Οι ασφαλισμένοι λαμβάνουν προσωρινή ανακούφιση, καθώς η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το 2027. Ωστόσο, ο «εφιάλτης» της συνταξιοδότησης σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπως τα 70 ή και τα 72 χρόνια, επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς οι δημογραφικές προβλέψεις προδιαγράφουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο μέλλον για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Το ενδεχόμενο οι σημερινοί σαραντάρηδες και πενηντάρηδες να εργαστούν περισσότερα χρόνια παραμένει ανοιχτό, παρά τις τωρινές διαβεβαιώσεις.
Οι μακροπρόθεσμες προβολές και το «Ageing Report 2027»
Μια νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη γήρανση του πληθυσμού, το «Ageing Report 2027», φέρνει ξανά στο τραπέζι ένα σενάριο που μέχρι πρότινος φάνταζε μακρινό. Οι μακροπρόθεσμες προβολές που παρουσιάζονται στην έκθεση υποδεικνύουν ότι το γενικό όριο συνταξιοδότησης στην Ελλάδα θα μπορούσε να μετακινηθεί σταδιακά. Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αυξηθεί από τα 67 στα 68 χρόνια το 2030, να φτάσει τα 70 χρόνια το 2055 και να αγγίξει ακόμη και τα 72 χρόνια το 2080.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι αυτοί οι αριθμοί δεν αποτελούν νομοθετημένες αυξήσεις ούτε ειλημμένες αποφάσεις της κυβέρνησης ή της Κομισιόν. Αντιθέτως, αποτυπώνουν τις πιέσεις που ενδέχεται να δημιουργηθούν στο ασφαλιστικό σύστημα. Οι πιέσεις αυτές θα προκύψουν εφόσον επιβεβαιωθούν οι δημογραφικές εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση και εφαρμοστεί ο προβλεπόμενος μηχανισμός σύνδεσης των ηλικιακών ορίων με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.
Οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για το 2027
Η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Άννα Ευθυμίου, ξεκαθάρισε με δηλώσεις της ότι δεν πρόκειται να αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το 2027. Με αυτή τη δήλωση, η κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει τη σχετική συζήτηση, προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση στους ασφαλισμένους.
Η κυβερνητική αυτή διαβεβαίωση βασίζεται στις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις για την πορεία του προσδόκιμου ζωής. Το προσδόκιμο ζωής επηρεάστηκε σημαντικά από την πανδημία και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, δεν έχει ανακάμψει στον βαθμό που θα δικαιολογούσε μια άμεση αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας. Πέρα από τα τεχνικά δεδομένα, υπάρχει και μια σαφής πολιτική διάσταση στην απόφαση. Το 2027 αποτελεί εκλογική χρονιά, και μια απόφαση που θα υποχρέωνε εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους να παραμείνουν περισσότερο στην εργασία θα είχε ιδιαίτερα υψηλό πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και οι μελλοντικές αξιολογήσεις
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο που διέπει το ασφαλιστικό σύστημα, τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης συνδέονται άμεσα με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής. Το πλαίσιο αυτό προβλέπει την περιοδική επανεξέταση των ορίων ανά τριετία. Αυτό σημαίνει ότι η διατήρηση των σημερινών ορίων ηλικίας δεν είναι εγγυημένη επ’ αόριστον, αλλά εξαρτάται από τις μελλοντικές αναλογιστικές αξιολογήσεις.
Έτσι, το βάρος της συζήτησης και των πιθανών παρεμβάσεων μεταφέρεται στις επόμενες αναλογιστικές αξιολογήσεις. Ουσιαστικά, η περίοδος μετά το 2027 αναδεικνύεται ως κρίσιμη, με το 2030 να προβάλλει ως ένα σημαντικό ορόσημο στις ευρωπαϊκές προβολές. Εφόσον οι αναλογιστικές μελέτες καταγράψουν τις προϋποθέσεις για αλλαγές, θα μπορούσε να ανοίξει ένας νέος κύκλος παρεμβάσεων στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Το δημογραφικό πρόβλημα και οι πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για το άμεσο μέλλον, παραμένει το μεγάλο ερώτημα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν απαντούν στο πόσο ακόμη θα μπορεί το σύστημα να αντέχει τη συνεχή γήρανση του πληθυσμού, τη μείωση των γεννήσεων και τη συρρίκνωση του αριθμού των εργαζομένων που χρηματοδοτούν τις συντάξεις.
Οι δημογραφικές αυτές τάσεις δημιουργούν συνεχείς πιέσεις, οι οποίες, όπως φαίνεται από τις προβλέψεις, ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναγκαίες προσαρμογές στα όρια ηλικίας στο μέλλον. Η μείωση του αριθμού των εισφορέων σε σχέση με τους συνταξιούχους αποτελεί μια διαρκή πρόκληση, η οποία, σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάγκη για περισσότερα χρόνια εργασίας για τις επόμενες γενιές.
Με πληροφορίες από: Topontiki