο του 10%, με αποτέλεσμα να παρακρατούνται 300 ευρώ τον μήνα από τη σύνταξή του.
Με πληροφορίες από: Enikos