Η διεξαγωγή των βυθομετρικών ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI), αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, αν και όχι το τελευταίο, προς την ολοκλήρωση του έργου. Με την ομαλή εξέλιξη των ερευνών από το γαλλικό πλοίο, θεωρείται ότι το γεωπολιτικό σκέλος της υπόθεσης οδεύει προς την επίλυσή του, ανοίγοντας τον δρόμο για την αντιμετώπιση μιας σειράς άλλων εκκρεμοτήτων, με κύρια την οικονομική διάσταση.
Το τέλος του γεωπολιτικού σκέλους
Οι εν εξελίξει βυθομετρικές έρευνες, που πραγματοποιούνται από το γαλλικό πλοίο, κρίνονται ως ένα κρίσιμο στάδιο για την υλοποίηση του Great Sea Interconnector. Η επιτυχής ολοκλήρωσή τους αναμένεται να σηματοδοτήσει το θεωρητικό κλείσιμο του γεωπολιτικού σκέλους που απασχολούσε το έργο. Ωστόσο, η πορεία προς την πλήρη ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν τελειώνει εδώ, καθώς παραμένουν άλλες σημαντικές εκκρεμότητες που απαιτούν επίλυση.
Παρά την πρόοδο στο γεωπολιτικό επίπεδο, η οικονομική διάσταση του έργου αναδεικνύεται πλέον ως το επόμενο πεδίο διαπραγματεύσεων. Η επίλυση των ζητημάτων που άπτονται του κόστους και της βιωσιμότητας θεωρείται απαραίτητη για την απρόσκοπτη συνέχιση και ολοκλήρωση του GSI.
Οικονομικές διαφωνίες και ερωτήματα
Κατά την προηγούμενη διετία, καταγράφηκαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη Λευκωσία και την Αθήνα αναφορικά με το οικονομικό σκέλος του έργου. Η κυπριακή κυβέρνηση έχει εκφράσει επανειλημμένα ερωτήματα σχετικά με την εμπορική βιωσιμότητα του GSI, το συνολικό του κόστος και κατά πόσο αυτό συμφέρει τελικά την Κυπριακή Δημοκρατία. Τα ζητήματα της βιωσιμότητας και του κόστους είναι αλληλένδετα, καθώς μια αύξηση στον προϋπολογισμό επηρεάζει άμεσα την οικονομική επιβάρυνση τόσο των δύο κρατών όσο και των αντίστοιχων καταναλωτών τους.
Οι ενστάσεις της Λευκωσίας επικεντρώνονται στην ανάγκη για σαφήνεια ως προς την οικονομική αποδοτικότητα του έργου, δεδομένου του μεγάλου ύψους της επένδυσης. Αυτές οι ανησυχίες έχουν οδηγήσει σε καθυστερήσεις και απαιτούν περαιτέρω διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων.
Η άμεση πληρωμή και η αναθεώρηση προϋπολογισμού
Σε πρώτη φάση, η κυπριακή κυβέρνηση καλείται να προχωρήσει άμεσα στην πληρωμή προς την κοινοπραξία του GSI ενός ποσού ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αφορά το περσινό έτος και είναι καθυστερημένο. Η Λευκωσία είχε δεσμευτεί ότι θα προβεί στην εν λόγω πληρωμή μόλις ξεκαθαριστεί το γεωπολιτικό πρόβλημα και ξεκινήσουν οι βυθομετρικές έρευνες. Αυτή η ενέργεια θεωρείται ως ένα ενδεχομένως απλό κομμάτι της διαδικασίας και ένα θετικό πρώτο βήμα προς την επίλυση των οικονομικών εκκρεμοτήτων.
Το πιο δύσκολο κομμάτι των διαπραγματεύσεων αφορά το ενδεχόμενο η Κύπρος να θέσει εκ νέου το ζήτημα της αναθεώρησης του προϋπολογισμού του GSI. Ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου είχε προσδιοριστεί σε 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτό το ποσό, τα 657 εκατομμύρια ευρώ προέρχονται από ευρωπαϊκά κεφάλαια, ενώ τα 440 εκατομμύρια ευρώ αναλογούν στην Ελλάδα και τα 749 εκατομμύρια ευρώ στην Κύπρο. Η πιθανή απαίτηση για αναθεώρηση του κόστους αναμένεται να αποτελέσει ένα κεντρικό σημείο τριβής στις επερχόμενες συζητήσεις.
Οι κυπριακές εκτιμήσεις και η νέα μελέτη της ΕΤΕπ
Στελέχη της κυπριακής κυβέρνησης έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, το πραγματικό κόστος του έργου εκτιμάται πλέον αρκετά υψηλότερα από τον αρχικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές δεν έχουν συνοδευτεί από τεκμηρίωση του ακριβούς ποσού. Η Λευκωσία περιορίστηκε στο να επικαλείται αόριστες ιδιωτικές μελέτες, χωρίς να τις δημοσιεύει, γεγονός που έχει δημιουργήσει ένα κενό πληροφόρησης σχετικά με τις βάσεις αυτών των εκτιμήσεων.
Μια μερική απάντηση στα ερωτήματα αυτά αναμένεται να δοθεί από τη νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Η μελέτη αυτή, η οποία εκπονείται μετά από κοινό αίτημα των δύο κυβερνήσεων, αναμένεται να παρουσιαστεί ως τα τέλη του φετινού έτους. Πέρα από το ενδεχόμενο εξασφάλισης νέας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η εν λόγω μελέτη πιθανώς θα ρίξει φως στα οικονομικά δεδομένα του έργου υπό τις νέες συνθήκες. Στην Αθήνα, πάντως, οι εκτιμήσεις είναι ότι η ΕΤΕπ θα βασιστεί στις ήδη εγκεκριμένες μελέτες για να καταλήξει στα πορίσματά της, υποδηλώνοντας μια προσδοκία για διατήρηση των αρχικών οικονομικών πλαισίων.
Με πληροφορίες από: Newsit